Spółce nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego

Czynności związane z kontrolą przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych wykonywane przez organy służby celnej ani też forma ich przeprowadzenia (w tym przypadku eksperyment) nie stanowią czynności, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i jako takie nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę spółki działającej w branży hazardowej na czynności naczelnika urzędu skarbowego polegające na przeprowadzeniu w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych. Zdaniem sądu przeprowadzona przez organ kontrola ograniczała się do wykazania stwierdzonych nieprawidłowości. W protokole brak jest zaleceń rodzących po stronie spółki powinność wypełnienia konkretnych obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ustalenia kontrolne wskazują na nieprawidłowości występujące w zakresie wymaganych ograniczeń co do wysokości stawki jednorazowego zakładu na automatach o niskich wygranych. Fakt, że ustalenia te stały się podstawą do wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie nieprawidłowości podczas prowadzenia gier losowych wbrew przepisom ustawy, pozostaje bez znaczenia dla charakteru analizowanej czynności. W związku z tym sąd uznał, że eksperyment, jako czynność podejmowana w ramach upoważnienia, nie rodzi skutków, które były objęte hipotezą art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a co za tym idzie - spółce nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Spółka złożyła skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. Wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w brzmieniu obowiązującym na dzień wykonania eksperymentu, organy celne był uprawnione do przeprowadzenia kontroli przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w ustawie z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem i zatwierdzonym regulaminem. Przepis art. 32 tej ustawy zawiera szeroki katalog uprawnień funkcjonariuszy wykonujących kontrolę, którzy podczas kontroli uprawnieni są między innymi do przeprowadzania, w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej).

Zdaniem NSA ani czynność kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych właściwego miejscowo organu służby celnej, ani też forma jej przeprowadzenia (w tym wypadku eksperyment) nie są czynnościami, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Użyte w tym przepisie wyrażenie "inne niż określone w pkt 1-3" wskazuje, że przepisem tym objęte są akty lub czynności inne niż decyzje i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub rozstrzygające istotę sprawy, a także akty lub czynności wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Nie oznacza to jednak, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej mieszczące się w dyspozycji tego przepisu mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, gdy nie kształtują nowych stosunków prawnych kontrolowanego podmiotu i pozbawione są elementów władczych. Skorzystanie przez funkcjonariusza organu służby celnej z określonego przez ustawodawcę uprawnienia podczas czynności kontroli nie kształtuje nowego stosunku prawnego kontrolowanego podmiotu, ani w sposób bezpośredni, ani też pośredni. Wskazane w skardze kasacyjnej potencjalne konsekwencje przeprowadzonego w toku kontroli eksperymentu, niezależnie od ich trafności, nie dotyczą w istocie samej czynności kontrolnej - eksperymentu, lecz wyników tego eksperymentu (kontroli).

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA