Plakaty i promocyjne materiały wyborcze muszą zostać uprzątnięte w ciągu trzydziestu dni

Ostatnie wybory samorządowe i parlamentarne pokazują, że komitety wyborcze nie wywiązują się z nałożonych na nie obowiązków usunięcia plakatów i haseł wyborczych. Mimo że od wyborów posłów i senatorów minęło już kilkanaście dni, w dalszym ciągu na ulicach pełno jest plakatów i ulotek wyborczych.

Zgodnie z przepisami kodeksu wyborczego plakaty i hasła wyborcze oraz billboardy ustawione w celu prowadzenia kampanii promującej kandydatów na do Sejmu i Senatu pełnomocnicy wyborczy komitetów wyborczych obowiązani są usunąć w terminie 30 dni od dnia wyborów.

Termin, o którym mowa w ustawie, należy liczyć od dnia następnego po dniu głosowania, czyli od 10 października 2011 r. W związku z tym plakaty, hasła i urządzenia z kampanii wyborczej powinny być usunięte najpóźniej do 9 listopada 2011 r. Jeżeli po upływie tego terminu materiały promujące kandydatów nie będą posprzątane przez odpowiedzialnych za to pełnomocników wyborczych, to wójt postanowi o ich usunięciu na koszt właściwych komitetów wyborczych.

Zdarza się jednak, że władze samorządowe również zaniedbują swoje zadania. W przypadku gdy wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie wywiąże się ze swojego obowiązku, to właścicielowi nieruchomości, na której nie uprzątnięto wyborczych reklamówek, może na podstawie ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z póź. zm.) złożyć skargę na bezczynność właściwego organu.

Skargę taką może bowiem złożyć każdy, czyj interes prawny lub faktyczny został przez taką bezczynność naruszony. Właściciel nieruchomości, na której ciągle znajdują się plakaty z dawno zakończonej kampanii wyborczej, ma interes w tym, aby plakaty i inne materiały wyborcze były usunięte, a właściwy komitet wyborczy został obciążony kosztami.

To jednak nie wszystkie obowiązki organów odpowiedzialnych za przeprowadzenie wyborów. Kodeks wyborczy oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie wykonawcze nakłada na obwodowe komisje wyborcze po wykonaniu swoich zadań przekazanie posiadanych dokumentów z wyborów. Trafiają one, jako depozyt, do właściwego miejscowo wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Należy pamiętać, że dokumenty wyborcze (patrz ramka) są udostępniane przez właściwe organy wyborcze wyłącznie na żądanie sądów w związku z postępowaniami w sprawach protestów wyborczych oraz na żądanie sądów lub prokuratury i policji prowadzących postępowanie karne.

Po upływie 30 dni od podjęcia przez Sąd Najwyższy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie ważności wyborów do Sejmu i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej dokumenty dokumenty będące w posiadaniu obwodowych komisji wyborczych, a także drugie egzemplarze spisu wyborców, z wyłączeniem dokumentów stanowiących dowody w toczących się postępowaniach karnych oraz protokołów głosowania w obwodzie i protokołów posiedzeń, uchwały, urzędowe obwieszczenia i komunikaty oraz inne dokumenty komisji wyborczych podlegają zniszczeniu. Zniszczenia dokumentów dokonuje kierownik właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej Krajowego Biura Wyborczego w sposób uzgodniony z dyrektorem właściwego archiwum państwowego. Z kolei dokumenty z wyborów znajdujące się w posiadaniu okręgowych komisji wyborczych oraz te, które zostały przekazane kierownikowi właściwej jednostki organizacyjnej Krajowego Biura Wyborczego, stanowią zasób archiwalny i są przechowywane przez kierowników właściwych miejscowo jednostek organizacyjnych Krajowego Biura Wyborczego w sposób ustalony dla zasobu archiwalnego archiwów zakładowych do końca kadencji wybranych posłów i senatorów. Po upływie tego terminu dokumenty z wyborów przekazuje się do właściwych miejscowo archiwów państwowych.

Dokumenty z wyborów przekazane przez okręgowe komisje wyborcze Państwowej Komisji Wyborczej oraz inne dokumenty z wyborów będące w posiadaniu Państwowej Komisji Wyborczej, w tym dokumentacja zapisana na elektromagnetycznych nośnikach informatycznych, podlegają przekazaniu kierownikowi Krajowego Biura Wyborczego. Dokumenty te stanowią zasób archiwalny i są przechowywane w Krajowym Biurze Wyborczym do końca kadencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie przekazywane właściwemu archiwum państwowemu.

Inaczej jest jeszcze w przypadku dokumentów dołączonych do sprawozdań finansowych komitetów wyborczych. Te materiały podlegają zniszczeniu po upływie okresów przechowywania wynikających z przepisów ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Oznacza to, że sprawozdania finansowe zostaną zniszczone po upływie pięciu lat od początku roku następującego po roku obrotowym, którego dane zbiory dotyczą. Z kolei wykazy obywateli popierających utworzenie komitetu wyborczego wyborców oraz wykazy podpisów wyborców popierających zgłoszenia kandydatów na posłów i kandydatów na senatorów są udostępniane na żądanie Sądu Najwyższego oraz sądów, prokuratury i policji prowadzących postępowanie karne. Wykazy te podlegają zniszczeniu po upływie pięciu lat od dnia wyborów. Zniszczenia omawianych dokumentów dokonuje kierownik Krajowego Biura Wyborczego lub dyrektor właściwej delegatury Krajowego Biura Wyborczego w sposób uzgodniony z dyrektorem właściwego archiwum państwowego. Wyjątkowo dokumentów stanowiących dowody w sprawach sądowych o orzeczenie przepadku korzyści majątkowych na rzecz Skarbu Państwa oraz w postępowaniach karnych nie przekazuje się do archiwów państwowych oraz nie niszczy się do czasu zakończenia tych postępowań.

Dokumenty z wyborów stanowiące zasób archiwalny udostępnia się do wglądu osobie zainteresowanej w obecności i pod nadzorem upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej Krajowego Biura Wyborczego (KBW), w której dokumenty są przechowywane. Równocześnie sporządzenie urzędowego odpisu, kserokopii bądź udostępnienie w innej formie danych z omawianych dokumentów wymaga zgody kierownika właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej KBW.

Dokumenty stosowane w trakcie wyborów to m.in.:

● spisy wyborców,

● karty do głosowania (wykorzystane i niewykorzystane),

● postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie przyjęcia zawiadomień partii politycznych o zamiarze zgłaszania kandydatów na posłów lub kandydatów na senatorów oraz powołania pełnomocników, a także zawiadomień o utworzeniu koalicyjnych komitetów wyborczych i zawiadomień o utworzeniu komitetów wyborczych wyborców,

● protokoły rejestracji okręgowych list kandydatów na posłów wraz ze zgłoszeniami list do rejestracji i dokumentami dołączonymi do zgłoszeń,

● postanowienia o: odmowie rejestracji listy okręgowej kandydatów na posłów, skreśleniu z zarejestrowanej listy nazwiska kandydata i o unieważnieniu rejestracji listy kandydatów wraz z dokumentami będącymi podstawą do podjęcia tych postanowień,

● protokoły rejestracji kandydatów na senatorów wraz ze zgłoszeniami i dokumentami dołączonymi do zgłoszeń,

● postanowienia o odmowie zarejestrowania kandydata na senatora oraz o skreśleniu nazwiska zarejestrowanego kandydata wraz z dokumentami będącymi podstawą do podjęcia tych postanowień,

● obwieszczenia o zarejestrowanych listach okręgowych i obwieszczenia o zarejestrowanych kandydatach na senatorów,

● dokumenty dotyczące losowania numerów list,

● protokoły głosowania w obwodzie,

● protokoły wyników głosowania w okręgu wyborczym,

● protokół ustalenia zbiorczych wyników głosowania na listy okręgowe w skali kraju, ze wskazaniem list spełniających warunki uprawniające do uczestniczenia w podziale mandatów w okręgach wyborczych,

● protokoły wyboru posłów do Sejmu w okręgu wyborczym,

● protokoły wyników głosowania i wyników wyborów senatorów w okręgu wyborczym,

● obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej o wynikach wyborów do Sejmu i do Senatu,

● protokoły posiedzeń, uchwały, urzędowe obwieszczenia i komunikaty oraz inne dokumenty komisji wyborczych,

● elektroniczne nośniki informatyczne z zapisanymi danymi z wyborów,

● sprawozdania wyborcze komitetów wyborczych wraz z załączonymi do nich dokumentami, ekspertyzy, opinie i raporty biegłych rewidentów oraz postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej w sprawach sprawozdań wyborczych komitetów wyborczych.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra kultury z 23 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 90, poz. 1005 z późn. zm.).