Tylko najpoważniejsze wady decyzji skutkują jej nieważnością

Teza Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy uwzględnić, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie. Jeżeli z materiału dowodowego wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w decyzji omyłkowo określono adresata, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji. Jest to jedynie oczywista omyłka podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 par. 1 k.p.a.

Stan faktyczny Działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z 26 października 1982 r. wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.) wójt gminy cofnął przedsiębiorcy, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "F", zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek komendy powiatowej policji w związku z dokonaniem sprzedaży piwa osobie nieletniej w należącym do przedsiębiorcy sklepie spożywczo-przemysłowym.

W sprawie karnej sąd rejonowy warunkowo umorzył postępowanie karne wobec ekspedientki na okres próby wynoszący rok. W związku ze sprzedażą alkoholu osobie nieletniej i wydaniem wyroku sądu karnego organ uznał za obligatoryjne cofnięcie wydanych zezwoleń.

Na skutek odwołania przedsiębiorcy SKO utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazując, że fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej w sklepie odwołującego był w sprawie niesporny i zdeterminował cofnięcie zezwolenia.

WSA, oddalając skargę przedsiębiorcy, wskazał, że zgodnie z ustaleniami faktycznymi sprawy w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę doszło do sprzedaży nieletniemu alkoholu w postaci piwa. Okoliczność ta przesądziła o spełnieniu przesłanek zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i obligowała organ do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w nich wymienionych.

W skardze kasacyjnej przedsiębiorca zarzucał, że decyzję wójta gminy wydano w stosunku do podmiotu, który nie może być stroną postępowania administracyjnego ani adresatem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej, tj. wobec "F". Przedsiębiorca argumentował, że organ cofnął "F", reprezentowanej przez przedsiębiorcę, zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wobec takiej treści decyzji przedsiębiorca podniósł naruszenie art. 28 i 29 k.p.a., uznając, że podmiot wskazany w rozstrzygnięciu decyzji nie mógł być jej adresatem. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie NSA wyjaśnił, że na podstawie rozwiązań procesowych zawartych w art. 113 par. 1 k.p.a. oraz w art. 156 par. 1 pkt 4 k.p.a. należy wyróżnić dwie sytuacje. Po pierwsze, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki mającej w danej sprawie interes (obowiązek) prawny i jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne lub niedokładne (nieprecyzyjne) oznaczenie strony w decyzji. Po drugie, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki niemającej w nim interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z wadliwością nieistotną decyzji, usuwalną w trybie rektyfikacji decyzji, w drugim zaś - z wadliwością istotną, będącą podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 4 k.p.a. można stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki niebędącej w świetle prawa stroną postępowania w danej sprawie. Nie jest nieważna decyzja, w której nastąpiło niepełne określenie strony. Użycie w decyzji niepełnej nazwy skarżącego nie oznacza skierowania tej decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie i nie stanowi podstawy przewidzianej w art. 156 par. 1 pkt 4 k.p.a. dla stwierdzenia nieważności.

Sąd kasacyjny podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dawał podstawy do przyjęcia, że postępowanie administracyjne dotyczące cofnięcia zezwoleń było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., tj. przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "F". To do przedsiębiorcy kierowano wszelkie pisma, przy jednoczesnym oznaczeniu nazwy firmy, pod którą prowadzi działalność gospodarczą.

NSA wskazał, że w sentencji decyzji organu I instancji nieprecyzyjnie określono adresata. Wbrew jednak zarzutom przedsiębiorcy brak jest podstaw do uznania, iż to omyłkowe określenie strony poprzez wskazanie jako adresata decyzji wpierw nazwy firmy, a następnie wymienienie z imienia i nazwiska samego przedsiębiorcy i użycie zwrotu "reprezentowanej przez" oznacza, że adresatem decyzji jest "F". W sentencji decyzji nie wymieniono jako adresata wyłącznie nazwy firmy, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność, ale wskazano też jego personalia z określeniem, iż to on, a nie firma prowadzi działalność gospodarczą. Takie pełne określenie podmiotu, w stosunku do którego została skierowana decyzja, pozwalało zidentyfikować, że jej adresatem jest osoba fizyczna, o jakiej mowa w art. 29 k.p.a. W tym wypadku był to przedsiębiorca.

z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 892/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach. Sprostowaniu w tym trybie podlegają wyłącznie błędy i omyłki nieistotne. Usunięcie wad tego rodzaju nie prowadzi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Nie można w tym trybie dokonać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani też wydać rozstrzygnięcia co do meritum sprawy. Przyjmuje się, że o ocenie wadliwości aktu administracyjnego decyduje wpływ wad na treść samej decyzji lub innego aktu administracyjnego. W pewnych sytuacjach wadliwość może powodować uchylenie decyzji w trybie odwoławczym lub nawet stwierdzenie nieważności w razie wystąpienia najpoważniejszych wad prawnych. Podstawowym środkiem weryfikacji decyzji powinno być odwołanie od decyzji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie zaś z zasadą trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tego rodzaju decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych.