Ukarany powinien mieć gwarancję sprawiedliwego osądzenia

Członek służby cywilnej może być ukarany po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego za niewykonanie obowiązków nawet wydaleniem z pracy w urzędzie. Orzeczenie tej sankcji oznacza nie tylko wygaśnięcie stosunku pracy, ale także zakaz ubiegania się o zatrudnienie w korpusie służby cywilnej przez 5 lat. Mniej surowe kary, jak np. obniżenie wynagrodzenia lub degradacja, również negatywnie wpływają na pozycję członka służby cywilnej. Aby dać mu gwarancję, że jego zachowanie będzie sprawiedliwie osądzone poszczególne etapy procedury zostały uregulowane w rozdziale 9 ustawy pragmatycznej i rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 60, poz. 493).

Postępek mniejszej wagi

Zamiast uruchomienia postępowania dyscyplinarnego za mniejszej wagi naruszenie obowiązków dyrektor urzędu może ukarać członka służby cywilnej upomnieniem. Nie jest to sankcja dyscyplinarna ale porządkowa. Regulacja ustawowa nie wskazuje, jakie czyny bądź ich zaniechania kwalifikują się jako naruszenia mniejszej wagi. Ocenę w tym zakresie pozostawiono do decyzji dyrektora generalnego. Ukaranie upomnieniem na piśmie członka korpusu służby cywilnej może zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym przez rzecznika dyscyplinarnego.

Członek korpusu służby cywilnej ukarany upomnieniem na piśmie ma prawo w ciągu siedmiu dni od jego wymierzenia wnieść sprzeciw do dyrektora generalnego urzędu. Ten musi przekazać sprawę rzecznikowi dyscyplinarnemu. W tym momencie rzecznik wszczyna z mocy prawa postępowanie wyjaśniające. Kończy się ono postanowieniem o jego umorzeniu albo o przekazaniu komisji dyscyplinarnej wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Tym samym sprawa dotycząca przewinienia i kary porządkowej przechodzi z trybu uproszczonego do trybu dyscyplinarnego. W rezultacie rozpoznania sprawy komisja orzeka o utrzymaniu w mocy kary upomnienia na piśmie bądź też o uniewinnieniu obwinionego od zarzucanego mu czynu. Nie może ona więc orzec kary surowszej niż kara upomnienia. Kara upomnienia na piśmie ulega zatarciu po upływie roku od dnia uprawomocnienia.

Ustalenia w sprawie

Postępowanie dyscyplinarne poprzedza procedura, która ma na celu zebranie materiału dowodowego. Jej efektem jest skierowanie sprawy do rozpatrzenia przez komisję dyscyplinarną lub niepotwierdzenie zasadności zarzutów stawianych osobie, której to postępowanie dotyczy. Czynności te realizuje rzecznik dyscyplinarny. Powoływany jest on w urzędzie przez dyrektora generalnego.

Postępowanie wyjaśniające może być wszczęte przez rzecznika dyscyplinarnego wyłącznie na polecenie dyrektora generalnego. O tym fakcie rzecznik musi zawiadomić osobę, której postępowanie dotyczy. W treści tego zawiadomienia należy poinformować o stawianych jej zarzutach oraz o przysługujących jej uprawnieniach. [wzór nr 1]

W toku postępowania wyjaśniającego rzecznik powinien dążyć do szczegółowego ustalenia sprawy, w tym czy został popełniony czyn stanowiący naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Rzecznik może więc odbierać wyjaśnienia od osoby, której dotyczy postępowanie, przesłuchiwać świadków, zasięgać opinii biegłych, badać dokumenty, a także przeprowadzać, zabezpieczać i utrwalać dowody. Z czynności dowodowych przeprowadzanych w toku postępowania wyjaśniającego sporządza się protokół lub notatkę.

W przypadku nieobecności zainteresowanej osoby postępowanie to ulega zawieszeniu do czasu umożliwienia jej złożenia wyjaśnień. Odmowa złożenia wyjaśnień przez tę osobę nie wstrzymuje biegu postępowania. W trakcie postępowania może ona zgłaszać rzecznikowi dyscyplinarnemu wnioski dowodowe, przeglądać akta sprawy i ustanowić obrońcę z wyboru. Decyzja o uwzględnieniu bądź nieuwzględnieniu wniosku dowodowego należy każdorazowo do rzecznika, który ocenia jego zasadność i przydatność w sprawie.

Należy zauważyć, że rzecznik dyscyplinarny nie ma obowiązku informowania osoby, której postępowanie wyjaśniające dotyczy o zamiarze przeprowadzenia czynności dowodowej ani dopuszczenia jej do udziału w tej czynności.

