Rodzaj reklamy bez wpływu na stawkę opłaty

Kiedy zarządcą drogi jest jednostka samorządu terytorialnego, to ustanawiając stawki opłat uwzględnia ona tylko i wyłącznie rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego będącego nośnikiem informacji wizualnej umieszczonego w pasie drogowym.

Rada Miasta Opola uchwałą z 29 grudnia 2011 r., nr XXI/309/11, ustaliła wysokość opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych. W par. 4 ust. 2 uchwały określiła zróżnicowaną wysokość stawek opłat za każdy dzień zajęcia 1 mkw. powierzchni pasa drogowego w celu umieszczenia reklamy. Uzależniła to od jej rodzaju. Wojewoda zaskarżył powyższy akt do WSA w Opolu. W uzasadnieniu wskazał, że rozróżnienie opłat za zajęcie pasa drogi publicznej wykracza poza zakres upoważnienia wynikającego z art. 40 ust. 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., dalej: u.d.p.). Zdaniem wojewody powołany artykuł umożliwia jedynie uzależnienie wysokości przedmiotowej stawki od rodzaju urządzenia lub rodzaju zajęcia. Nie wynika natomiast z niego, że organ może je różnicować przy zastosowaniu kryterium podmiotowego (w zależności kto umieszcza reklamę) czy też przedmiotowego, odnoszącego się do jej treści. Opolski sąd administracyjny przyznał rację wojewodzie i stwierdził nieważność kwestionowanego zapisu uchwały. Uznał, że rada miasta rażąco naruszyła prawo, gdyż przekroczyła upoważnienie ustawowe wynikające z art. 40 ust. 9 u.d.p., uzależniając wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego od podmiotu, który ją zamieścił oraz treści reklamy. Sąd wskazał, że artykuł ten zezwala na zróżnicowanie wysokości ustalonych przez radę gminy stawek opłat za zajęcie pasa drogowego wyłącznie ze względu na okoliczności i przesłanki wyczerpująco w nim wskazane. Tym samym, jak stwierdził sąd, rada zastosowała kryterium, którego brak w art. 40 ust. 9 u.d.p. Skargę kasacyjną od tego orzeczenia złożyła rada miasta. Naczelny Sąd Administracyjny ją oddalił.

NSA, odnosząc się do zarzutu rady miasta, że art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. umożliwia zróżnicowanie stawki ze względu na rodzaj urządzenia umieszczonego w pasie drogowym wyjaśnił, że u.d.p. nie zawiera definicji "urządzenia", ale definiuje pojęcie "reklamy". Jest nią nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Natomiast według powszechnej definicji urządzeniem jest przedmiot umożliwiający wykonanie określonego procesu, często stanowiący zespół połączonych ze sobą części stanowiących funkcjonalną całość, służący do określonych celów, np. do przetwarzania energii, wykonywania określonej pracy mechanicznej, przetwarzania informacji, mający określoną formę budowy w zależności od spełniających parametrów pracy i celu przeznaczenia. NSA uwzględniając powyższe definicje stwierdził, że przy ustalaniu stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego można jedynie uwzględnić rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego, a nie rodzaj reklamy.

z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1633/12

Opracował Leszek Jaworski