SN przesądził: Sędzia, który zachorował przed zrzeczeniem się urzędu, otrzyma zasiłek

W jednej ze spraw z odwołania od decyzji ZUS pojawił się problem prawny, czy okres pracy w charakterze sędziego, po zrzeczeniu się przez niego urzędu i odprowadzeniu składek na ubezpieczenie społeczne za ten okres, jest okresem traktowanym na równi z okresem podlegania ubezpieczeniom społecznym w pełnym zakresie (a więc również w razie choroby), co wynikałoby z art. 91 par. 10 ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych, czy też jest okresem traktowanym na równi jedynie z okresem podlegania ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym na co, z kolei, wskazywałby art. 91 par. 12 tej ustawy.

Jednoznaczne rozstrzygnięcie

Wątpliwość w omawianym zakresie rozstrzygnął ostatecznie Sąd Najwyższy, stwierdzając w uchwale z 4 września 2014 r., sygn. akt I UZP 2/14, że byłemu sędziemu, który stał się niezdolny do pracy przed zrzeczeniem się urzędu, przysługuje zasiłek chorobowy w okresie dalszego trwania tej niezdolności po rozwiązaniu stosunku służbowego (art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). [przykład]

Uchwała zapadła na skutek przedstawienia pytania prawnego przez sąd rozpatrujący apelację ZUS od niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W świetle bowiem art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia społeczne obejmują bowiem m.in. ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa. Z kolei, zgodnie z dyspozycją art. 68 par. 1 ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych, stosunek służbowy sędziego rozwiązuje się z mocy prawa, jeżeli zrzekł się on urzędu.

ZUS dopiero po rozwiązaniu stosunku

Co do zasady, od wynagrodzenia sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenia społeczne. Dopiero w razie rozwiązania stosunku służbowego w sposób określony w art. 68 omawianej ustawy sędzia powinien być zgłoszony do ubezpieczeń społecznych za cały okres służby, a od wypłaconego w tym czasie wynagrodzenia należy przekazać stosowną składkę do ZUS, przewidzianą za ten czas w przepisach o ubezpieczeniu społecznym (art. 91 par. 10 ustawy). Oblig opłacenia należnych składek oraz sporządzenia i przekazania odpowiednich dokumentów rozliczeniowych do ZUS spoczywa na tej jednostce organizacyjnej (sądzie), która bezpośrednio przed rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku służbowego wypłacała sędziemu uposażenie. To ona bowiem dysponuje całością dokumentów obrazujących przebieg służby sędziego i otrzymywanego w czasie całego okresu służby uposażenia i jest w stanie zrealizować bezpośrednio obowiązek nałożony powołanym wyżej przepisem (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 338/07). Artykuł 91 par. 12 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych stanowi zaś, że przy obliczaniu kwoty należnych składek, stosuje się odpowiednio art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten z kolei odnosi się do obliczania rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zasiłek chorobowy przysługuje natomiast ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Ważne

Jeżeli sędzia zrzekł się urzędu, to jego stosunek służbowy rozwiązuje się z mocy prawa

PRZYKŁAD

W ostatnim dniu urzędowania

Sędzia sądu rejonowego w X zrzekł się urzędu z 1 września 2014 r. Sąd przekazał do ZUS zwaloryzowane składki na ubezpieczenie społeczne za cały okres jego pracy. Zaliczono je tylko na poczet ubezpieczeń emerytalnych i rentowych. W ostatnim dniu służby (tj. 1 września) sędzia zachorował i będzie niezdolny do pracy do ostatniego dnia września br. W opisanej sytuacji sędzia ma prawo domagać się od ZUS wypłaty zasiłku chorobowego. W dniu rozpoczęcia choroby, czyli 1 września br., pozostawał on bowiem w stosunku służbowym. A skoro zostały za niego odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne za cały okres pracy, uprawniające go do uzyskania emerytury lub renty, to - w konsekwencji - należy mu się również wypłata świadczenia z ubezpieczenia chorobowego do czasu zakończenia okresu zasiłkowego. Stosunek służbowy równy jest bowiem zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę.

@RY1@i02/2014/176/i02.2014.176.03300030e.803.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Art. 1 oraz art. 19 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 68 par. 1 oraz art. 91 par. 9-10 i par. 12 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.).