Budowa lotniska nie uzasadnia narażania ptaków na hałas

Zabroniona jest realizacja inwestycji, która może negatywnie wpłynąć na przyrodę chronioną programem "Natura 2000" - wynika z art. 33 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 880, z późn. zm.). Wyjątkowo zgoda może zostać wydana, jeżeli przemawia za tym nadrzędny interes publiczny, pod warunkiem, że nie ma rozwiązań alternatywnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało wyrażoną przez wójta gminy Sobienie Jeziory zgodę na budowę lotniska z całą infrastrukturą - portami, hangarem, drogą dojazdową, parkingiem. Miało ono powstać na obszarach objętych programem "Natura 2000", w tym na terenie doliny środkowej Wisły i bagna Całowanie. Przeciwne tej inwestycji: Centrum Ochrony Mokradeł i Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków wniosły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazywały, że inwestycja spowoduje hałas, który spłoszy ptaki, a nawet zmusi je do wycofania się z obszaru. Ponadto teren może zostać zanieczyszczony poprzez odprowadzanie ścieków czy awarie. W efekcie sąd uchylił decyzję. Wskazał, że kluczową częścią materiału dowodowego sprawy był raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia, ale jego treść nie była wystarczająca do sformułowania zawartych tam wniosków. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, zabrania się podejmowania działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru "Natura 2000". Przepis ten przesądza o dopuszczalności realizacji inwestycji. Ponadto decyzja powinna zawierać: ograniczenia odwodnień, minimalizowanie uciążliwości maszyn i niekontrolowanych rozlewów produktów naftowych oraz prowadzenie okresowych pomiarów dla startów i lądowań. Sąd uznał, że organ administracji przeprowadzający procedurę oceny oddziaływania na środowisk, może wydać zgodę na inwestycję, gdy wykluczy znaczący wpływ na gatunki, dla których tworzy się obszary "Natura 2000". SKO oraz inwestor wnieśli skargi kasacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi. Orzekł, że w tej sprawie nie ma zastosowania art. 34 ustawy o ochronie przyrody. To bowiem zgodnie z nim można zezwolić na realizację przedsięwzięcia, ale tylko wtedy, gdy przemawia za tym konieczny nadrzędny interes publiczny, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych. W takim przypadku regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na realizację planu mogącego negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru "Natura 2000", zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej dla spójności i właściwego funkcjonowania chronionych terenów. W sytuacji natomiast gdy negatywne oddziaływanie dotyczy siedlisk i gatunków priorytetowych, zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie w celu ochrony zdrowia i życia ludzi, zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, uzyskania korzystnych następstw o pierwszorzędnym znaczeniu dla przyrody, a także wynikającym z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.

Ponadto - w ocenie NSA - właściwe zabezpieczenie obszaru "Natura 2000" powinno nastąpić co najmniej od dnia przesłania danych dotyczących tego obszaru do Komisji Europejskiej. Jednak zgodnie z zasadą ostrożności z traktatu lizbońskiego, a także w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości takiej działalności nie należy podejmować już od dnia zaproponowania danego obszaru, a więc od czasu rozpoczęcia konsultacji społecznych.

z 10 lipca 2012 r., II OSK 708/11

Oprac. Ewa Maria Radlińska