Najbliższym przysługuje stały ryczałt

Zasiłek pogrzebowy jest jednorazowym świadczeniem przysługującym ubezpieczonym w razie śmierci: ubezpieczonego, osoby pobierającej emeryturę lub rentę, osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania oraz w razie śmierci członka rodziny. Przez członków rodziny rozumie się:

● dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,

● wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,

● małżonka,

● rodziców, z tym że za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.

O uprawnieniach do zasiłku pogrzebowego (jego wysokości, warunkach ewentualnego podziału) rozstrzyga Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie decyzji. Od decyzji tej przysługuje prawo złożenia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Stosowne pouczenie w tym zakresie powinno znajdować się w decyzji ZUS.

Warunkiem przyznania zasiłku pogrzebowego jest pokrycie kosztów pogrzebu przez osobę ubiegającą się tego świadczenia. Dopuszczalne wydaje się żądanie tego zasiłku także przez osobę prawną (np. spółkę z o.o.), która zapłaciła za pogrzeb. Ponadto do świadczenia ma prawo pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna Kościoła lub związku wyznaniowego.

Koszty pogrzebu obejmują wydatki związane z pochówkiem zmarłego odpowiadające zwyczajom panującym w środowisku, do którego zmarły należał. Do wydatków tych zalicza się m.in.: koszty przygotowania zwłok do pochówku, ich przewiezienia do miejsca pochowania, koszty kremacji, koszty ceremonii kościelnej, przygotowania grobu oraz wystawienia nagrobka odpowiadającego zwyczajom. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 marca 1969 r. (II PR 641/68), do kosztów pogrzebu można zaliczyć także umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenie zarówno w czasie pogrzebu i jak, po zgonie osoby bliskiej jest zwyczajowo przyjęte.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości 200 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione. Przy czym konkretna kwota zasiłku ustalana jest miesięcznie, poczynając od trzeciego miesiąca kalendarzowego kwartału, na okres trzech miesięcy, na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału. Kwotę zasiłku pogrzebowego ogłasza prezes ZUS w formie komunikatu ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Monitor Polski. Warto przy tym wiedzieć, że zasiłek ten jest wolny od podatku dochodowego.

Zasiłek w tej wysokości przysługuje członkom rodziny ubezpieczonego lub osoby pobierającej emeryturę lub rentę. Natomiast w razie poniesienia kosztów pogrzebu przez inną osobę, pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną Kościoła lub związku wyznaniowego, zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż wspomniany limit 200 proc.

Oznacza to, że najbliżsi krewni zmarłego mają prawo do zasiłku pogrzebowego w kwocie maksymalnej i zryczałtowanej niezależnej od faktycznej wysokości poniesionych kosztów pogrzebu. Natomiast pozostałe osoby mogą uzyskać zasiłek tylko do wysokości poniesionych kosztów pogrzebu. Zatem, jeżeli koszty pogrzebu poniósł np. bliski przyjaciel zmarłego lub członek dalszej rodziny zmarłego (np. siostrzeniec), to wówczas otrzyma on zasiłek pogrzebowy w wysokości równej udokumentowanym kosztom, wynikającym np. z przedstawionych rachunków lub faktur z zakładu pogrzebowego. Przy czym także i w tym przypadku nie może być to kwota wyższa od kwoty ryczałtu przysługującego najbliższym.

W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu.

Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Dlatego też nie warto zbyt długo zwlekać ze złożeniem wniosku o wypłatę zasiłku, gdyż można po prostu utracić do niego prawo.

Jeżeli jednak zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od daty sporządzenia aktu zgonu. Dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie Policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu.

Od 1 grudnia 2009 r. do 28 lutego 2010 r. kwota zasiłku pogrzebowego wynosi 6227,72 zł

Koszty pogrzebu zmarłej poniesione zostały przez dwie osoby - siostrę zmarłej oraz męża zmarłej. ZUS dokonał więc podziału zasiłku pogrzebowego. Ustalił, że łączne koszty pogrzebu zmarłej wyniosły 8856,71 zł. Siostra zmarłej poniosła, według przedłożonych rachunków, koszty w kwocie łącznej 6676,58 zł, co stanowi 80,28 proc. całych kosztów pogrzebu. Dokonując podziału zasiłku pogrzebowego, proporcjonalnie do tej wysokości kosztów, ZUS uznał, że siostra zmarłej powinna uzyskać 80,28 proc. kwoty zasiłku wynikającego z art. 80 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Siostra zmarłej, nie zgadzając się z tą decyzją, wniosła odwołanie do sądu, żądając przyznania jej zasiłku w pełnej wysokości. Sąd jednak oddalił jej odwołanie, wskazując, że ZUS słusznie dokonał podziału kwoty zasiłku pogrzebowego proporcjonalnie do poniesionych kosztów.

● Zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 77 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 par. 1 kodeksu cywilnego - uchwała Sądu Najwyższego z 15 maja 2009 r. (sygn. akt III CZP 140/08, OSNC 2009/10/132, Biul.SN 2009/5/7).

● Krąg uprawnionych do zasiłku pogrzebowego jest zamknięty i ogranicza się do osób fizycznych (art. 78 ust. 1 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) oraz podmiotów enumeratywnie wskazanych w art. 78 ust. 2 - wyrok Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2009 r. (sygn. akt II BU 26/08, niepublikowany).

gp@infor.pl

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Art. 67, art. 77-81 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227).

Art. 21 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Komunikat prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 listopada 2009 r. w sprawie kwoty zasiłku pogrzebowego (M.P. nr 76, poz. 949).