Zgodę na kwestę lokalną wydaje wójt

W ostatnim czasie na terenie całego kraju przeprowadzane są różnego rodzaje zbiórki i kwesty publiczne, których celem jest pomoc poszkodowanym w wyniku powodzi. Odpowiednie działania podejmują nie tylko jednostki samorządy terytorialnego, związki wyznaniowe, lecz także zwykli obywatele. Osoby, które będą organizować kwesty lub gromadzić dary, powinny pamiętać jednak o konieczności uzyskania odpowiednich zezwoleń i działaniu zgodnie z prawem. W przeciwnym wypadku efekty zbiórki mogą być zaprzepaszczone.

O pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki publicznej mogą się ubiegać stowarzyszenia i organizacje posiadające osobowość prawną oraz komitety zorganizowane do przeprowadzenia określonego celu. Cel zbiórki powinien być zgodny ze statutem ogłaszającej ją instytucji. Pozwolenia wydawane są w formie decyzji administracyjnych. W zależności od obszaru, na jakim przeprowadzona będzie kwesta, pozwolenie wydaje wójt, burmistrz lub prezydent (gmina), starosta (powiat), marszałek województwa (województwo lub jego część przekraczająca jeden powiat) lub minister spraw wewnętrznych i administracji (więcej niż jedno województwo). Jeżeli zebrane podczas zbiórki środki mają być zużyte za granicą, zezwolenia udziela minister spraw wewnętrznych i administracji, po uprzednim uzyskaniu zgody ministra spraw zagranicznych i ministra finansów publicznych.

Pozwolenie na zbiórkę publiczną może być udzielone tylko wówczas, gdy jej cel nie jest przeciwny prawu oraz jest godny poparcia. Za takie uważa się przede wszystkim cele: religijne, państwowe, oświatowe, zdrowotne czy społeczno-opiekuńcze. Równocześnie przepisy zabraniają przeprowadzania zbiórki w interesie osobistym.

W pozwoleniu wydanym przez odpowiedni organ administracji publicznej bądź samorządowej powinien być określony czas, w którym zbiórka ma być przeprowadzona. Mogą być w nim wymienione również warunki co do sposobu przeprowadzenia kwesty.

Należy pamiętać, że zbiórki publiczne mogą być przeprowadzane nie tylko przez członków tej instytucji, która otrzymała pozwolenie. Dopuszczalne jest kwestowanie przez członków organizacji mających cele pokrewne albo osoby przez te instytucje imiennie zaproszone. Osobami przeprowadzającymi zbiórkę - członkami instytucji, które są uprawnione do jej przeprowadzenia, lub osobami imiennie zaproszonymi przez te instytucje, mogą być również:

● małoletni powyżej 16. roku życia,

● inni małoletni, jeżeli przeprowadzają zbiórkę na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, pod nadzorem osób pełnoletnich odrębnie upoważnionych do tego przez tę organizację.

Legitymacja osoby przeprowadzającej zbiórkę publiczną, powinna zawierać: numer, nazwę przeprowadzającego zbiórkę i jego adres. Musi znajdować się tam też nazwa organu, który udzielił pozwolenia, jego numer i data. Konieczne są dane identyfikujące kwestionariusza, jak: fotografia, imię, nazwisko i adres. Na dokumencie tym musi się znajdować również termin ważności legitymacji. Dodatkowo legitymacja powinna być podpisana przez osoby uprawnione do reprezentowania przeprowadzającego zbiórkę publiczną i potwierdzona pieczęcią tej instytucji. W przypadku osób małoletnich poza danymi wskazanymi powyżej legitymacja powinna zawierać również imię i nazwisko osoby pełnoletniej odrębnie upoważnionej do nadzoru nad małoletnim. Osoby organizujące lub przeprowadzające zbiórkę nie mogą za swoje czynności otrzymywać wynagrodzenia.

