Rada może wskazywać wójtowi ogólne kierunki działań

Gmina tworzy zasób mieszkaniowy przez budowę mieszkań komunalnych, czyli lokali stanowiących własność jej, albo gminnych osób prawnych lub spółek handlowych utworzonych z udziałem gminy. Wyjątkiem są towarzystwa budownictwa społecznego, a także lokale pozostające w posiadaniu samoistnym tych podmiotów.

Rada miejska podjęła uchwałę w sprawie realizacji zadania pod nazwą Budowa mieszkań komunalnych. Uchwała zobowiązała prezydenta miasta do podjęcia działań zmierzających do wybudowania w latach 2011 - 2013 minimum 200 mieszkań komunalnych, a w także do przedstawiania bieżącej informacji radzie o działaniach podjętych w celu realizacji tego zadania. Wojewoda zaskarżył uchwałę do sądu administracyjnego. W jego ocenie rada miasta nie jest upoważniona do wydawania poleceń organowi wykonawczemu gminy. Wojewódzki sąd administracyjny nie zgodził się z tym zarzutem. Uznał on, że uchwała została podjęta w ramach kompetencji rady gminy do podejmowania działań niewładczych (np. o charakterze programowym), ale pozostających w granicach zadań gminy. Zobowiązanie zawarte w uchwale ma charakter ogólny. Nie wskazuje ona, jakie konkretnie działania powinien podjąć prezydent miasta, a w szczególności nie zobowiązuje go do wybudowania określonej liczby mieszkań. Dlatego w ocenie sądu nie można zatem tej uchwale przypisać charakteru polecenia konkretnego sposobu załatwienia sprawy. Od wyroku WSA skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł wojewoda. NSA uznał ją za nieuzasadnioną i oddalił skargę.

Samo powołanie w uchwale niewłaściwej podstawy prawnej przez organ samorządu terytorialnego nie jest uchybieniem tej rangi, które zawsze musi prowadzić do stwierdzenia przez sąd jej nieważności albo stwierdzenia niezgodności z prawem. Podobnie jest z niepodaniem w ogóle podstawy prawnej (tak było w omawianej sprawie). Według sądu taką podstawą stanowił - niepowołany w treści uchwały - art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem do wyłącznej właściwości rady gminy należy wyznaczanie kierunkach działania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności. W ocenie NSA zaskarżona uchwała ma charakter niewładczy (programowy), określa kierunek działania prezydenta miasta przez podjęcie działań zmierzających do wybudowania w latach 2011 - 2013 minimum 200 mieszkań komunalnych. Uchwale nie można zatem przypisać charakteru polecenia konkretnego sposobu załatwienia sprawy. NSA podkreślił, że do katalogu zadań własnych gminy należy m.in. zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych poprzez gminne budownictwo mieszkaniowe. W ramach tego zadania do obowiązków rady gminy należy m.in. uchwalanie wieloletnich programów gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz uchwalanie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 843/12.

Oprac. Leszek Jaworski