Kantor i dom maklerski zarejestrują podejrzane transakcje

Od 22 kwietnia 2010 r. poszerzył się krąg przedsiębiorców, który zobowiązani są do rejestracji transakcji pieniężnych. Taki obowiązek mają teraz także m.in. prowadzący kantory, komisy, antykwariaty, kasyna, jubilerzy, domy maklerskie i aukcyjne, a także inni przedsiębiorcy, u których jednorazowo są zawierane transakcje o wartości co najmniej kilku tysięcy euro.

Przedsiębiorcy ci muszą rejestrować transakcje, których wartość przekracza 15 tys. euro, nawet gdy zostały przeprowadzone za pomocą kilku operacji, a okoliczności wskazują, że były ze sobą powiązane. Bez względu na wysokość uiszczonej kwoty przedsiębiorca musi też zarejestrować transakcję, jeśli okoliczności wskazują, że może mieć ona związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.

Każda firma zobowiązana do rejestracji transakcji musiała do 22 kwietnia opracować na piśmie wewnętrzną procedurę i określić w niej, jakie środki bezpieczeństwa zostaną podjęte, by ustalić, czy klient nie wprowadza do obrotu tzw. brudnych pieniędzy. Procedura powinna więc wskazywać sposób rejestrowania tych transakcji, analizy i oceny ryzyka, sposób przekazywania informacji o transakcjach Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej. Musi też określać zasady wstrzymania transakcji w razie podejrzenia o pranie brudnych pieniędzy, blokadę rachunku, zamrożenie wartości majątkowych oraz sposób przyjmowania oświadczeń o tym, czy klient jest osobą zajmującą eksponowanie stanowisko polityczne, a także przechowywania zebranych informacji.

Aby określić wysokość ryzyka transakcji przedsiębiorca zostanie zmuszony do przeprowadzenia analizy i uwzględnienia przy tym kryteriów ekonomicznych, geograficznych, przedmiotowych i behawioralnych. Kryteria ekonomiczne polegają na ocenie transakcji klienta pod względem celu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Na przykład dealerowi samochodowemu może się wydać podejrzane dokonanie w krótkim czasie zakupu kilku drogich samochodów na potrzeby jednoosobowej firmy zajmującej się reperacją obuwia. Powinien zarejestrować transakcję i zgłosić ją Głównemu Inspektorowi, nawet gdy kwota przeznaczona jednorazowo na zakup samochodu była niższa niż równowartość 15 tys. euro.

Natomiast biorąc pod uwagę kryteria geograficzne, przedsiębiorca ocenia, czy dokonanie transakcji przez kontrahenta z podmiotami państw, w których występuje wysokie zagrożenie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, jest uzasadnione charakterem działalności gospodarczej. Z kolei kryteria podmiotowe polegają na prowadzeniu przez klienta działalności gospodarczej wysokiego ryzyka, punktu widzenia podatności na pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu. I wreszcie kryteria behawioralne polegają na nietypowym w danej sytuacji zachowaniu klienta.

Wewnętrzna procedura musi określać sposób przeprowadzania bieżącej analizy dokonanych transakcji i dokumentowania uzyskanych wyników w formie papierowej lub elektronicznej. Oprócz tego wskazuje na sposób oceny ryzyka i przekazywania informacji o transakcjach Generalnemu Inspektorowi.

Przedsiębiorca, który uzna, że wartości majątkowe mogą pochodzić z nielegalnych i nieujawnionych źródeł, lub nie może zidentyfikować klienta, ma prawo odstąpić od zawartej z nim umowy. Zawiadamia go wówczas, że zrobił to z powodu braku możliwości zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego. Natomiast nie wskazuje konkretnych zarzutów i nie informuje o tym, że dane dotyczące planowanej przez niego transakcji przekazał Generalnemu Inspektorowi. Przedsiębiorca nie może domagać się, aby płatności w dużych transakcjach były dokonywane przelewem z konta w banku i odmawiać przyjmowania gotówki.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 25 czerwca 2009 r. o zmianach ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 166, poz. 1317).