Jak uzyskać pozwolenie na broń palną do ochrony osobistej

Polacy, który zamierzają nabyć pozwolenie na broń do obrony osobistej, mogą być pewni, że ich wniosek zostanie rozpoznany przez policję według bardziej przejrzystych kryteriów. Zgodnie z obowiązującym do 10 marca 2011 r. art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji legalną broń można było dostać tylko wtedy, gdy okoliczności, na które powołał się obywatel, uzasadniały jej wydanie. Ani sama ustawa, ani przepisy wykonawcze nie wskazywały, jakie okoliczności uzasadniają wydanie pozwolenia. O tym, komu pozwolić na pistolet do ochrony osobistej, decydowały tylko policyjne instrukcje i orzecznictwo sądowe.

Po wejściu w życie doprecyzowanych przepisów ustawy o broni i amunicji (wprowadzonych nowelą z 5 stycznia 2011 r.) policja musi wydać pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie będzie stanowił zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważny powód posiadania broni. Wśród siedmiu ważnych przyczyn, które są ujęte w nowych przepisach, znalazło się stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia.

Osoba ubiegająca się o broń zobowiązana jest w toku wszczętego na jej wniosek postępowania administracyjnego przekonać policję, że zachodzi względem niej uzasadniona okoliczność, a więc legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią indywidualną (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1330/2008). Udowodnienie takiej przesłanki uprawnia do uzyskania pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej, osób i mienia pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów zawartych w ustawie.

Należy pamiętać przede wszystkim o tym, że pozwolenia na broń nie mogą uzyskać osoby niemające ukończonych 21 lat.

Ponadto wnioskodawca musi być w pełni władz umysłowych. Pozwolenia nie dostają bowiem osoby z zaburzeniami psychicznymi, o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, jak też wykazujące istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Wnioskodawca nie może być uzależniony od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych i musi mieć miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Właściciel legalnej broni nie może udostępniać jej osobom trzecim. W przeciwnym razie może on ponieść odpowiedzialność karną. Zgodnie z art. 263 par. 3 kodeksu karnego każdy, kto mając zezwolenie na posiadanie broni palnej lub amunicji udostępnia lub przekazuje ją osobie nieuprawnionej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Udostępnieniem jest każde zachowanie, które stwarza możliwość wejścia w posiadanie broni, a polega np. na pozostawieniu jej w miejscu ogólnie dostępnym. Przekazanie to wręczenie broni palnej osobie nieuprawnionej przez samego posiadacza pozwolenia. Dla możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności nie ma znaczenia okres, na jaki nastąpiło przekazanie broni.

Uchwalona 5 stycznia 2011 r. nowelizacja ustawy o broni i amunicji doprecyzowała przepisy w ten sposób, że urzędowej zgody na posiadanie i noszenie broni nie mogą uzyskać osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, które zostały skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo sprawca, który zbiegł z miejsca zdarzenia.

Poza tym osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń, jest zobowiązana zdać egzamin przed komisją powołaną przez właściwy organ policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią.

Egzamin składa się z dwóch części. Pierwsza - teoretyczna - ma na celu sprawdzenie znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania broni. Natomiast druga część egzaminu ma charakter praktyczny. Obejmuje ona z kolei sprawdzenie umiejętności bezpiecznego posługiwania się przez wnioskodawcę bronią danego rodzaju.

Sprawdzian praktyczny polega na weryfikacji przestrzegania regulaminu strzelnicy, umiejętności prawidłowego rozkładania i składania, ładowania amunicją i rozładowywania oraz zabezpieczania i odbezpieczania danej broni, a także postępowania w przypadku jej niesprawności przez osobę ubiegającą się o pozwolenie na broń. Egzamin kończy się przeprowadzeniem sprawdzianu strzeleckiego z użyciem danego rodzaju broni.

Opłata za egzamin związany z ubieganiem się o wydanie pozwolenia na broń w celach ochrony osobistej wynosi obecnie 500 zł. Wnosi się ją przed przystąpieniem do egzaminu.

Pozwolenie na broń jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej, w której określa się cel, w jakim zostało wydane oraz rodzaj i liczbę egzemplarzy broni.

Wydaje je właściwy ze względu na miejsce stałego pobytu wnioskodawcy wojewódzki komendant policji. Na wniosek osoby, która już ma pozwolenie na broń, policja wydaje także zaświadczenie uprawniające do nabycia rodzaju i liczby egzemplarzy broni zgodnie z pozwoleniem i amunicji do tej broni.

Od 10 marca 2011 r. osoby mające pozwolenia mogą kupować broń również przez internet. Nabywca broni palnej do obrony osobistej jest zobowiązany zarejestrować ją w ciągu 5 dni od dnia nabycia.

Osoba, która ubiega się o pozwolenie na broń do obrony osobistej, musi złożyć pisemny wniosek skierowany do właściwego komendanta wojewódzkiego policji. Powinien on zawierać następujące informacje: imię i nazwisko wnioskodawcy, imię ojca, imię i nazwisko panieńskie matki, adres zamieszkania, adres do korespondencji (jeżeli jest inny niż zamieszkania). We wniosku powinny się znaleźć: seria i numer dowodu osobistego oraz kiedy i przez jaki organ został wydany, PESEL, określenie rodzaju broni, celu, jakiemu ma służyć, liczby jednostek broni. Pismo należy podpisać. Co najważniejsze, we wniosku trzeba wykazać stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia. Wraz z wnioskiem trzeba złożyć m.in. orzeczenie lekarskie i psychologiczne, dwie fotografie i dowód wpłaty opłaty skarbowe za wydanie decyzji w kwocie 242 zł.

Policja może odmówić wydania pozwolenia na broń, między innymi w przypadku kiedy stwierdzi, że wnioskodawca nie wykazał stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia. Musi to z kolei zrobić, gdy wnioskodawca nie zdał egzaminu albo nie przestawił stosownego orzeczenia lekarskiego czy psychologicznego. W przypadku odmowy wnioskodawca może złożyć odwołanie do komendanta głównego policji. Powinien je uzasadnić i ponownie wskazać argumenty uzasadniające wydanie pozwolenia, a przede wszystkim spełnianie warunków ustawowych.

Obywatele ubiegający się o legalną broń muszą pamiętać o jednej istotnej sprawie. Organy policji mają obowiązek wydać pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności faktyczne, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Najczęściej powodem do wydania pozwolenia na broń nie jest jednak jednorazowy incydent związany z włamaniem czy stosowaniem gróźb karalnych.

Policjanci nie mogą kierować się swobodnym uznaniem przy wydawaniu pozwoleń. Mają natomiast prawo swobodnej oceny materiału dowodowego przy ustalaniu, czy sytuacja faktyczna ubiegającego się o pozwolenie uzasadnia jego wydanie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 186/2009, LexPolonica nr 2137111). Policja może więc w tym zakresie prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczna politykę.

Zgodnie z procedurą administracyjną w przypadku gdy listonosz nie zastanie adresata, musi zostawić w skrzynce pocztowej, w drzwiach czy innym widocznym miejscu przy wejściu na posesję zawiadomienie o pozostawieniu listu w urzędzie pocztowym i możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni liczonych od dnia pozostawienia zawiadomienia. Kolejne awizo trafia do adresata po raz kolejny, gdy nie odbierze korespondencji we wskazanym czasie. Wówczas wyznaczony zostaje dodatkowy termin na odebranie listu, nie dłuższy niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Niepodjęcie pisma we wskazanym terminie powoduje, że doręczenie uważa się za dokonane. Od momentu takiego fikcyjnego doręczenia zaczął więc płynąć termin do złożenia odwołania na decyzję policji.

Osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń, jest zobowiązana zdać egzamin ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią

Pozwolenie na broń do obrony osobistej uprawnia do posiadania następujących rodzajów broni i amunicji:

● broni palnej: bojowej, gazowej, alarmowej w postaci pistoletów lub rewolwerów centralnego zapłonu o kalibrach od 6 mm do 12 mm,

● przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie przekraczającej 10 mA,

● miotaczy gazu obezwładniającego.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl