Jak legalnie wyciąć drzewa z działki rolnej, budowlanej lub lasu

Nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Z opłaty jest zwolniona również wycinka drzew, gdzie nie było wymagane zezwolenie i tych, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń przesyłowych, a także z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów.

Co do zasady posiadacz nieruchomości musi zapłacić za usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na wycinkę. Kwota jest wyliczana na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Stawki nie mogą przekraczać przykładowo za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm: 270 zł - przy obwodzie do 25 cm, 1,5 tys. zł - przy obwodzie od 201 do 300 cm czy 3,5 tys. zł - przy obwodzie powyżej 700 cm. Jeżeli drzewo rozwidla się na wysokości poniżej 130 cm, każdy pień traktuje się jako odrębne drzewo. Stawkę za usunięcie jednego metra kwadratowego powierzchni pokrytej krzewami ustala się w wysokości 200 zł.

Art. 85 i 86 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Właściciel lub posiadacz lasu, który dokonuje wyrębu drzewa w należącym do niego lesie albo w inny sposób pozyskuje z tego lasu drewno niezgodnie z planem urządzenia lasu, uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej albo bez wymaganego pozwolenia, podlega karze grzywny. Może ona wynieść od 20 zł do 5 tys zł. W razie popełnienia takiego wykroczenia sąd orzeka przepadek pozyskanego drewna.

Art. 158 ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Tak samo jest, gdy posiadacz nieruchomości zniszczy tereny zieleni albo drzewa lub krzewy z powodu niewłaściwego wykonywania robót ziemnych lub z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności. Ukaranym można zostać nawet za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów.

Art. 88 - 89 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Należy jednak pamiętać, że w niektórych przypadkach zezwolenie na wycinkę wydaje inny organ niż wójt, burmistrz, prezydent miasta. Przykładowo zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Z kolei gdy są one położone w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, szef urzędu gminy może wydać zezwolenie dopiero po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody wymaga uzyskania zgody odpowiednio dyrektora parku narodowego albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Przepisów ustawy o ochronie środowiska dotyczących procedury uzyskiwania zezwoleń na wycinkę nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach.

Art. 83 ust. 2 i 5 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Wniosek o usunięcie drzewa właściciel nieruchomości powinien złożyć w wydziale ochrony środowiska urzędu gminy, w której położona jest nieruchomość. Wniosek powinien zawierać imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela nieruchomości albo właściciela urządzeń przesyłowych (jeżeli o zgodę stara się np. zakład energetyczny). Musi też podać tytuł prawny władania nieruchomością (wymóg ten nie dotyczy wniosku przedsiębiorstwa przesyłowego). W piśmie musi znaleźć się też: nazwa gatunku drzewa lub krzewu, obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm oraz przeznaczenia terenu, na którym rośnie drzewo lub krzew (np. grunt orny, użytki zielone, zabudowa mieszkaniowa). Kolejnymi elementami wniosku jest przyczyna i termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu oraz wielkość powierzchni, z której zostaną usunięte krzewy. Ostatnim jest natomiast rysunek lub mapa określająca usytuowanie drzewa lub krzewu w stosunku do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub budowanych na tej nieruchomości.

Do wniosku trzeba dołączyć dokument stwierdzający tytuł prawny do władania nieruchomością, np. akt notarialny czy odpis księgi wieczystej. Urzędnicy mogą uzależnić wydanie pozwolenia od spełnienia przez właściciela działki obowiązku przesadzenia drzewa lub krzewów w inne miejsce lub posadzenia nowych. Za bezprawne usunięcie drzewa grozi kara finansowa.

Art. 83 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Nadzór nad gospodarką leśną w przypadku lasów stanowiących własność prywatną sprawuje starosta. W przypadku lasów, które znajdują się na terenie powiatu, starosta najczęściej powierza w drodze porozumienia, prowadzenie w jego imieniu wszelkiego rodzaju związanych z tym spraw, w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji, nadleśniczemu Lasów Państwowych. Drewno pozyskane w lasach podlega ocechowaniu. Te, które pochodzi z lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, cechuje starosta, który wystawia właścicielowi lasu dokument stwierdzający legalność pozyskania drewna. Jeżeli nadzór został powierzony nadleśniczemu na mocy porozumienia, to cechowania dokonuje upoważniony przez nadleśniczego pracownik nadleśnictwa. Cechowania drewna w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa dokonuje się w miejscu jego pozyskania.

Art. 14 a ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń przesyłowych (służących do dostarczania gazu, elektryczności, wody itp.) musi następować zawsze za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości. W przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie przysługuje użytkownikowi wieczystemu nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje, że ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew lub krzewów, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie. Stosuje przy tym odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Art. 83 ust. 7-9 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Chociaż co do zasady usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek właściciela (posiadacza) nieruchomości, to w przypadku drzew młodszych niż 10 lat nie jest ono wymagane. Ograniczenie to odnosi się do faktycznego biologicznego wieku drzewa, a nie do okresu, jaki upłynął od jego posadzenia na gruncie. Nie trzeba starać się także o zezwolenie na wycinkę drzew owocowych na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową (wyjątkiem są drzewa owocowe rosnące na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody). Do drzew i krzewów owocowych zaliczane są te, które rodzą owoce nadające się do spożycia. Za drzewo owocowe zostanie zatem uznana np. jabłoń, śliwa, wiśnia, a nawet orzech. Nie będzie nim natomiast np. morwa. Zwolnione z konieczności starania się o urzędową zgodę na usunięcie drzew i krzewów są podmioty prowadzące ich plantacje albo gdy są one likwidowane w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych.

Art. 83 ust. 6 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl