Nie było podstaw do zmiany decyzji zatwierdzającej taryfę

Nie jest pozbawione racji stanowisko odwołujące się do wyrażonej w art. 16 par. 1 k.p.a. zasady bezpieczeństwa prawnego i trwałości decyzji ostatecznych. Dlatego też art. 155 k.p.a. powinien mieć zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych trybach i szczególnych okolicznościach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych.

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z 3 marca 2009 r. odmówił zatwierdzenia zmiany taryfy dla energii elektrycznej, określonej w decyzji z 2 stycznia 2009 r. Stwierdził, że na rynku nie zaszły istotne zmiany uzasadniające ponowną kalkulację cen energii elektrycznej w oparciu o koszty wyższe niż przed dwoma miesiącami. Od decyzji odwołanie wniosła powódka. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie. Od wyroku apelację wniosła powódka.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Uznał, że wbrew skarżącej, wyrok nie narusza art. 155 k.p.a. Prawidłowa wykładnia w zastosowaniu powyższej normy nakazuje uwzględnienie przesłanki zgodności uchylenia bądź zmiany decyzji z przepisami szczególnymi oraz przesłanki zgodności tegoż z interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Celem postępowania na gruncie art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w nim wymienionych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w uprzednio wydanej, a zaskarżonej decyzji trafnie wskazuje się na nieziszczenie przesłanek zmiany decyzji. Pierwszą przesłankę należałoby zbadać w kontekście art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego, który stanowi, że przedsiębiorstwa energetyczne ustalają taryfy dla paliw gazowych lub energii stosownie do zakresu wykonywanej działalności gospodarczej. Taryfy należy kalkulować w sposób zapewniający: pokrycie kosztów uzasadnionych działalności gospodarczej przedsiębiorstw energetycznych w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią, wraz z uzasadnionym zwrotem z kapitału zaangażowanego w tę działalność oraz ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen i stawek opłat. W rozpatrywanej sprawie, w której powódka wniosła o zmianę taryfy pismem z 28 stycznia 2009 r., pozwany zatwierdził taryfę dla energii elektrycznej decyzją z 2 stycznia 2009 r. Jak wynika z tej decyzji i co wyjaśnił pozwany - zatwierdzona na wniosek powódki taryfa dla energii elektrycznej na 2009 r. została skalkulowana przy uwzględnieniu ceny zakupu energii elektrycznej na potrzeby odbiorców w wysokości 190,00 zł/MW. Cena ta uwzględniała istotną zmianę, jaka miała miejsce na rynku energii elektrycznej w momencie przygotowania założeń do kalkulacji taryf w postaci spadku zapotrzebowania na energię elektryczną spowodowanego pogorszeniem sytuacji odbiorców energii elektrycznej na skutek ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego. W procesie zatwierdzania taryfy powódka dostosowała przyjęte do kalkulacji wartości przychodu oraz treść samej taryfy do wytycznych Prezesa URE. Decyzja z 2 stycznia 2009 r. nie została przez powódkę zaskarżona i to nie w znaczeniu skuteczności tegoż zaskarżenia, lecz w znaczeniu niepodjęcia jakichkolwiek prób zakwestionowania decyzji w zwykłym toku instancji. Zatem trudno odmówić prawidłowości rozumowaniu pozwanego odnośnie do kosztów planowanych na rok obowiązywania taryfy (w tym przypadku na 2009 r.). Wszczynając postępowanie o zmianę decyzji z 2 stycznia 2009 r., powódka nie przedstawiła argumentów (nowych argumentów), które by przemawiały za zmianą decyzji z 2 stycznia 2009 r. przy spełnieniu pierwszego założenia z art. 155 k.p.a. (brak sprzeciwu przepisów szczególnych), a w związku z tym art. 45 ust. 1 prawa energetycznego. Jak wynika z toku niniejszego postępowania, powódka przy nieakceptowaniu decyzji z 2 stycznia 2009 r. i pełnym przekonaniu co do istnienia w istocie podstaw do odwołania od decyzji świadomie zrezygnowała z tego odwołania, a uprzednio ze swego stanowiska na rzecz wyższych cen energii, po to by uruchomić po paru tygodniach (jeszcze w tym samym miesiącu) postępowanie o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Przy zastosowaniu takiego zabiegu strona powinna przedstawić uzasadnienie z powołaniem argumentów faktycznych i prawnych, z których nie mogła skorzystać wcześniej. Z argumentów, które mogły czy powinny leżeć u podstaw odwołania od nieprawomocnej decyzji administracyjnej, zdaniem sądu II instancji nie można w prosty sposób czynić argumentów na rzecz zmiany na zasadzie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji administracyjnej. Wnioskowanie zatem o zmianę taryfy z uwagi na wzrost kosztów zakupu energii elektrycznej, poziom ceny energii pochodzącej z OZE oraz poziom kosztów własnych - możliwy do stwierdzenia czy przewidzenia przed zapadnięciem decyzji z 2 stycznia 2009 r. - nie może skutkować zastosowaniem w sprawie art. 155 k.p.a. Powódka nie była pozbawiona w administracyjnym toku instancji, przed wydaniem ani też w związku z wydaniem decyzji z 2 stycznia 2009 r., możliwości ubiegania się czy podjęcia próby urealnienia ceny energii elektrycznej i dostosowania jej do poziomu faktycznego. Nie jest pozbawione racji stanowisko odwołujące się do wyrażonej w art. 16 par. 1 k.p.a. zasady bezpieczeństwa prawnego i trwałości decyzji ostatecznych. Dlatego też art. 155 k.p.a. powinien mieć zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych trybach i szczególnych okolicznościach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie przyjmuje się, że decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych. Nie jest to pełne swobodne uznanie, jest ono ograniczone, ale istnieje, i to właściwy organ ocenia, czy powinien wzruszyć decyzję, czy pozostawić ją w obrocie prawnym bez zmian. Chodzi o środek prawny umożliwiający weryfikację decyzji ostatecznej, a więc weryfikację poza zwykłą kontrolą instancyjną i to w odniesieniu do decyzji, której prawidłowości się nie kwestionuje, jak i decyzji wadliwych. Powyższy tryb dotyczy również decyzji o zatwierdzeniu taryfy energii elektrycznej.