O włączeniu gruntów do nieruchomości państwowych decyduje starosta

Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejście gruntów do tego zasobu stwierdza w drodze decyzji właściwy starosta.

We wrześniu 2009 r. starosta odmówił wprowadzenia zmiany do operatu ewidencji gruntów i budynków jednej z nieruchomości. Chodziło o przywrócenie numeru działki w miejsce aktualnych numerów. Starosta wyjaśnił, że nowe numery powstały w wyniku podziału działki dokonanego przez wojewódzkie biuro geodezji i terenów rolnych. Podział miał na celu wydzielenie rzeki z gruntów prywatnych i uregulowanie jej stanu prawnego. Zgodnie bowiem z przepisami rzeka stanowi śródlądową wodę płynącą stanowiącą własność publiczną, w stosunku do której prawo własności wykonuje marszałek województwa. W celu ujawnienia tego faktu i uregulowania stanu prawnego w ewidencji gruntów i budynków oraz księgach wieczystych należało dokonać wydzielenia gruntu pod wodą płynącą. Wnioskodawcy się odwołali, jednak decyzja została podtrzymana przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.

Skarga trafiła do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który przypomniał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonuje marszałek województwa. Jest to zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa jako istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Z kolei śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Z przepisów wykonawczych wynika, że sporna rzeka jest śródlądową wodą powierzchniową stanowiącą własność publiczną. Dodatkowo w ocenie skarżących wydzielona nowa działka nie stanowi gruntu pokrytego powierzchniowymi wodami płynącymi, której właścicielem jest Skarb Państwa, gdyż w dacie kupna była wykazana jako rowy. Równocześnie podkreślali, że jeżeli działka stanowiłaby taki grunt, to przejście prawa własności powinno być potwierdzone decyzją.

Zdaniem WSA organy nie wyjaśniły, czy w istocie część gruntów na działce pokryta jest wodami powierzchniowymi płynącymi. Tym samym w sprawie nie zbadano, czy część działki to rzeka, czy rów z wodą stanowiący własność skarżących jako właścicieli nieruchomości. Jest to o tyle istotne, że jak podkreślił WSA, grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przejście do tych zasobów gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi stwierdza w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu, starosta realizujący zadania z zakresu administracji rządowej. W takim przypadku również linię brzegu właściwy organ ustala w drodze decyzji. W konsekwencji w ocenie WSA dopiero ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, pozwoli wskazać, czy podział działki jest uzasadniony, a jeżeli tak, na podstawie jakich przepisów powinien być przeprowadzony.