Można zobowiązać do świadczeń na czas wojny

Wójt lub burmistrz (prezydent miasta) w okresie pokoju może wydać decyzję administracyjną o przeznaczeniu rzeczy ruchomej przedsiębiorcy na cele świadczeń rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Wojskowy komendant uzupełnień w Bolesławcu 2 lutego 2011 r. wystąpił do wójta gminy Gromadka z wnioskiem o przeznaczenie samochodu ciężarowego marki Scania wraz z naczepą do świadczeń rzeczowych, należących do A. G., R. W. Spółka jawna, na rzecz jednostki wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Wójt wydał decyzję w sprawie przeznaczenia wyżej wymienionego samochodu wraz z naczepą do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Spółka złożyła odwołanie do wojewody dolnośląskiego. Ten utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. Zdaniem wojewody rozstrzygnięcie wójta wydane zostało zgodnie ze wzorem decyzji określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. nr 181, poz. 1872 z późn. zm.), i ze wskazaniem podstawy prawnej. Dalej organ podkreślił, że decyzja obejmuje świadczenia wykonywane w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Tylko wtedy staje się ona wykonalna. W czasie pokoju przedmiot świadczenia pozostaje w posiadaniu właściciela. Zatem w związku z tym, zdaniem organu, nie może być mowy o paraliżu logistycznym firmy. Od tej decyzji spółka złożyła skargę do WSA we Wrocławiu. Sąd ją oddalił. Uznał bowiem, że argumenty, jakimi kierował się organ przy wydaniu decyzji, są przekonujące i dostatecznie uzasadnione. Spółka wniosła skargę kasacyjną. NSA uznał ją za bezzasadną.

Obie decyzje wydane zostały na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm., dalej: "u.p.o.o."). Pierwszy z regulacji stanowi, że na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa. Natomiast zgodnie z treścią art. 210 ust. 1 u.p.o.o. wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zatem art. 210 ust. 1 u.p.o.o. pozwala ww. organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zaś to, że regulacje te znajdują się w rozdziale 2 zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" nie oznacza, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, że na podstawie tych przepisów mogą być wydawane tylko decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju. Można więc przeznaczyć rzeczy ruchome na cele świadczeń rzeczowych ze wskazaniem planowania ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Sama decyzja może zostać jednak wydana w czasie pokoju.

z 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1654/12

Opracował Leszek Jaworski