W ustaleniu projektu planu zagospodarowania należy zapewnić udział mieszkańców

Organy administracji są zobowiązane do udostępniania wszystkim zainteresowanym informacji o środowisku i sposobach jego ochrony. Powinny to zrobić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od otrzymania wniosku w tej sprawie.

Zgodnie z art. 29 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (dalej ustawa) każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Oznacza to, że skorzystanie z tego uprawnienia nie jest uzależnione od posiadania polskiego obywatelstwa. Na podstawie art. 46 pkt 1 ustawy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (dalej studium) oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej plan miejscowy) zostały zaliczone do dokumentów, których projekty wymagają przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (dalej strategiczna ocena). Nieprzeprowadzenie tego postępowania stanowi istotne naruszenie prawa kwalifikujące się do unieważnienia uchwał w tych sprawach (por. wyrok WSA we Wrocławiu 27 maja 2010 r. II SA/Wr 128/10, Lex nr 674537).

Organ opracowujący projekt powyższych dokumentów, który przeprowadza strategiczną ocenę, zobowiązany jest zapewnić udział społeczności lokalnej w tym postępowaniu. Zasady wnoszenia uwag i wniosków oraz opiniowania projektów planów miejscowych oraz studiów określają przepisy ustawy z 23 lipca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 z późn. zm., dalej u.p.z.p.). Nie oznacza to jednak, że wyłączone zostało odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Podkreślić należy, że naruszenie procedury strategicznej oceny będzie podlegało takim skutkom prawnym, jak naruszenie zasad i istotne naruszenie trybu sporządzania studium i planu miejscowego, określone w art. 28 u.p.z.p. Może to zatem skutkować nieważnością uchwały rady gminy w całości lub części.

Udział społeczny obejmuje oprócz prawa składania uwag i wniosków do projektu dokumentów dotyczy także wszelkich aspektów związanych ze strategiczną oceną. Definicja ustawowa "strategicznej oceny oddziaływania na środowisko" została zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy. Należy zatem uznać, że społeczeństwo ma prawo do udziału, realizowane przez możliwość składania uwag i wniosków, w procedurze strategicznej oceny. Postępowanie to polega na:

● uzgodnieniu stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko;

● sporządzeniu prognozy oddziaływania na środowisko;

● uzyskaniu wymaganych ustawą opinii;

● zapewnieniu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Zgodnie z ustawą można wnosić wnioski i uwagi dotyczące każdego z elementów tak zdefiniowanej strategicznej oceny. Mogą to być wnioski i uwagi dotyczące nie tylko samej treści dokumentu objętego obowiązkiem przeprowadzenia strategicznej oceny, ale również treści i metody sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko, aktualności materiałów wyjściowych, jak również samej procedury udziału społeczeństwa. Chodzi na przykład o prawidłowość dokonania ogłoszeń o przystąpieniu do sporządzania strategicznej oceny oraz umożliwienia zapoznania się z niezbędną dokumentacją. Jest to więc znacznie szerszy zakres niż ten, który przewidziany jest dla uwag i wniosków wnoszonych zgodnie z treścią ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Te bowiem mogą dotyczyć wyłącznie merytorycznej zawartości studium i planu miejscowego.

Niezależnie od różnic dotyczących treści środowiskowych wniosków i uwag odmiennie przedstawia się także procedura udziału społeczeństwa w tym postępowaniu w stosunku do tych złożonych w trybie zagospodarowania przestrzennego. Chodzi mianowicie zarówno o formę, w jakiej mogą być składane wnioski, jak i termin przewidziany na ich złożenie. Zgodnie z art. 34 ustawy uwagi i wnioski w procedurach z udziałem społeczeństwa mogą być wnoszone nie tylko w formie pisemnej, ale również ustnie do protokołu oraz za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie jest jednak konieczne opatrywanie ich bezpiecznym podpisem elektronicznym. Jest to forma znacznie szersza niż ta, którą dla uwag i wniosków przewidują przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Stosownie do treści art. 11 pkt 1 i art. 17 pkt 1 u.p.z.p. organ sporządzający projekt studium uwarunkowań albo planu miejscowego określa m.in. "formę i miejsce" składania wniosków. Oznacza to, że można ja określić dowolnie. Zazwyczaj będzie to forma pisemna poprzez złożenie pisma w oznaczonym miejscu albo wysłanie pocztą, a także przez pocztę elektroniczną. Sposób natomiast składania uwag do projektu studium uwarunkowań nie został określony przez przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wynika ona z załącznika nr 5, stanowiącego wzór ogłoszenia/obwieszczenia o wyłożeniu projektu studium uwarunkowań do publicznego wglądu, do rozporządzenia ministra infrastruktury z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin (Dz.U. nr 118, poz. 1233). Zgodnie z tymi uregulowaniami uwagi wnosi się piśmie. Również w tym przypadku uznaje się, że forma pisemna nie jest jedyną, jaka może być dopuszczona przez organ gminy. Natomiast ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym precyzyjnie określa formę składania uwag do projektu planu miejscowego. Zgodnie z art. 18 ust. 2 u.p.z.p. uwagi te wnosi się wyłącznie w formie pisemnej, przy czym za taką formę ustawa uznaje również wniesienie uwagi w postaci elektronicznej opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Na składanie wniosków został przewidziany termin nie krótszy niż 21 dni (odpowiednio od ogłoszenia o przystąpieniu do strategicznej oceny, o przystąpieniu do sporządzania studium i o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego).

Natomiast odmiennie uregulowano terminy na składanie uwag. Dla tych wynikających z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku jest to co najmniej 21 dni od ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania strategicznej oceny. Uwagi do projektu studium uwarunkowań można wnosić, zgodnie z art. 11 pkt 11 u.p.z.p., w terminie nie krótszym niż 21 dni od zakończenia okresu wyłożenia studium (a więc minimum 65 dni od ogłoszenia o wyłożeniu projektu studium uwarunkowań do publicznego wglądu). Uwagi do projektu planu miejscowego można wnosić, zgodnie z art. 17 pkt 11 u.p.z.p., w terminie nie krótszym niż 21 dni od zakończenia okresu wyłożenia projektu planu (a więc minimum 42 dni od ogłoszenia o wyłożeniu projektu planu miejscowego do publicznego wglądu). Ponieważ obie kategorie uwag i wniosków zostały objęte odmiennymi uregulowaniami proceduralnymi, w literaturze wskazuje się, że jedyną możliwością spełnienia przez organ gminy wymogów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest równoległe rozpatrywanie tych wniosków i uwag.

Po rozpatrzeniu wniesionych uwag i wniosków do przyjętego dokumentu dołącza się uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa. W uzasadnieniu tym należy więc wskazać, ile zostało złożonych wniosków i uwag, a także - przynajmniej skrótowo - wskazać, czego one dotyczyły.

● koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, planów zagospodarowania przestrzennego oraz strategii rozwoju regionalnego;

● polityk, strategii, planów lub programów w dziedzinie przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu, opracowywanych lub przyjmowanych przez organy administracji, wyznaczających ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;

● polityk, strategii, planów lub innych niż powyżej programów, których realizacja może spowodować znaczące oddziaływanie na obszar Natura 2000, jeżeli nie są one bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 46 - 58 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 z późn. zm.).