Decydująca jest właściwość miejscowa

Zgonie z art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym osobą uprawnioną do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych i do ich zabezpieczania jest naczelnik urzędu skarbowego. Prawie takie same uprawnienia - poza prawem egzekucji z nieruchomości - mają organy gmin miejskich oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego, które są właściwe dla ustalania lub określenia i pobierania określonych należności pieniężnych. Niestety ta ostatnia część zdania - dookreślająca uprawnienia organu - przysparza kłopotów. Organy samorządowe mają problemy, który z nich jest właściwy miejscowo dla prowadzenia egzekucji, w sytuacji, gdy siedziba podatnika znajduje się na terenie innej jednostki. Problem ten rozwiązał ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2309/10). W sprawie, jaką rozpoznał sąd, skargę kasacyjną wniósł prezydent miasta Wrocławia. Dotyczyła ona tytułu wykonawczego, który został wystawiony przez włodarza miasta spółce mającej siedzibę w Gdyni. Dokument zanegował naczelnik urzędu skarbowego w Gdańsku, a następnie dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku.

Uznali oni, że prezydent Wrocławia ze względu na właściwość miejscową nie jest organem właściwym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Ich zdaniem tytuł wykonawczy powinien wystawić prezydent Gdyni. Włodarz Wrocławia w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego wniósł o uchylenie postanowienia. "Samorządowy organ egzekucyjny uprawniony jest do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wyłącznie własnych wierzytelności, czyli, co do których orzeka o ich wysokości i dla których poboru jest właściwy" - twierdził pełnomocnik prezydenta Wrocławia.

Wojewódzki sąd administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem prezydenta Wrocławia i sprawa trafiła w efekcie do NSA, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie sądu I instancji.

NSA oddalając skargę dokonał szczegółowej wykładni przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie właściwości miejscowej. Według sądu z treści art. 19 par. 2 ustawy nie wynika, że właściwy organ gminy o statusie miasta lub gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym tylko w tych sprawach, w których orzekł o ustaleniu bądź określeniu wysokości egzekwowanej należności pieniężnej, albo był właściwy miejscowo do orzeczenia w tym przedmiocie. Tym samym burmistrz albo prezydent miasta nie musi wydać decyzji o ustaleniu bądź określeniu wysokości zobowiązania podatkowego, aby mieć prawo do prowadzenia egzekucji. Co więcej, jak podkreślił NSA, nie musi być nawet organem właściwym miejscowo do wydania decyzji w tym zakresie.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 19 par. 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).