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik niezwłocznie powiadamia o tym zainteresowaną osobę. Udostępnia jej zebrane dowody oraz umożliwia złożenie dodatkowych wyjaśnień. Rzecznik musi również niezwłocznie poinformować dyrektora generalnego urzędu o dokonanych ustaleniach i ich wyniku.

Wniosek o ukaranie

Jeżeli zostanie potwierdzona zasadność zarzutów stawianych osobie, której dotyczyło postępowanie, rzecznik sporządza wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i niezwłocznie kieruje go, w dwóch egzemplarzach, do komisji dyscyplinarnej. [wzór nr 2]

W sytuacji gdy w toku postępowania wyjaśniającego nie zostanie potwierdzona zasadność zarzutów stawianych osobie, której dotyczy postępowanie, rzecznik dyscyplinarny wydaje za zgodą osoby, która poleciła wszczęcie postępowania wyjaśniającego, postanowienie o umorzeniu postępowania, które doręcza osobie, wobec której było ono prowadzone. Umorzenie postępowania oznacza, iż w toku przeprowadzonych czynności postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono naruszenia obowiązków członka korpusu służby cywilnej przez osobę, której dotyczyło postępowanie, a co za tym idzie, że sprawa została definitywnie zakończona.

Rzecznik dyscyplinarny może umorzyć postępowanie wyjaśniające jedynie za zgodą dyrektora generalnego urzędu. Jeśli takiej zgody nie ma, jest on zobowiązany przekazać wniosek o wszczęcie postępowania do komisji dyscyplinarnej.

Wzór nr 1

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego

Rzecznik Dyscyplinarny ......................, 26 lutego 2014 r.

Urzędu Wojewódzkiego

RzD.1/14

Zawiadomienie

Pan Adam Iksiński *

Starszy specjalista

w Wydziale ................

Działając na podstawie art. 125 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.), zawiadamiam o wszczęciu postępowania wyjaśniającego.

Jednocześnie stosownie do par. 8 ust. 1 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 60, poz. 493) informuję, że przedmiotem postępowania wyjaśniającego będzie ustalenie, czy 25 lutego 2014 r. naruszył Pan obowiązki członka korpusu służby cywilnej określone w art. 76 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie cywilnej poprzez wyzywające zachowanie w gabinecie przełożonego.

Ponadto informuję, że zgodnie z par. 9 ww. rozporządzenia w trakcie postępowania wyjaśniającego może Pan:

● zgłaszać rzecznikowi dyscyplinarnemu wnioski dowodowe i składać wyjaśnienia,

● przeglądać akta sprawy,

● ustanowić obrońcę z wyboru.

......................................

(rzecznik dyscyplinarny)

Odmowa złożenia przez Pana wyjaśnień nie wstrzymuje biegu postępowania (par. 8 ust. 5 rozporządzenia).

* Dane osoby, której dotyczy postępowanie

Wzór nr 2

Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego

Rzecznik Dyscyplinarny ......................., 21 lutego 2014 r.

Urzędu Kontroli Skarbowej w (...)

RzD. 6/14

Komisja Dyscyplinarna

Urzędu Kontroli Skarbowej w (...)

Na podstawie art. 125 ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.) oraz par. 11 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 60, poz. 493) wnoszę o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec Pani Anny Igrekowskiej, pracownika służby cywilnej, nr PESEL........................., zatrudnionej w Wydziale.....Urzędu Kontroli Skarbowej na stanowisku specjalisty. Podstawą wniosku jest naruszenie przez ww. obowiązków członka korpusu służby cywilnej polegaja na tym, że 26 lutego 2014 r. samowolnie opuściła miejsce pracy, czym naruszyła przepisy art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 100 par. 2 pkt 1 kodeksu pracy, a także par. 13 regulaminu pracy kontroli skarbowej. Wobec powyższego wnoszę o wymierzenie ww. kary, o której mowa w art. 114 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej, tj. kary upomnienia.

Jednocześnie wnoszę o przeprowadzenie na rozprawie dowodów potwierdzających okoliczność popełniania czynów stanowiących naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej:

1. z zeznań następujących świadków:

a) Pani (imię nazwisko, adres)

b) Pan (imię nazwisko, adres)

2. z dokumentów...........

Dyrektor generalny Urzędu Kontroli Skarbowej w (...) 3 lutego 2014 r. otrzymał informację z biura kadr, że pani Anna Igrekowska w tym dniu samowolnie opuściła miejsce pracy. 4 lutego 2014 r. dyrektor generalny UKS wydał rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego. 5 lutego 2014 r. rzecznik dyscyplinarny zawiadomił panią Annę Igrekowską o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. W toku tego postępowania zostali przesłuchani współpracownicy pani Anny Igrekowskiej oraz kierownik zespołu - jej bezpośredni przełożony.

Pani (...) oraz Pan (...) zeznali 10 lutego 2014 r. (protokół przesłuchania świadków w załączeniu), że widzieli panią Annę Igrekowską 3 lutego 2014 r. ok. godz. 11 opuszczającą swój pokój w ubraniu wyjściowym. Ponadto 4 lutego 2014 r. kierownik zespołu pan (...) (protokół przesłuchania świadka w załączeniu) zeznał, że 3 lutego 2014 r. ok. godz. 12 poszukiwał pani Anny Igrekowskiej, ponieważ nie zastał jej w pokoju. Zwrócił się do współpracowników, od których uzyskał wyjaśnienia, że widziano panią Igrekowską opuszczającą urząd. Na pytanie, czy pani Igrekowska zwracała się do swojego bezpośredniego przełażonego o zezwolenie na opuszczenie miejsca pracy lub czy odnotowywała to w książce ewidencji wyjść w godzinach służbowych, kierownik wyjaśnił, że nie zwracała się do niego o takie pozwolenie oraz że nie dokonała wpisu w ww. książce.

Pismem z 14 lutego 2014 r. rzecznik dyscyplinarny poinformował panią Annę Igrekowską o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Wskazał również, że może się zapoznać ze zgromadzonymi materiałami oraz złożyć dodatkowe wyjaśnienia. Rzecznik dyscyplinarny poinformował również o dokonanych ustaleniach dyrektora generalnego urzędu. Po zapoznaniu się z aktami zgromadzonymi w sprawie pismem z 20 lutego 2014 r. pani Anna Igrekowska złożyła dodatkowe wyjaśnienia, w których przyznała się do samowolnego opuszczenia miejsca pracy 3 lutego 2014 r.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia faktyczne, należy stwierdzić, że samowolnym opuszczeniem miejsca pracy Pani Anna Igrekowska naruszyła art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 100 par. 2 pkt 1 kodeksu pracy, a także par. 13 regulaminu pracy Urzędu Kontroli Skarbowej w (...), ponieważ obowiązkiem pracownika jest pozostawanie w godzinach pracy w dyspozycji pracodawcy. Pracownik nie może samowolnie opuścić miejsca pracy, jeżeli uprzednio nie otrzyma na to zgody swojego przełożonego.

W związku z powyższym wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do pani Anny Igrekowskiej należy uznać za zasadny.

W załączeniu zebrany materiał dowodowy w sprawie.

......................................

(rzecznik dyscyplinarny)

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/049/i02.2014.049.088000400.802.jpg@RY2@

Katarzyna Wróblewska radca prawny Kancelaria Radcowska Chmaj i Wspólnicy

Odpowiedzialność dyscyplinarna członka służby cywilnej jest ograniczona w czasie. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ulega bowiem przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia nie można sprawcy przewinienia pociągnąć do odpowiedzialności. Przedawnienie karalności oznacza zakaz wszczęcia postępowania i konieczność umorzenia postępowania już wszczętego, jeżeli upłynął termin przedawnienia. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęły 4 lata. Jeżeli zaś czyn członka korpusu służby cywilnej zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie następuje nie wcześniej niż przedawnienie przewidziane w kodeksie karnym. Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie trzech miesięcy od dnia powzięcia przez dyrektora generalnego urzędu wiadomości o naruszeniu obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Jeżeli zaś członek korpusu służby cywilnej z powodu nieobecności w pracy nie może złożyć wyjaśnień w sprawie przewinienia, bieg trzymiesięcznego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia jego stawienia się do pracy. Niemniej jednak, bezwzględnym ograniczeniem czasowym możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jest upływ dwóch lat od popełnienia czynu. Jeżeli w tym terminie postępowanie dyscyplinarne zostanie wszczęte, lecz nie zakończy się do upływu czteroletniego terminu przedawnienia karalności, wówczas postępowanie to ulega umorzeniu. Co prawda przedawnienie uchyla karalność przewinienia, ale nie oznacza, że czyn członka korpusu służby cywilnej przestaje mieć charakter przewinienia. Popełniony czyn nadal zasługuje na potępienie. Ustawodawca wprowadza instytucję przedawnienia karalności pozwalającą na rezygnację z ukarania sprawcy, bowiem upływ czasu dezaktualizuje cele karania. Niewątpliwie, upływ czasu przekłada się również na trudności w dowodzeniu.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl