Kiedy możliwe jest uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej

W art. 154 i 155 k.p.a. uregulowano nadzwyczajne tryby wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, tj. decyzji, od których nie wniesiono odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), albo decyzji wydanych lub utrzymanych po rozpoznaniu odwołania. Nadzwyczajność tych trybów wzruszenia decyzji polega m.in. na tym, że ich zastosowanie jest możliwe, o ile brak podstaw do uchylenia decyzji, wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok SN z 6 stycznia 1999 r, III RN 101/98, OSNAPiUS 1999/20/637). Zgodnie z art. 154 par. 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ nie może korzystać z tego trybu zupełnie swobodnie. Przeciwnie, powinien zbadać, czy decyzją nie przyznano stronie jakichś praw materialnych, czyli korzyści prawnych, przez które rozumie się nie tylko wprost przyznane uprawnienia, lecz także rozstrzygnięcie o obowiązkach strony lub innych podmiotów, z których wynika prawo strony do domagania się określonych zachowań, świadczeń itd. Przykładem decyzji nieprzyznających stronie praw może być np. decyzja odmowna. Jeśli zatem wskutek decyzji nie nabyto praw (nie rozstrzygnięto o obowiązkach) wówczas - jeśli przemawia za tym interes strony lub interes publiczny - organ może uchylić lub zmienić decyzję.

Z kolei ostateczna decyzja, na podstawie której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 155 par. 1 k.p.a.). W przypadku zatem, gdy strona na mocy decyzji nabyła prawa (rozstrzygnięto o jej obowiązkach), to do zmiany lub uchylenia takiej decyzji - o ile nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa i przemawia za tym interes strony lub interes społeczny - może dojść tylko za wyraźną, jednoznaczną zgodą strony. Jej brak stanowi rażące naruszenie prawa. Bez zgody strony decyzja może bowiem zostać zmieniona lub uchylona tylko z mocy przepisów szczególnych. Co istotne, treść wyrażonej przez stronę zgody wyznacza granice dozwolonych zmian decyzji (por. wyrok NSA z 25 czerwca 1985 r., SA/Wr 351/85, ONSA 1985/1/36). Organ nie może zatem wydać decyzji wykraczającej poza to, na co strona wyraziła zgodę. Ostateczna decyzja może zostać uchylona lub zmieniona, zarówno w trybie art. 154, jak i 155 k.p.a., jedynie przez organ, który ją wydał. Do niedawna kompetencję do wzruszenia decyzji miał również organ wyższego stopnia nad organem, który decyzję wydał. Ustawodawca uznał jednak, że rozwiązanie takie rodzi niepotrzebne spory kompetencyjne. Zwłaszcza że organ wyższego stopnia - jako właściwy do uchylenia lub zmiany decyzji - był jednocześnie organem odwoławczym od decyzji organu pierwszej instancji. Od decyzji wydanych w trybie art. 154 i 155 k.p.a. służy bowiem odwołanie do organu wyższej instancji.

@RY1@i02/2011/203/i02.2011.203.088000700.802.jpg@RY2@

Sylwia Galiszkiewicz, radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział we Wrocławiu

LJ