Administracja karze bez jednolitych standardów

Doprecyzowanie przepisów związanych z administracyjnymi karami pieniężnymi uchroniłoby przedsiębiorców i obywateli przed arbitralnością działań organów w tym zakresie - uważa rzecznik praw obywatelskich. W wystąpieniu skierowanym do ministra administracji i cyfryzacji prof. Irena Lipowicz zwraca uwagę na niepokojący jej zdaniem brak w prawie administracyjnym ogólnych regulacji dotyczących wspomnianych kar pieniężnych, jakie występują chociażby w prawie karnym; czegoś na kształt zasad, które wyznaczałyby standardy postępowania dla organów stosujących te instrumenty.

Dlatego nowelizując kodeks postępowania administracyjnego, należałoby wprowadzić jedną ustawową definicję administracyjnej sankcji pieniężnej, ujednolicić zasady wymiaru kar poprzez określenie okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ich nakładaniu przez organy, jak na przykład wielkość wyrządzonej szkody, sytuacja materialna i rodzinna podmiotów podlegających odpowiedzialności administracyjnej oraz to, czy karane działanie miało charakter zamierzony, jednorazowy, a może powtarzalny.

RPO chce również jednolitych reguł przedawnienia zarówno samej odpowiedzialności osób fizycznych i przedsiębiorców za popełnienie deliktu administracyjnego, jak i możliwości egzekwowania przez państwo nałożonych kar. Przydałaby się również odgórna gwarancja zwolnienia od winy w sytuacji, gdy delikt zaistniał z powodu działania sił wyższych.

"Moim zdaniem, ustanowienie ogólnych zasad odnoszących się do stosowania i wymiaru wszystkich administracyjnych kar pieniężnych przez organy administracji publicznej w sposób wymierny wypłynie na sferę konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich. Ponadto, co w mojej ocenie zasługuje na szczególne podkreślenie, spowoduje istotne wzmocnienie pozycji osób ukaranych na etapie postępowania sądowego, w szczególności sądowo-administracyjnego" - pisze w wystąpieniu prof. Lipowicz. Jednocześnie dodaje, że harmonizacja przepisów o odpowiedzialności za delikty administracyjne "czyniłaby proces nakładania sankcji (...) prostszym i bardziej przejrzystym".

Inicjatywa zapoczątkowania zmian legislacyjnych w opisywanym zakresie to odpowiedź RPO na rosnącą liczbę skarg obywateli na wspomniane kary, przy jednoczesnym wzroście stopnia ich wykorzystania przez organy administracji.

Ważne

W związku z rekomendacją Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (91) 1 z 13 lutego 1991 roku w doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się na konieczność dokonania zmian w prawie administracyjnym w celu stworzenia jednolitej konstrukcji sankcji administracyjnych - wskazuje RPO

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infopr.pl