Organ wydający pozwolenie na zbiórkę sprawuje nadzór nad tą akcją charytatywną, w szczególności poprzez wgląd w akta, księgi oraz dokumenty. Zgoda może być cofnięta w każdym czasie, w szczególności jeżeli zbiórka jest prowadzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W takim przypadku organy wydające pozwolenie mogą jednocześnie zarządzić przekazanie zebranych ofiar na cele humanitarne jednej z instytucji społeczno-opiekuńczych lub oświatowych. Taka decyzja jest również uzasadniona, gdy ujawnione zostanie, że dalsze prowadzenie zbiórki może zagrażać bezpieczeństwu, spokojowi lub porządkowi publicznemu, albo jeżeli datki uzyskiwane ze zbiórki nie są przeznaczane na właściwy cel. Ustawa nakłada również na podmioty przeprowadzające zbiórkę obowiązek poinformowania organu administracji, który wydał zgodę na jej przeprowadzenie, o posiedzeniach, na których mają być omawiane sprawy zużytkowania zebranych ofiar. Zawiadomienie takie powinno wypłynąć najpóźniej na 24 godziny przed posiedzeniem.

Zgodnie z art. 56 ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r., nr 46 poz. 275 z pózn. zm.) osoba, która bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom organizuje lub przeprowadza publiczną zbiórkę ofiar, podlega karze grzywny. Jej wysokość wynosi od 20 do 5000 złotych. Dodatkowo sąd rozpoznający sprawę może orzec przepadek przedmiotów uzyskanych ze zbiórki przeprowadzonej wbrew warunkom zezwolenia. Musi natomiast podjąć taką decyzję, gdy zbiórkę przeprowadzono bez zezwolenia. Przedmioty, co do których orzeczono przepadek, należy przekazać instytucji pomocy społecznej lub instytucji kulturalno-oświatowej.

Wynik zbiórki i sposób zużytkowania zebranych ofiar powinien być podany do wiadomości organu, który udzielił pozwolenia, oraz ogłoszony w ciągu jednego miesiąca w prasie o zasięgu obejmującym co najmniej obszar, na którym zbiórka została przeprowadzona. Publiczne ogłoszenie wyników zbiórki powinno zawierać informacje o:

● nazwie i siedzibie przeprowadzającego zbiórkę,

● nazwie organu, dacie i numerze pozwolenia,

● sumie zebranych ofiar pieniężnych, uwzględniającej ich ilość i rodzaj, z wyodrębnieniem poszczególnych celów, według form zbiórki,

● rodzaju i ilości zebranych ofiar w naturze,

● wysokości kosztów przeprowadzenia zbiórki publicznej, z dokładnym rozliczeniem poszczególnych wydatków.

Dokumentację związaną z przeprowadzoną kwestą podmiot ją przeprowadzający przechowuje przez okres dwóch lat.

● wójt, burmistrz (prezydent miasta) - jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze gminy lub jego części;

● starosta - jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze powiatu lub jego części obejmującej więcej niż jedną gminę;

● marszałek województwa - jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze województwa lub jego części obejmującej więcej niż jeden powiat;

● minister spraw wewnętrznych - jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze obejmującym więcej niż jedno województwo.

● ofiar na cele religijne, kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, naukową, oświatową i wychowawczą oraz utrzymanie duchownych i członków zakonów, jeżeli odbywają się w obrębie terenów kościelnych, kaplic oraz w miejscach i okolicznościach zwyczajowo przyjętych w danej okolicy i w sposób tradycyjnie ustalony;

● przeprowadzanych w drodze loterii pieniężnych lub fantowych, jeżeli zbiórki te nie są przeprowadzane w miejscach publicznych;

● w lokalach prywatnych wśród osób znajomych osobiście przeprowadzającym zbiórkę;

● wśród młodzieży szkolnej w lokalach szkolnych, odbywających się na podstawie pozwolenia władz szkolnych;

● koleżeńskich w lokalach urzędów publicznych na cele godne poparcia, odbywających się na podstawie pozwolenia przełożonego urzędu.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Ustawa z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz.162 z późn. zm.)

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 6 listopada 2003 r. w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami (Dz.U. nr 199, poz. 1947 z późn. zm.).