Droga drodze nierówna

O możliwości zastosowania art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami możemy co do zasady mówić wówczas, gdy istnieje decyzja podziałowa wydana na wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości, a wydzielenie na jej podstawie nowej nieruchomości nastąpiło pod drogę publiczną - gminną, powiatową, wojewódzką czy krajową.

Na wniosek jednego z właścicieli działek dokonano podziału nieruchomości rolnej. Został on uwidoczniony na mapie sytuacyjnej do celów prawnych. W jego konsekwencji powstałe działki stanowią drogi dojazdowe do poszczególnych nieruchomości. W sprawie nie została wydana decyzja administracyjna zatwierdzająca podział gruntu, wynikająca z art. 98 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej: u.g.n.). R. S. wystąpiła do starosty powiatowego w Zgierzu o ustalenie odszkodowania za działki gruntu przejęte przez gminę Aleksandrów Łódzki pod drogę publiczną. Starosta umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. W jego ocenie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż nieruchomości R.S. przeznaczone są pod drogi służące do obsługi działek powstałych w wyniku podziału. W trakcie trwającego postępowania nie zostały przedstawione żadne dowody, które potwierdzałyby, iż gmina jest właścicielem tych działek. R.S. złożyła odwołanie do wojewody łódzkiego. Ten utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję starosty zgierskiego. Wskazał, że strona nie została pozbawiona prawa własności swoich działek na rzecz gminy. Może nimi swobodnie rozporządzać, co potwierdza akt notarialny, na mocy którego na tych działkach została ustanowiona służebność gruntowa, polegająca na prawie przechodu i przejazdu oraz przeprowadzenia wszelkich mediów. R.S. złożyła skargę do łódzkiego sądu administracyjnego. Sąd ją oddalił. Uznał bowiem, że podział nieruchomości w sprawie nie nastąpił w drodze wymaganej decyzji administracyjnej. Brak więc było podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. Podobnie NSA oddalił skargę R.S.

Kwalifikacji danej drogi jako publicznej należy dokonywać przy uwzględnieniu jej funkcji i ogólnej dostępności, a nie poprzez wzgląd jedynie na formalne kryterium przynależności do określonej kategorii. W procesie tym uwzględniać również należy działania właściciela podejmowane w stosunku do swojej własności. Tym samym brak władczej reakcji właściciela na korzystanie z jego nieruchomości tak jak z drogi publicznej przez osoby do tego nieuprawnione nie może automatycznie świadczyć o dorozumianym i władczym poszerzeniu sieci dróg publicznych o te właśnie nieruchomości przez właściwego zarządcę drogi. Własność spornych nieruchomości nadal pozostaje w rękach skarżącej, która może nimi swobodnie dysponować. Posiada w związku z tym pełnię uprawnień właścicielskich umożliwiających zwalczanie niepożądanych naruszeń jej prawa własności, np. poprzez ustanowienie ograniczeń wjazdu na teren posesji. W sprawie istotne znaczenie ma również fakt, iż podział nieruchomości skarżącej nie podlegał zatwierdzeniu przez właściwy organ władzy publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym własność wydzielonych pod drogę dojazdową do konkretnych nieruchomości działek gruntu nie przeszła na rzecz gminy.

z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1365/12

Opracował Leszek Jaworski