Jak prowadzić handel obwoźny

Handel obwoźny jest jedną z form prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca musi zarejestrować ją w urzędzie miasta i gminy, a zamiar sprzedaży żywności ze środków transportu zgłosić właściwemu organowi, zarejestrować i uzyskać zatwierdzenie przez właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

Wymogi higieniczne, które obowiązują w handlu obwoźnym, zostały uregulowane w przepisach wspólnotowych. Artykuł 59 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, że podmioty działające na rynku spożywczym powinny przestrzegać wymagań higienicznych określonych w rozporządzeniu nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U. L 139 z 30 kwietnia 2004 r.), które obowiązuje od 1 stycznia 2006 r. Handel obwoźny w przepisach unijnych określany jest jako wprowadzanie do obrotu żywności z pomieszczeń ruchomych i tymczasowych, takich jak namioty, stragany, ruchome punkty sprzedaży oraz automaty uliczne.

Ujęte w przepisach unijnych uregulowania powielały obowiązujące wówczas w Polsce przepisy krajowe dotyczące handlu obwoźnego, na przykład wymagań higienicznych w handlu obwoźnym środkami spożywczymi, oraz zawierające wykaz artykułów spożywczych, które mogą być do obrotu wprowadzane w taki sposób. Dlatego przepisy krajowe w sprawie handlu obwoźnego zostały wykreślone i stosowane są wprost przepisy rozporządzenia nr 852/2004.

Przepisy unijne nie regulują jednak w sposób szczegółowy konstrukcji i wyposażenia pomieszczeń ruchomych i tymczasowych oraz sposobu wykorzystywania środków transportu w obrocie żywnością. Stanowią tylko ogólnie, że pomieszczenia te powinny być usytuowane, zaprojektowane, skonstruowane w taki sposób, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia żywności, na przykład przez zwierzęta i szkodniki. Muszą być też utrzymywane w czystości i w dobrym stanie technicznym. Wymogi dotyczące czystości i dobrego stanu technicznego muszą również spełniać środki transportu używane do przewozu żywności. W dodatku powinny być tak zaprojektowane i skonstruowane, aby umożliwić właściwe czyszczenie i dezynfekcje. Z kolei środki spożywcze należy w nich umieszczać w taki sposób, aby wyeliminować ryzyko zanieczyszczenia sprzedawanej żywności.

Aby prowadzić handel obwoźny, należy obiekty i urządzenia ruchome i tymczasowe zarejestrować i uzyskać zatwierdzenie ich przez - właściwego na miejsce wprowadzenia działalności - państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Wyjątek stanowią obiekty ruchome lub tymczasowe, a także samochody, które zostały dopuszczone do stosowania przez właściwe organy kontroli żywności w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Nie muszą być, one w Polsce zatwierdzane lecz tylko rejestrowane.

W połowie marca, po wejściu w życie znowelizowanych 8 stycznia 2009 r. przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz niektórych innych ustaw, zostaną złagodzone przepisy dotyczące rejestracji i zatwierdzania. Działalność będzie można rozpocząć nie tylko po zatwierdzeniu, ale również po warunkowym zatwierdzeniu, natomiast odnośnie do działalności miedzy innymi dostaw bezpośrednich, urządzeń dystrybucyjnych, obiektów i urządzeń ruchomych lub tymczasowych wcześniej dopuszczonych do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu żywnością w innym państwie UE.

Aby prowadzić handel obwoźny na określonym terenie w wyznaczonych miejscach, należy zawrzeć umowę cywilnoprawną na czas oznaczony w celu prowadzenia handlu obwoźnego oraz złożyć wniosek o udostępnienie stanowiska do prowadzenia tego handlu, a także w miarę potrzeby o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności.

Prowadzenie handlu obwoźnego możliwe jest w miejscach do tego wyznaczonych Na przykład w Warszawie wykaz miejsc i stanowisk ustala w formie uchwały zarząd dzielnicy i jest on dostępny na stronach internetowych Urzędu Miasta st. Warszawy i dzielnic.

Wniosek o zawarcie umowy składa się na piśmie w wydziale obsługi mieszkańców dla dzielnicy, delegatury biura gospodarki nieruchomościami dla dzielnicy właściwej dla miejsca położenia stanowiska do handlu obwoźnego. Natomiast dla wybranych stanowisk składa się do jednostki będącej zarządcą terenu, na przykład do Zarządu Cmentarzy Komunalnych.

Do wniosku o zawarcie umowy należy dołączyć aktualne zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej albo aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że kupiec nie jest przedsiębiorcą.

Dołącza się też oświadczenie kupca, że nie zalega z opłacaniem podatków, opłat oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, bądź oświadczenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu.

Gdyby stanowisko miało znaleźć się na terenie objętym ochroną zabytków, należy dołączyć decyzje organu właściwego do ochrony zabytków zezwalającą na prowadzenie handlu we wnioskowanej formie na tym stanowisku.

Handlem obwoźnym zajmują się też podmioty, które prowadzą sprzedaż bezpośrednią albo działalność marginalną, lokalną i ograniczoną i znajdują się pod nadzorem inspekcji weterynaryjnej. Poza podstawową działalnością np. na targowiskach lub do zakładów detalicznych mogą prowadzić sprzedaż ze specjalistycznych środków transportu.

Faktycznie prowadzą więc handel w ramach dwóch rodzajów działalności, ale tylko na ograniczonym obszarze kraju - np. działają na terenie województwa lub województw sąsiednich.

Za prowadzenie działalności bez uzyskania wpisu do rejestru zakładów właściwego powiatowego lekarza weterynarii grozi kara pieniężna w wysokości od 200 zł do 5000 zł.

Natomiast kara od 200 zł do 1000 zł wymierzana jest za wprowadzanie na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego pochodzących z zakładu prowadzącego działalność bez uzyskania wpisu do rejestru zakładów właściwego powiatowego lekarza weterynarii.

Nakłada ją powiatowy lekarz weterynarii Z kolei karą od 200 zł do 15 000 zł może zostać ukarany producent niespełniający wymagań weterynaryjnych przy produkcji lub wprowadzając produkty pochodzenia zwierzęcego niespełniające takich wymagań na rynek w ramach sprzedaży bezpośredniej, działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej.

Sprzedaż bezpośrednia obejmuje wyłącznie produkty własne, wytworzone przez podmiot prowadzący działalność w zakresie produkcji artykułów pochodzenia zwierzęcego. Co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem tej działalności należy powiadomić o zamiarze prowadzenia jej powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce prowadzonej produkcji oraz o rodzajach produktów, które będą wytwarzane w zakładzie.

● pomieszczenia i automaty uliczne muszą być tak zaprojektowane i usytuowane oraz utrzymane w czystości i dobrym stanie, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia przez zwierzęta i szkodniki

● muszą być w nich dostępne urządzenia do utrzymania właściwej higieny personelu (np. mycie i suszenie rąk)

● powierzchnie w kontakcie z żywnością należy utrzymywać w dobrym stanie, aby były łatwe do czyszczenia i dezynfekcji. Wymaga to stosowania gładkich i odpornych na korozje materiałów

● trzeba zapewnić warunki do czyszczenia i dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu, odpowiednią ilość gorącej i zimnej wody pitnej oraz odpowiednie warunki do składowania i usuwania niebezpiecznych i niejadalnych substancji i odpadów

● środki czystości powinny być tak umieszczone, aby unikać ryzyka zanieczyszczenia

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. nr 171, poz. 1225 z późn. zm.).