Miasto nie może ograniczać dostępu do lokali komunalnych

Uchwała rady miejskiej, która stanowi, że lokal mieszkalny przyznaje się wyłącznie osobom zameldowanym na terenie tej gminy na pobyt stały, jest nieważna. Takie ograniczenie narusza przepisy ustawy 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 71, poz. 733 z późn. zm., dalej: ustawa), a także postanowienia konstytucji. Gmina powinna przede wszystkim zaspokajać potrzeby mieszkaniowe osób o niskich dochodach.

Rada Miejska w Woźnikach dodała nowe postanowienia do uchwały dotyczącej zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Wprowadzone zapisy regulowały m.in. możliwość ubiegania się o mieszkanie jedynie przez osoby zameldowane na terenie tej gminy, a także wskazywały osoby, których wnioski nie mogą podlegać rozpatrzeniu z powodu wyzbycia się przez nie praw do lokalu. W uchwale znalazły się także zapisy mówiące o wysokości dochodu w gospodarstwie domowym uzasadniającej oddanie w najem lokalu oraz zasadach wynajmowania mieszkań za zapłatą czynszu ustalonego w drodze publicznej licytacji.

Wojewoda śląski wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego aktu prawa miejscowego jako niezgodnego z art. 21 ustawy. Podniósł m.in., iż zawężenie grona uprawnionych do osób posiadających zameldowanie na pobyt stały narusza konstytucyjną zasadę równości. Ponadto przepisy ustawy zasadniczej posługują się pojęciem mieszkańca jednostki samorządu terytorialnego, nie zaś osoby zameldowanej w danej jednostce. Gmina, przyznając lokal ze swojego zasobu, powinna kierować się niezaspokojonymi potrzebami mieszkaniowymi oraz niskim dochodem wnioskodawcy.

W odpowiedzi pełnomocnik burmistrza miasta Woźniki wskazywała, iż zmiany te były uzasadnione brakiem możliwości wydzielenia dodatkowych lokali i zbyt małymi środkami w budżecie gminy na remonty mieszkań będących w jej zasobie. Stąd też propozycje, aby zwiększyć czynsz w mieszkaniach o wyższym standardzie, a także aby ustalić wyższe progi dochodowe dla osób ubiegających się o najem. Ponadto radni uważali, że w pierwszej kolejności lokale powinny zostać przydzielone osobom stale zamieszkującym na terenie gminy. Przekonywali, że spośród ubiegających się osób będących w identycznej sytuacji materialnej i życiowej to gmina powinna móc wybrać najemcę, który zaproponuje wyższy czynsz podczas licytacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił poglądów gminy i stwierdził, że nieprawidłowa część uchwały powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Skład orzekający uznał, że zapis mówiący o możliwości ubiegania się o mieszkanie jedynie przez osoby zameldowane na terenie tej gminy ma charakter dyskryminujący. Gmina jest obowiązana tworzyć warunki do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wszystkich wymagających tego członków wspólnoty samorządowej, nie zaś jedynie tych, którzy są w niej zameldowani i to wyłącznie na pobyt stały. Ponadto możliwość ubiegania się o najem lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz warunki najmu, zależą wyłącznie od dochodu gospodarstwa domowego i warunków zamieszkiwania. Ustawa nie dopuszcza bowiem możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń, niezależnie od oceny ich racjonalności. Zdaniem sądu także inne postanowienia uchwały naruszają ustawę. Ponadto uchwała określała dolną granicę dochodów, których uzyskiwanie umożliwia przystąpienie do licytacji. Przez to wyłączałają, bądź znacznie ograniczają możliwość uzyskania mieszkania przez osoby lub rodziny w trudnej sytuacji finansowej.

W konsekwencji sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakwestionowanych przez wojewodę śląskiego częściach.

Oprac. Ewa Maria Radlińska

Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 827/11.