Pielęgniarki chronione jak funkcjonariusze publiczni

Od przyszłego roku zmienią się uprawnienia zawodowe, ale także zostaną zaostrzone sankcje wobec pielęgniarek i położnych. 2 sierpnia prezydent Bronisław Komorowski podpisał dwie ustawy, które regulują zasady wykonywania obu zawodów oraz funkcjonowania ich samorządów zawodowych. Obie grupy zyskają więcej przywilejów i lepszą ochronę zawodową.

Od przyszłego roku pielęgniarki i położne będą traktowane podczas pracy jak funkcjonariusze publiczni, np. policjanci. Tak przewiduje ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej.

Uznanie przedstawicielek obu zawodów za funkcjonariuszy publicznych oznacza, że zgodnie z kodeksem karnym za ich znieważenie podczas pełnienia obowiązków służbowych grozi kara grzywny, a nawet pozbawienia wolności do trzech lat. Nowe przepisy mogą być podstawą do wszczęcia postępowania i ukarania np. agresywnego pacjenta, który zaatakował pielęgniarkę podczas wykonywania obowiązków służbowych.

Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej przewiduje również dodatkową ochronę sióstr przed dyskryminacją ze względu na formę wykonywania zawodu. Takie przepisy do ustawy wprowadzili senatorowie. Ma to związek z ustawą o działalności leczniczej, która obowiązuje od 1 lipca i umożliwia zatrudnianie pielęgniarek w szpitalach na kontraktach. Sankcjonuje to także ustawa o zawodzie pielęgniarki i położnej, która stwierdza, że siostry mogą być zatrudniane na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, a także w ramach indywidualnej lub grupowej praktyki.

Zgodnie z nowymi przepisami, pracodawca nie będzie mógł jednak podejmować żadnych działań dyskryminujących je ze względu na formę zatrudnienia.

Zgodnie z poprawkami wprowadzonymi w Senacie, odmowa pielęgniarki zatrudnionej w szpitalu na etacie zgody na zmianę formy wykonywania zawodu nie może być przyczyną wypowiedzenia jej u mowy przez pracodawcę. Oznacza to także, że nie będzie można szykanować pielęgniarki lub położnej, która nie zgodzi się na przejście na kontrakt.

Ustawa poszerza katalog czynności, których wykonywanie przez pielęgniarkę nie pozbawi jej prawa zawodu. Obecnie pielęgniarka lub położna, która nie wykonuje zawodu przez okres dłuższy niż 5 lat, traci uprawnienia zawodowe. Chcąc je odzyskać, musi wziąć udział w szkoleniu, które trwa do pół roku i odbywa się pod nadzorem wyznaczonej osoby.

Zgodnie z nową ustawą prawa wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej nie będą tracić osoby, które:

● uczą zawodu pielęgniarki lub położnej,

● prowadzą prace naukowo-badawcze w zakresie pielęgniarstwa lub wykonywania zawodu położnej,

● zajmują się kierowaniem lub zarządzaniem zespołami pielęgniarek lub położnych,

● są zatrudnione w szpitalach lub innych placówkach medycznych, ale na stanowiskach administracyjnych, jeśli wykonują czynności związane przygotowywaniem, nadzorem lub udzielaniem świadczeń zdrowotnych,

● pracują w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz innych instytucjach publicznych, których zakres działania obejmuje nadzór na ochroną zdrowia,

● są zatrudnione w domach pomocy społecznej,

● są zatrudnione na stanowisku pielęgniarki w żłobku lub klubie dziecięcym,

● sprawują funkcje w samorządzie pielęgniarek i położnych,

● pełnią funkcję w związkach zawodowych poza zakładem pracy, jeżeli z pełnieniem tej funkcji jest związane zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy.

Sprawowanie tych czynności przez pielęgniarkę lub położną ustawa uznaje za wykonywanie zawodu.

Ustawa zezwala pielęgniarkom i położnym na wykonywanie w ich miejscu pracy dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone przepisami ustawy z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz.U. z 2009 r. nr 52, poz. 417 z późn. zm.). Pacjent lub jego rodzina mogą zawrzeć z pielęgniarką lub położną umowę cywilnoprawną na wykonywanie przez nie dodatkowej opieki świadczonej odpłatnie poza godzinami pracy. Są to usługi inne niż świadczenia zdrowotne, takie, jak mycie, pomoc w karmieniu chorego. Pielęgniarka lub położna, która zawrze taką umowę z pacjentem lub jego rodziną, ma obowiązek poinformować o świadczeniu dodatkowej opieki pielęgnacyjnej placówkę medyczną, w której jest zatrudniona.

Pielęgniarki i położne będą miały prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta oraz do uzyskania od lekarza pełnej informacji o stanie zdrowia chorego, rozpoznaniu, proponowanych metodach diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych, zapobiegawczych i dających się przewidzieć następstwach podejmowanych działań, w zakresie niezbędnym do udzielanych przez siebie świadczeń zdrowotnych i pielęgnacyjnych.

Są one obowiązane zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi do udzielania pomocy w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować stan nagłego zagrożenia. Jednocześnie jednak ustawa przyznaje im prawo do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego lub wykonania zlecenia lekarskiego, jeśli jest ono niezgodne z ich sumieniem lub z zakresem posiadanych kwalifikacji. Przyczynę odmowy pielęgniarka musi wyjaśnić przełożonemu na piśmie. Odnotowuje również ten fakt w dokumentacji medycznej. W sytuacji uzasadnionej odmowy wykonania świadczenia pielęgniarka i położna mają obowiązek uprzedzić o tym pacjenta oraz wskazać możliwości uzyskania tego świadczenia u innej pielęgniarki, położnej lub w innej placówce medycznej.

Od stycznia przyszłego roku zmienią się także dotychczasowe regulacje dotyczące odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych. Najważniejszą zmianą jest poszerzenie katalogu kar, które mogą być nałożone na pielęgniarkę lub położną, jeśli złamie ona zasady wykonywania zawodu. Obecnie przedstawicielkę jednego z tych zawodów sąd pielęgniarek i położnych może ukarać naganą, upomnieniem lub czasowym zawieszeniem prawa wykonywania zawodu. Od przyszłego roku za zachowanie nieetyczne lub złamanie prawa będzie można nakładać na siostry także kary pieniężne. Sąd zawodowy będzie mógł zastosować taką karę wysokości od 1 do nawet 10 tys. zł. Zostanie przeznaczona na cel społeczny związany z ochroną zdrowia.

@RY1@i02/2011/162/i02.2011.162.055.003a.001.jpg@RY2@

Kary za złamanie zasad etyki zawodowej

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Art. 60 - 65 ustawy z 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (czeka na publikację w Dzienniku Ustaw).

Art. 1, 11, 13, 19, 26 ustawy z 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (czeka na publikację w Dzienniku Ustaw).