Opłata planistyczna bez ustawowych odsetek za zwłokę

Ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 647) dotycząca opłaty planistycznej nie daje podstawy do orzekania w przedmiocie terminu do jej uiszczenia ani też o obowiązku zapłaty odsetek ustawowych w razie naruszenia tego terminu.

Rada Miasta Lublina w uchwale w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustaliła stawkę procentową opłaty planistycznej na 30 proc. wzrostu wartości nieruchomości. Plan miejscowy wszedł w życie 7 listopada 2002 r.

W marcu 2007 roku notariusz powiadomił Urząd Miasta Lublin, że współwłaściciele nieruchomości objętej planem miejscowym zbyli należącą do nich działkę. W związku z tym prezydent miasta zobowiązał ich do zapłacenia opłaty planistycznej.

W treści decyzji ustalił jej wysokość oraz wskazał, że powinna był ona uiszczona w terminie 14 dni od dnia, kiedy rozstrzygnięcie to stanie się ostateczne, a także zagroził, że w razie niewpłacenia opłaty w terminie naliczane będą odsetki ustawowe. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 36 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej ustawa).

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Decyzję prezydenta miasta współwłaściciele działki zaskarżyli do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie złożyli oni skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

WSA w Lublinie uznał, że decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę. Ostatecznie spór swój finał znalazł w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (NSA), który uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA wytknął sądowi I instancji, że kontrolując legalność zaskarżonego aktu SKO powinien ocenić, czy to rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Chodziło o treść decyzji w części dotyczącej naliczania odsetek za zwłokę. NSA podkreślił, że w systemie prawa polskiego nie istnieje ogólny obowiązek płacenia odsetek w każdym przypadku istnienia zobowiązania pieniężnego lub zobowiązania, w którym świadczenie uzyskało charakter pieniężny jako świadczenie zastępcze.

Do opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mają zastosowania przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. To, że opłata planistyczna stanowi dochód budżetu gminy i ma publicznoprawny charakter, nie oznacza, by uznać ją za podatek. Nie każda bowiem należność budżetu gminy, w tym o dominujących nawet cechach podatku, jest należnością budżetową, do której zastosowanie mają przepisy ordynacji. O tym zaś, czy przepisy te znajdują zastosowanie przy wydawaniu określonych decyzji, stanowi ustawa i regulacji w tym zakresie nie można domniemywać.

Ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotycząca opłaty planistycznej nie daje podstawy do orzekania w przedmiocie terminu do uiszczenia opłaty ani też o obowiązku zapłaty odsetek ustawowych w razie naruszenia tego terminu.

z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 606/11.

Oprac. Leszek Jaworski