Komentarze

W szóstej części komentarza rozpoczynamy omawianie poszczególnych regulacji dotyczących wyborów do rad gmin, powiatów i sejmików województwa. Dotychczasowa ordynacja samorządowa była wielokrotnie nowelizowana, dlatego kodeks wyborczy nie zawiera wielu nowych rozwiązań. Dział VIII kodeksu wyborczego poświęcony tym wyborom podzielony został na 12 rozdziałów. W rozdziałach 1-9 znajdują się przepisy ogólne oraz dotyczące poszczególnych zagadnień związanych z wyborami. Z kolei rozdziały 10-12 zawierają regulacje szczególne, dotyczące kolejno wyłaniania kandydatów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Kodeks powtórzył za Konstytucją RP, że wybory do organów stanowiących są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Ponadto uściślił, że w wyborach do rady gminy niebędącej miastem na prawach powiatu wybory są większościowe. Oznacza to, że o wyborze na radnego rozstrzyga liczba ważnie oddanych głosów na poszczególnych kandydatów. Natomiast w miastach na prawach powiatu, w powiatach oraz w województwach wybory są proporcjonalne. To znaczy, że podziału mandatów między listy kandydatów dokonuje się proporcjonalnie do łącznej liczby ważnie oddanych głosów odpowiednio na kandydatów danej listy. Wspomniane zasady szczegółowo zostaną omówione w tej części komentarza.

Wybory do rad i sejmików zarządza prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia nie wcześniej niż 3 i nie później niż 4 miesiące przed upływem kadencji rad. Akt ten podaje się do publicznej wiadomości i ogłasza w Dzienniku Ustaw najpóźniej w 60. dniu przed dniem wyborów. W związku z tym, że koniec obecnej kadencji nastąpi 21 listopada 2014 r., okres, w którym wybory powinny zostać zarządzone przez prezesa Rady Ministrów, to dni od 21 lipca 2014 r. do 21 sierpnia 2014 r. Datę wyborów wyznacza się na ostatni dzień wolny od pracy poprzedzający upływ kadencji rad. Oznacza to, że wybory powinny zostać zarządzone przez premiera na 16 listopada 2014 r. Oprócz ogłoszenia dnia wyborów premier musi po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej określić dni, w których upływają terminy wykonania czynności wyborczych przewidzianych w kodeksie. W komentarzu podajemy wstępny kalendarz wyborczy.

Kolejną istotną kwestią, która zostanie omówiona, są zasady ustalania liczby radnych, odrębnie dla każdej rady i sejmiku. Określa ją właściwy wojewoda w drodze zarządzenia, po porozumieniu z komisarzem wyborczym. Podstawą do ustalenia liczby radnych jest liczba mieszkańców zamieszkałych na obszarze działania danej rady (sejmiku), ujętych w stałym rejestrze wyborców na koniec roku poprzedzającego ten, w którym mają być przeprowadzone wybory. Zarządzenie wojewody ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym i podaje do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia w każdej gminie. Musi to nastąpić najpóźniej na cztery miesiące przed upływem kadencji - to znaczy do 21 lipca 2014 r.

Analizie poddane zostaną także przepisy dotyczące tzw. cichych wyborów. Chodzi o sytuację, gdy w okręgu wyborczym w wyborach do rady (sejmiku) zarejestrowana liczba kandydatów jest równa liczbie radnych wybieranych w danym okręgu wyborczym lub od niej mniejsza. Wówczas głosowania się nie przeprowadza, a za wybranych na radnych terytorialna komisja wyborcza uznaje zarejestrowanych kandydatów, odpowiednie mandaty pozostają zaś nieobsadzone. Jeżeli będzie miał miejsce jeden ze wspomnianych wyżej przypadków, właściwa terytorialna komisja wyborcza niezwłocznie w formie obwieszczenia zawiadamia wyborców danego okręgu wyborczego o przyczynach obsadzenia mandatów bez głosowania. Następnie komisja wyborcza sporządza odpowiedni protokół z obsadzenia mandatu radnego bez głosowania w okręgu wyborczym. Wzór takiego protokołu zamieszczamy w komentarzu.

Wykaz skrótów

- ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.).

- ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

- ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.).

- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.).

- ustawa z 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1190).

- regulamin Państwowej Komisji Wyborczej, stanowiący załącznik do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z 21 marca 2011 r. w sprawie regulaminu Państwowej Komisji Wyborczej (M.P. nr 26, poz. 286).

- rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 22 lipca 2011 r. w sprawie współdziałania terenowych organów administracji rządowej z Krajowym Biurem Wyborczym (Dz.U. nr 158, poz. 940).

- ustawa z 18 października 2006 o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1388).

- ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.).

- ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.).

- ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 596 ze zm.).

- uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 11 kwietnia 2011 r. w sprawie powoływania obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. nr 30, poz. 345).

- przepisy wprowadzające k.w. - ustawa z 5 stycznia 2011 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 113 ze zm.).

Dotychczas w dodatku Samorząd i Administracja komentowaliśmy:

● ustawę z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

● ustawę z 13 września 1966 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

● ustawę z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach DGP na

@RY1@i02/2014/126/i02.2014.126.08800010a.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

@RY1@i02/2014/126/i02.2014.126.08800010a.804.jpg@RY2@

Łukasz Sobiech radca prawny

Łukasz Sobiech

radca prawny