Gminy mają obowiązek wypłaty odszkodowań

Gminy ponoszą pełną odpowiedzialność wobec właściciela lokalu objętego wyrokiem eksmisyjnym za niedostarczenie lokalu socjalnego. Jednym z podstawowych obowiązków każdej gminy jest bowiem zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej, w tym dostarczanie lokali socjalnych w celu realizacji wyroków eksmisyjnych. Jeżeli gmina się z tego obowiązku nie wywiąże, to powinna ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą. Tak zdecydował w jednym ze swoich ostatnich wyroków Trybunał Konstytucyjny.

Sędziowie Trybunału przesądzili także o tym, że środki na wypłatę odszkodowań powinny pochodzić z budżetów samorządowych, a nie z budżetu państwa. Wypłata odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego stanowi konsekwencję braku realizacji jednego z podstawowych zadań własnych gminy. W związku z tym to ona, a nie państwo, powinna płacić za swoje zaniedbania.

Od 2004 roku funkcjonuje bowiem rządowy program wspierania budowy lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych i w związku z tym gminy mają możliwość uzyskiwania środków na budowę lub pozyskiwanie takich nieruchomości. Jeżeli tego nie uczynią i w konsekwencji nie posiadają wystarczającej liczby lokali socjalnych, to powinny płacić za brak swojej aktywności.

Wyrok Trybunału oznacza, że właściciele nieruchomości, którzy nie mogą z nich swobodnie korzystać, bowiem są one zajmowane przez osoby, które powinny zostać eksmitowane, mogą występować do gmin o odszkodowania za poniesione przez siebie straty.

To nie obowiązkiem właściciela nieruchomości, ale gminy jest dostarczenie lokalu socjalnego osobie, która ma zostać eksmitowana. Co prawda właściciele mieli do tej pory prawo do występowania o odszkodowania, jednak wiele gmin nie chciało ich płacić, licząc na to, że Trybunał Konstytucyjny uzna, że przepis nakładający na nie ten obowiązek jest niezgodny z konstytucją.

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego wątpliwości takie już nie istnieją. Gminy, które nie dostarczą osobom eksmitowanym lokali socjalnych, mają obowiązek wypłaty odszkodowań.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że wypłata odszkodowań za niedostarczenie lokalu socjalnego stanowi konsekwencję braku realizacji jednego z podstawowych zadań własnych gminy. W związku z tym to ona, a nie państwo, powinna płacić za swoje zaniedbania.

Arkadiusz Jaraszek

Art. 18 ust. 5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. nr 71, poz. 733 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2010r., sygn. akt P 1/08.