Wygaśnięcie mandatu wójta reguluje kodeks wyborczy

Są wątpliwości związane z określeniem właściwych przepisów regulujących kwestię wygaśnięcia mandatu, skąd one wynikają?

W poprzednim stanie prawnym przepisy regulujące to zagadnienie znajdowały się w ustawie z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1911). Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy, stwierdzenie wygaśnięcia mandatu wójta następowało poprzez podjęcie uchwały przez Radę Gminy. Przeniesienie tych kompetencji na komisarza wyborczego przewidziała ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r. nr 21, poz. 112 z późn. zm.). Jednak na mocy art. 16 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r. nr 21, poz. 113 z późn. zm.) przyjęto regulację intertemporalną(przejściową). Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy kodeks wyborczy stosuje się do wyborów zarządzonych po dniu jego wejścia w życie, oraz kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów. Natomiast do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia w życie kodeksu wyborczego zastosowanie miały mieć przepisy dotychczasowe. W konsekwencji stosowanie przepisów kodeksu wyborczego ustawodawca uzależnił od terminu zarządzenia wyborów. Niekonstytucyjność przepisów intertemporalnych stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 lipca 2011 r. (K9/11), wobec czego utraciły one moc. Zdaniem trybunału wprowadzały one niedopuszczalną niepewność co do dokładnego dnia wejścia w życie zmian, naruszającą zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ponadto trybunał jednoznacznie wskazał, że "zamiast zakwestionowanej regulacji intertemporalnej będzie obowiązywać zasada bezpośredniego działania prawa nowego".

W kwestii tej wypowiedziała się także Państwowa Komisja Wyborcza. Czy zgadza się pan profesor z tymi wyjaśnieniami?

Trudno zgodzić się z tym stanowiskiem. Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) nie uwzględniła bowiem konsekwencji wynikających ze wspomnianego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Warto dodać, że w wyroku z 13 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie wygaśnięcia mandatu burmistrza (III SA/Wr 87/12, orzeczenie jest nieprawomocne - przypis L.J.). Uchwała ta podjęta została po wejściu w życie kodeksu wyborczego. Rada miasta wygasiła mandat, opierając się na regulacji wynikającej z ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Orzeczenie to stoi więc w sprzeczności z wyjaśnieniami Państwowej Komisji Wyborczej z 28 listopada 2011 r. w zakresie podstawy stwierdzenia wygaśnięcia mandatów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w kadencji 2010-2014 (znak: ZPOW-432-21/11).

Dlaczego wrocławski sąd nie podzielił stanowiska PKW?

PKW powołał się na pozostający w mocy art. 16 ust. 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy. Zgodnie z jego treścią przepisy dotychczasowe stosuje się do przedterminowych wyborów wójta przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której kodeks wyborczy wszedł w życie. Jak jednak trafnie stwierdził WSA we Wrocławiu, przepisu tego, jako lex specialis do regulacji kodeksu wyborczego, nie należy interpretować rozszerzająco. Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu burmistrza jest zagadnieniem odrębnym, choć wiążącym się - ewentualnie z koniecznością przeprowadzenia przedterminowych wyborów. Nie można jednak tych zagadnień utożsamiać.

Podsumowując, jakie przepisy powinny być zatem stosowane w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta?

Po utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów przejściowych zagadnienie wygaśnięcia mandatu wójta reguluje ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.

@RY1@i02/2012/113/i02.2012.113.08800050c.803.jpg@RY2@

Wojciech Górski

prof. Marek Chmaj, konstytucjonalista

Rozmawiał Leszek Jaworski