Organ budowlany powinien sam zbadać treść planu miejscowego

Jeśli organ budowlany rozpoznaje sprawę na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1974 roku, musi sam zbadać treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie może bowiem zastąpić samodzielnej oceny skutków samowoli budowlanej z postanowieniami miejscowego planu wydanym przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zaświadczeniem stwierdzającym zgodność inwestycji z planem.

B. i Z.B., A. i Z.D. oraz R. i W.Z. poinformowali powiatowego inspektora nadzoru budowlanego (PINB) o nielegalnie prowadzonym zakładzie naprawy pojazdów w budynku gospodarczym należącym do Z. i M.Ś. Podczas oględzin PINB uznał, że pomieszczenia gospodarcze są wykorzystywane do prowadzenia działalności usługowej w zakresie naprawy samochodów. W związku z tym wstrzymano Z.Ś. użytkowanie tej części budynku jako warsztatu samochodowego oraz zobowiązano go do przedłożenia dokumentacji niezbędnej do zalegalizowania samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania. Z.Ś. nie zastosował się do tego postanowienia. W związku z tym organ I instancji nakazał mu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części pomieszczenia użytkowanego jako warsztat samochodowy na pomieszczenie gospodarcze. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z.Ś. wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego (WINB) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zajmując się ponownie sprawą, organ I instancji ustalił, że garaż został wybudowany w 1992 r. bez pozwolenia na budowę. Prezydent miasta Ł. poinformował organ, że garaż jest niezgodny z ustaleniami planu obecnie obowiązującego na terenie miasta. W związku z tym PINB stwierdził, że dobudowa do budynku gospodarczego jest niezgodna z ustaleniami miejscowego planu, i nakazał Z.Ś. rozbiórkę samowolnie wybudowanego garażu. Z.Ś. odwołał się do WINB. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przepisu art. 48 tej ustawy (dotyczącego wybudowania obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W myśl tego przepisu obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Z.Ś. wniósł skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił odwołanie. Stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż podstawę podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Sąd uznał jednak, że podstawową kwestią dla legalizacji obiektu wybudowanego w ramach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r. była i jest ocena, czy jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Inaczej, niż to ma miejsce w przypadku stosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, brzmienie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy prawa budowlanego z 1974 r. nakazuje, aby to PINB, jako wyspecjalizowany organ, zbadał treść miejscowego planu we własnym zakresie. Organ nadzoru budowlanego nie możne zatem, tak jak to przewiduje art. 48 ustawy prawa budowlanego z 1994 r., zastąpić samodzielnej oceny skutków samowoli budowlanej z postanowieniami miejscowego planu wydanym przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zaświadczeniem stwierdzającym zgodność inwestycji z planem. Organy obu instancji nie dokonały oceny zgodności samowolnie wybudowanego garażu z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do samodzielnej interpretacji ustaleń planu, dlatego muszą się w tej kwestii oprzeć na stanowisku właściwych organów samorządowych. Z tych względów sąd stwierdził, że kwestionowane decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

w Białymstoku z 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 283/11

Oprac. Ewelina Stępień

@RY1@i02/2011/231/i02.2011.231.08800080a.802.jpg@RY2@

Anna Roberts, adwokat w Kancelarii Radcy Prawnego Małgorzaty Sobol

W komentowanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie dokonały oceny zgodności samowolnie wybudowanego budynku z postanowieniami obowiązującego w dacie orzekania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przez co ich decyzja została uchylona. Mimo że od czasu posadowienia samowoli plan zagospodarowania przestrzennego mógł się wielokrotnie zmienić, organy nadzoru muszą w swojej decyzji odnieść się do planu obowiązującego w chwili orzekania. WSA podkreślił przy tym, że organy nadzoru budowlanego są w pełni związane postanowieniami obowiązującego w dacie wydania decyzji planu, muszą oprzeć się na stanowisku uchwalających go organów samorządowych i nie mają żadnych uprawnień do samodzielnej interpretacji zawartych tam ustaleń. Jeśli wzniesiony samowolnie budynek jest z nimi zgodny, decyzja nakazująca rozbiórkę budynku może, jak w tym przypadku, ulec uchyleniu.