Dla sądu ważniejsze są przepisy niż stan faktyczny

Jakie pułapki przy rozpoznawaniu sprawy czekają na osobę, która uważa, że została pokrzywdzona przez organy samorządu i dlatego wniosła skargę, odwołanie lub zażalenie? W jaki sposób powinna sporządzić swoje pismo, aby wygrać?

W postępowaniu administracyjnym w większym stopniu niż w innych procedurach kluczową rolę odgrywają przepisy. Strony wnosząc skargi, odwołania lub zażalenia, zbyt dużą wagę przywiązują do stanu faktycznego. Organ administracji w przypadku kontroli wertykalnej oraz sąd administracyjny w pierwszej kolejności dokonują analizy formalnoprawnej. Tak więc większe znaczenie ma, czy decyzja administracyjna została wydana w zgodzie z procedurą przewidzianą w Kodeksie Postępowania Administracyjnego. Chodzi o to, czy odpowiednie podmioty brały udział w postępowaniu lub czy podmiotom tym zapewniono możliwość wypowiedzi. Zarówno zażalenie, jak i skarga mają swój specyficzny charakter. Organ lub sąd rozpatrujący pisma o tym charakterze ma zasadniczo kompetencje kasatoryjne. Tak więc rozstrzygnięcie, nawet jeżeli będzie uznaniem skargi lub zażalenia, nie będzie miało merytorycznej wartości wobec samej indywidualnej sprawy. Przekaże ją jedynie do ponownego rozpoznania organowi administracji, który wydał zaskarżone decyzję lub postanowienie. Strony bardzo często odwołują się zarówno w skargach, jak i zażaleniach do swoich racji wynikających z przepisu prawa materialnego, co często skutkuje odrzuceniem tych środków i powołaniem się organu nadzoru czy też sądów na brak kompetencji rozpoznawania sprawy.

Co trzeba zawrzeć w skardze, aby była skuteczna?

Oczywiście skuteczność skargi jest ściśle uzależniona od jej zasadności. Ale postępowanie sądowoadministracyjne przewiduje pewne wymogi dotyczące skargi. Zgodnie z art. 46 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, każde pismo kierowane do sądu powinno zawierać oznaczenie tego, do którego jest kierowane, oznaczenia stron postępowania wraz z ich przedstawicielami ustawowymi lub pełnomocnikami, oczywiście tylko w zakresie, w jakim strona wnosząca ma o nich wiedzę, adresy wszystkich stron, oznaczenie rodzaju pisma, uzasadnienie wraz z podpisami, wymienienie załączników, oznaczenie zaskarżonej decyzji oraz organu administracji, który je wydał, oraz wniosek o jej uchylenie. Lista ta jest stosunkowo długa, pominięcie jednak jakiegokolwiek z tych elementów będzie skutkowało wezwaniem do uzupełnienia braków formalnym lub nawet odrzuceniem skargi. Pamiętać również należy, iż kopie skargi wraz z załącznikami musi otrzymać każda ze stron postępowania, dlatego też wnosimy ich odpowiednią liczbę.

Jakich spraw najczęściej dotyczą skargi i zażalenia?

Skargi i zażalenia dotyczą głównie aspektów błędnej wykładni lub zastosowania przepisów proceduralnych, co odróżnia je od odwołań od decyzji administracyjnych. To odwołania dotyczą merytorycznych aspektów sprawy i mogą skutkować zmianą decyzji w trybie kontroli wertykalnej. Wyższością skargi i zażalenia nad wnioskiem o stwierdzenie nieważności jest to, iż wystarczy udowodnienie naruszeń przepisów prawa bez konieczności dowodzenia wielkości ich wpływu na postępowanie. Większość skarg dotyczy pozbawienia stron prawa do czynnego udziału w postępowaniu lub błędnego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Oczywiście należy mieć na uwadze, iż strony próbują wykorzystać wniesienie skargi dla zmiany niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, co niestety zawsze spotka się z odrzuceniem skargi. Sąd administracyjny nie jest kompetentny do zmiany decyzji administracyjnej, a jedynie może uchylić decyzję i nakazać organowi administracji ponowne rozpoznanie sprawy. Jedynie organ administracji ma kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc również i analizy racji wszystkich stron postępowania. Dla sądu administracyjnego w przypadku wniesienia skargi nie jest istotne, jakie stanowisko strony przyjęły w trakcie postępowania oraz jaki charakter czy też podstawę faktyczną ma spór pomiędzy nimi. Bardzo często jest więc ona niewłaściwie wykorzystywana przez strony postępowania.

Instytucja zażalenia w postępowaniu administracyjnym jest niezwykle rzadka. Służy przykładowo do niedopuszczenia do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej, która taką chęć zgłosiła. Możliwe jest również złożenie zażalenia na przewlekłość postępowania lub niezałatwienia sprawy w odpowiednim terminie, jednakże należy podkreślić, iż zazwyczaj uznanie takiego zażalenia niewiele zmienia dla stron postępowania i w rzeczywistości nie przyśpiesza postępowania administracyjnego.

@RY1@i02/2012/094/i02.2012.094.08800070a.802.jpg@RY2@

Materiały prasowe

Jacek Świeca, radca prawny, minister ds. prawa gospodarczego w gabinecie cieni Business Centre Club

Rozmawiała MPS