Studenci będą mogli decydować o etacie wykładowcy

Od 1 października wejdzie w życie reforma szkolnictwa wyższego. Składa się z nowelizacji dwóch ustaw - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Zmienia ona zasady zatrudniania nauczycieli akademickich.

Wykładowca będzie mógł być zatrudniony w uczelni na podstawie mianowania albo umowy o pracę. Zgodnie z nowymi przepisami na podstawie mianowania zaangażowany zostanie wyłącznie nauczyciel akademicki mający tytuł naukowy profesora. Na tej podstawie musi pracować w pełnym wymiarze czasu pracy

Reforma szkolnictwa wyższego wprowadza zakaz nepotyzmu. W tej samej uczelni między nauczycielem akademickim a zatrudnionym w niej jego małżonkiem, krewnym lub powinowatym do drugiego stopnia włącznie oraz osobą pozostającą w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli nie może powstać stosunek bezpośredniej podległości służbowej. Obecnie takiego zakazu nie ma.

Wymóg ten nie będzie dotyczyć jedynie osób pełniących funkcje, dla których ustawa prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje powoływanie ich w drodze wyborów (np. rektorów).

Nowe przepisy mogą stwarzać problemy, zwłaszcza dla uczelni niepublicznych, które były tworzone przez całe rodziny.

Uczelnia, aby zatrudnić nauczyciela akademickiego w wymiarze przewyższającym połowę etatu na czas określony lub nieokreślony w uczelni publicznej, będzie musiała przeprowadzić konkurs. Dotyczy to stanowisk takich jak profesor, wykładowca, lektor czy instruktor. Każda szkoła będzie mogła w swoim statucie określić tryb i warunki jego przeprowadzania.

Ustawa z 18 marca 2011 r. precyzuje, że informacje o nich placówka ma zamieszczać na stronach internetowych uczelni, resortu nauki oraz ministra nadzorującego uczelnię.

Dodatkowo także powinna je wskazać na stronach internetowych Komisji Europejskiej w europejskim portalu dla mobilnych naukowców, przeznaczonym do publikacji ofert pracy dla naukowców.

Konkursu nie trzeba będzie przeprowadzać w przypadku nauczyciela akademickiego, który nabył uprawnienia emerytalne. Można go będzie zatrudnić ponownie na tym samym stanowisku, w tej samej uczelni bez postępowania konkursowego.

Zgodnie z nowymi przepisami rektor będzie mógł rozwiązać za wypowiedzeniem stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim w przypadku czasowej niezdolności do pracy pracownika spowodowanej chorobą.

Może to nastąpić, jeżeli okres tej niezdolności przekracza okres zasiłkowy, a w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza poprawy stanu zdrowia i możliwości powrotu do pracy, jeżeli okres ten przekracza dwa lata. Będzie mógł go również zwolnić w sytuacji wszczęcia postępowania w sprawie likwidacji uczelni. Trzecim powodem rozwiązania umowy za wypowiedzeniem będzie podjęcie lub wykonywanie przez nauczyciela dodatkowego zatrudnienia bez zgody rektora.

Rektor zakończy z nim współpracę również wtedy, gdy wykładowca otrzyma ocenę negatywną swojej pracy.

Stanie się tak, gdy nauczyciel dostanie kolejno dwie złe oceny. Uwzględniają one wykonywanie obowiązków przez nauczyciela oraz przestrzeganie prawa autorskiego.

Ocena będzie musiała być przeprowadzona nie rzadziej niż raz na dwa lata lub częściej na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej, w której nauczyciel akademicki jest zatrudniony. Z kolei ocena osoby nadającej tytuł naukowy profesora zatrudnionej na podstawie mianowania prowadzona będzie nie rzadziej niż raz na cztery lata. Uczelnia przy takiej weryfikacji będzie musiała uwzględnić też opinię niezależnych ekspertów spoza szkoły, studentów i doktorantów, sporządzone po zakończeniu każdego cyklu zajęć dydaktycznych. Kryteria oceny oraz tryb jej dokonywania określi statut uczelni.

Reforma szkolnictwa wyższego wprowadza również ograniczenie w zatrudnianiu nauczycieli akademickich. Stosunek pracy takiego mianowanego nauczyciela zatrudnionego w uczelni publicznej wygaśnie z końcem roku akademickiego, w którym ukończył on sześćdziesiąty piąty rok życia. Natomiast w przypadku osoby mającej tytuł naukowy profesora, zatrudnionej na stanowisku profesora nadzwyczajnego lub zwyczajnego w uczelni publicznej, z końcem roku akademickiego, w którym ukończyła ona siedemdziesiąty rok życia.

Nowelizacja ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wprowadza jednoetatowość. Nauczyciel akademicki zatrudniony w uczelni publicznej będzie mógł podjąć lub kontynuować zatrudnienie w ramach stosunku pracy tylko u jednego dodatkowego pracodawcy prowadzącego działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą. W związku z tym, w ramach tworzenia ogólnej bazy o szkolnictwie wyższym uczelnia będzie miała obowiązek przesyłania do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego informacje o zatrudnionych nauczycielach akademickich.

Celem prowadzenia tego rejestru jest bieżący monitoring miejsc pracy nauczycieli akademickich. Uczelnia będzie musiała go aktualizować co roku. Informacje o nowo zatrudnionym nauczycielu trzeba będzie wpisywać nie później niż przed upływem pięciu dni od momentu podjęcia przez niego pracy na danej uczelni.

Szkoła wyższa, oprócz podania podstawowego miejsca zatrudnienia wykładowcy, musi również zamieścić w bazie takie informacje, jak: rodzaj stosunku pracy, okres jej trwania, aktualnie zajmowane stanowiska, wymiar czasu pracy. Musi także wpisać miejsce dodatkowego zatrudnienia i wszystkie informacje o nim.

Uczelnia ma także obowiązek uzyskać od nauczyciela akademickiego oświadczenie, w którym upoważnia wybrany wydział do zaliczenia go do minimum kadrowego jednego kierunku jednolitych studiów magisterskich albo jednego kierunku studiów tylko pierwszego stopnia (licencjackich lub inżynierskich) albo jednego kierunku studiów tylko drugiego stopnia (magisterskich).

Wykładowca może dodatkowo złożyć w innej uczelni najwyżej jedno oświadczenie upoważniającego ją do zaliczenia go do minimum kadrowego jednego kierunku studiów pierwszego stopnia. Takie oświadczenia muszą być złożone nie później niż do 30 czerwca poprzedzającego rok akademicki, którego będą dotyczyć.

Informacje o oświadczeniach uczelnia musi również zamieścić w rejestrze. Powinna także dookreślić liczbę zajęć dydaktycznych prowadzonych przez wykładowcę.

Do prowadzonego wykazu wgląd będzie miało ograniczone grono osób, m.in. minister nauki, ministrowie nadzorujący uczelnie, rektorzy, dyrektorzy instytutów i państwowych jednostek organizacyjnych podległych ministrowi sprawiedliwości oraz Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów (CKdsSiT).

Ustawa została podpisana przez prezydenta.

Ograniczenie w podejmowaniu pracy przez nauczycieli akademickich nie dotyczy rozpoczynających pracę:

● w urzędach

● w organach towarzystw naukowych i zawodowych

● w organach wymiaru sprawiedliwości

● w instytucjach kultury

● we władzach Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności

● w samorządowych kolegiach odwoławczych

Szkoła wyższa, oprócz podania podstawowego miejsca zatrudnienia wykładowcy, musi też zamieścić w bazie m.in. takie informacje, jak rodzaj stosunku pracy, okres jej trwania czy aktualnie zajmowane stanowiska

Placówki, które obejmie wykaz nauczycieli akademickich i pracowników naukowych:

● uczelnie

● instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk (PAN)

● instytuty badawcze

● państwowe jednostki organizacyjne podległe ministrowi sprawiedliwości prowadzące działalność naukowa i badawczo-naukową

● międzynarodowe instytuty naukowe działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 1 pkt 87, 90, 94 - 101 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw.