Jak ustalić czas pracy w służbie cywilnej

Rolą służby cywilnej jest profesjonalne, bezstronne, rzetelne i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa w administracji rządowej. Za tworzenie wspólnych standardów, w tym prawnych, realizacji zasad służby cywilnej odpowiada S zef S łużby C ywilnej -   wyspecjalizowany organ centralny umiejscowiony w   Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - samym sercu polskiej administracji. Zapraszam P aństwa do zapoznawania się z opiniami D epartamentu P rawnego KPRM, który wspomaga S zefa S łużby C ywilnej w wykon ywa niu tego zadania.

Opinia Prawna z 4 grudnia 2006 r., znak: DP.161-136(2)/06/MG

W odpowiedzi na pismo Ministerstwa X w sprawie możliwości stosowania wobec członków korpusu służby cywilnej innych systemów czasu pracy przewidujących przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy w świetle przepisów ustawy z 24 sierpnia 2006  r. o służbie cywilnej - Dz. U. Nr 170, poz. 1218 (obecnie ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej - Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), dalej: ustawa, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów informuje, co następuje.

Stosownie do art. 67 ust. 1 (obecnie art. 97 ust. 1) ustawy, czas pracy członków korpusu służby cywilnej nie może przekroczyć 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 8 tygodni.

Zgodnie z art. 67 ust. 2 (obecnie art. 97 ust. 2) ustawy w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy i jej organizacją mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 12 godzin na dobę. W rozkładach tych czas pracy nie może jednak przekraczać średnio 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 12 tygodni.

W odniesieniu do ust. 3 tego samego przepisu, rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia ustala dyrektor generalny urzędu według zasad określonych, w drodze rozporządzenia, przez Prezesa Rady Ministrów.

Powyższe przepisy regulują odpowiednio maksymalny wymiar czasu pracy członków korpusu służby cywilnej, stanowiący jednocześnie wyznacznik podstawowego systemu czasu pracy, ponadto system równoważnego czasu pracy oraz kwestię ustalania rozkładu i wymiaru czasu pracy przez dyrektora generalnego danego urzędu.

Warto w tym miejscu zauważyć, że ustawa nie przewiduje innych niż podstawowy i równoważny system czasu pracy. Należy z tego wywodzić, że taka regulacja miała ze strony ustawodawcy charakter celowy, polegający na ograniczeniu dopuszczalnych w służbie cywilnej systemów czasu pracy do wymienionych powyżej. Gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie w służbie cywilnej wszystkich przewidzianych w ustawie z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), dalej: Kodeks pracy, systemów czasu pracy, tj. systemu podstawowego czasu pracy oraz systemów szczególnych czasu pracy, tzn. systemu równoważnego czasu pracy, systemu czasu pracy w ruchu ciągłym, systemu przerywanego czasu pracy, systemu zadaniowego czasu pracy, systemu skróconego tygodnia pracy, czy systemu pracy "weekendowej", wówczas w art. 67 (obecnie art. 97) ustawy nie wymieniłby expressis verbis jedynie dwóch systemów czasu pracy, w tym wypadku podstawowego i równoważnego systemu czasu pracy.

Należy mieć również na względzie przepis art. 7 ust. 1 (obecnie art. 9 ust. 1) ustawy, który dopuszcza możliwość stosowania w kwestiach nieuregulowanych w ustawie przepisów Kodeksu pracy i innych przepisów prawa pracy.

Odwołanie się w takiej sytuacji, biorąc pod uwagę powyższe wnioski i obowiązujący w przedmiotowym zakresie stan prawny, do art. 7 ust. 1 (obecnie art. 9 ust. 1) ustawy, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, jest sprzeczne z ratio legis art. 67 (obecnie art. 97) ustawy, tym samym poddaje w wątpliwość celowość stosowania jej przepisów w ogóle.

Ustawa ma charakter szczególny w stosunku do Kodeksu pracy, dlatego stosowanie jej przepisów powinno mieć charakter zasady. Wszelkie odstępstwa w tym zakresie nie mogą pozostawać w sprzeczności z istotą cyt. art. 7 ust. 1 (obecnie art. 9 ust. 1) ustawy, która polega na możliwości odwołania się do ogólnych przepisów prawa pracy w sytuacji, gdy zawarte w ustawie przepisy są niedookreślone i, co należy podkreślić, w ogóle nie regulują danych kwestii. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku zagadnienia czasu pracy w służbie cywilnej, ponieważ przedmiotowa problematyka, w kształcie nadanym jej w art. 67 (obecnie art. 97) ustawy, została przez ustawodawcę uregulowana.

Możliwość ustalenia odrębnego, dostosowanego do potrzeb konkretnego urzędu, rozkładu czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiaru w poszczególnych dniach tygodnia, posiada reprezentujący pracodawcę, tj. dyrektor generalny urzędu. Stanowi o tym cyt. powyżej art. 67 ust. 3 (obecnie art. 97 ust. 3) ustawy. W ramach tego przepisu, dyrektor generalny urzędu, wydając stosowny akt prawa wewnętrznego, może korzystniej ukształtować uprawnienia członków korpusu służby cywilnej, także w zakresie ich czasu pracy.

W oparciu o powyższe, należy stwierdzić, że ustawa przewiduje jedynie podstawowy i równoważny system czasu pracy. Oznacza to, że nie jest możliwe stosowanie w urzędzie, w oparciu o przepisy samej ustawy, innych niż wymienione wprost systemów czasu pracy. Dyrektor generalny urzędu może natomiast zastosować inny system bądź systemy czasu pracy, jeżeli zostały one przewidziane w uregulowaniach wewnętrznych urzędu.

@RY1@i02/2012/172/i02.2012.172.08800030a.803.jpg@RY2@

DR Angelina Sarota, Dyrektor Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Opinię przygotowali i zredagowali:

Dr Angelina Sarota,

Dyrektor Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2012/172/i02.2012.172.08800030a.804.jpg@RY2@