Naruszenie przepisów przez diagnostę skutkuje cofnięciem uprawnień

Jeśli w wyniku kontroli przeprowadzonej przez starostę na podstawie art. 83b ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) dojdzie do ujawnienia naruszenia przepisów przez diagnostę - to niezależnie od odpowiedzialności karnej ponosi on odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień.

Starosta cofnął diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów, powołując się na prawomocny wyrok sądu karnego. Z uzasadnienia wyroku oraz przeprowadzonej w stacji kontroli wynikało, że w dowodzie rejestracyjnym ciągnika poświadczył on nieprawdę, stwierdzając dokonanie badania technicznego pojazdu, podczas gdy go nie przeprowadził.

W odwołaniu od tej decyzji przedsiębiorca podnosił, że art. 84 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (dalej: ustawa) upoważnia starostę do cofnięcia uprawnień diagnosty jedynie na podstawie stwierdzonych w wyniku kontroli uchybień, a nie wyroku sądowego. Przeprowadzenie kontroli po wydaniu wyroku skazującego, obejmującej ten sam zakres kontroli co poprzednie kontrole, jest obejściem przepisów prawa. Ponadto, dokonując prawnokarnej oceny czynu, sąd rejonowy nie orzekł o zastosowaniu wobec niego środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu.

Decyzja została utrzymana w mocy przez samorządowe kolegium odwoławcze. Wojewódzki sąd administracyjny oddalając skargę, stwierdził, że poczynione przez organy administracji ustalenia mieszczą się w hipotezie art. 84 ust. 3 ustawy, w sposób bezsporny wykazują bowiem nierzetelność przedsiębiorcy polegającą na dopuszczeniu do ruchu pojazdów o niesprawdzonym stanie technicznym. Pełniąc funkcję publiczną uprawnionego diagnosty, naruszył on przepisy prawa, wpisując do dokumentacji stacji diagnostycznej oraz w dowodzie rejestracyjnym pozytywny wynik badania technicznego, pomimo odstąpienia od przeprowadzenia tego badania, czego zresztą nie kwestionował podczas kontroli, a co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego. W tej sytuacji starosta obowiązany był do cofnięcia nadanych diagnoście uprawnień.

WSA dodał, że brak orzeczenia przez sąd karny o zakazie wykonywania zawodu diagnosty nie zamyka właściwemu organowi administracji drogi do przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 ustawy, a następnie wydania stosownej decyzji. Przepis prawa, który stanowi podstawę cofnięcia uprawnień diagnoście, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, ponieważ stwierdzenie uchybień określonych w tym przepisie zawsze skutkuje zastosowaniem określonych w nim sankcji. Organ nie ma możliwości miarkowania konsekwencji i jeśli stwierdzi chociaż jedno uchybienie określone w art. 84 ust. 3 ustawy, ma obowiązek cofnąć diagnoście uprawnienia. Tak kategoryczny przepis wiąże się z odpowiedzialnością, jaka spoczywa na diagnoście w kwestii bezpieczeństwa pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym.

W skardze kasacyjnej przedsiębiorca podnosił m.in., że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wyznaczonych przez art. 2 Konstytucji RP standardów demokratycznego państwa prawnego, gdyż został on obciążony podwójnymi sankcjami: administracyjną i karną, przez co nastąpiła kumulacja kar wymierzanych za ten sam czyn. Sankcja administracyjna w postaci odebrania uprawnień w analizowanym stanie faktycznym narusza ponadto w ocenie przedsiębiorcy konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych do ponownego sądzenia lub karania.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Wyjaśnił, że podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 84 ust. 3 ustawy, z którego treści wynika, że cofnięcie diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych następuje na skutek stwierdzenia jednej ze wskazanych w tym artykule przesłanek, w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której z kolei stanowi art. 83b ust. 2 pkt 1 ustawy. W rozpatrywanej sprawie wydanie przez starostę decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych poprzedziło postępowanie administracyjne, oparte na wynikach kontroli stacji kontroli pojazdów, w której diagnosta był zatrudniony, oraz na wyroku sądu karnego.

Sąd kasacyjny przypomniał, że w świetle uchwały z 12 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11 sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień w sytuacji, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie, czy też pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, iż przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógłby spełniać swojej funkcji.

NSA podkreślił, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Brak jest argumentów dla wykazania, że tylko w sytuacji gdy postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście z powodów określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy zostało wszczęte w wyniku przeprowadzonej kontroli wobec diagnosty, można zastosować sankcje administracyjnoprawne i karnoprawne. Przepis prawa stanowiący podstawę cofnięcia uprawnień diagnoście ma charakter bezwzględnie obowiązujący, stwierdzenie określonych uchybień skutkuje zastosowaniem przewidzianej sankcji. Natomiast sąd karny nie zastępuje organu administracji w realizacji obowiązku wynikającego z normy administracyjnego prawa materialnego.

z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 260/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

Prowadzenie stacji kontroli pojazdów jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów. Działalność taka podlega istotnym ograniczeniom wynikającym z prawa o ruchu drogowym. Stację kontroli pojazdów może prowadzić przedsiębiorca, który m.in. zatrudnia uprawnionych diagnostów. Nadzór nad stacjami, jak też nad samymi diagnostami sprawuje właściwy starosta. Uprawnienia nadzorcze dotyczące diagnostów uregulowano odrębnie. Starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania lub wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna.