Tereny zalewowe kuszą, ale zakaz zabudowy obowiązuje

Obszar położony bezpośrednio wzdłuż rzeki stanowi teren zalewowy. Chodzi o część doliny rzecznej zalewanej w okresach wezbrań i powodzi, gdy woda znajdująca się w rzecze nie mieści się już w korycie. Na poszczególnych częściach terenu zalewowego występuje różne prawdopodobieństwo, że dojdzie do wezbrania wody. Dlatego ten obszar podzielony jest na sfery zagrożenia, chodzi o prawdopodobieństwo powodzi raz na 10, 100 i 500 lat.

Ale nawet wówczas gdy ryzyko powodzi na konkretnym terenie zalewowym wynosi 100 lat, to obowiązuje tam zakaz zabudowy - tłumaczy radca prawny Piotr Czachorowski z Kancelarii Radców Prawnych Czachorowscy. - Nie ma przy tym znaczenia, czy jest to teren gminy, czy znajduje sie w prywatnych rękach.

Ochrona przed powodzią

Na terenach szczególnego zagrożenia nie wolno wykonywać robót i czynności, które mogłyby utrudniać tę ochronę lub zwiększać zagrożenie powodziowe. Na przykład nie wolno stawiać obiektów budowlanych, wykonywać urządzeń wodnych, nawet sadzić drzew i krzewów, a także składować materiałów lub zmieniać ukształtowanie terenu. Wynika to z art. 88l ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.).

- Zakaz ten można jednak ominąć, uzyskując zwolnienie wydane w drodze decyzji przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej (RZGW). Jednakże dyrektor wyda ją tylko wówczas, gdy uzna, że przedsięwzięte na tym terenie czynności nie utrudnią ochrony przed powodzią - zauważa adwokat Maria Urbańska z Kancelarii Kosiński i Wspólnicy.

Zanim jednak dyrektor stwierdzi, czy zamierzone działalnie nie utrudni ochrony przed powodzią, może zasięgnąć opinii państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej.

- Procedura postępowania inwestora jest w takich przypadkach następująca: osoba zainteresowana postawieniem budynku składa wniosek o wydanie decyzji zwalniającej od zakazów. Do wniosku dołącza charakterystykę planowanych działań wraz z podstawowymi danymi technicznymi i opisem planowanej technologii robót, mapę sytuacyjno-wysokościową z naniesionym schematem planowanych obiektów i robót, a w razie potrzeby również obliczenia hydrauliczne i hydrologiczne - tłumaczy Maria Urbańska.

Te czynności wynikają z art. 88 ust. 2 i 3 prawa wodnego. Dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej ma prawo również ingerować w to, co dzieje się na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, aby w razie potrzeby zapewnić właściwe warunki przepływu wielkiej wody. Na przykład ma prawo wydać decyzję i wskazać w niej sposób uprawy i zagospodarowania gruntów i rodzaje upraw wynikające z wymagań ochrony przed powodzią albo nakazać usunięcie drzew i krzewów. Również przy wydawaniu takich decyzji dyrektor może zasięgnąć opinii Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej.

O zwolnienie od zakazu zabudowy na terenie zalewowym starają się nie tylko deweloperzy, którzy chcą postawić budynek, ale również planujący inwestycje liniowe, na czym często zależy samorządom, obiekty małej architektury, a także inwestycje, które nie łączą się ze stałym przebywaniem w nich ludzi. Mają one większe szanse na uzyskanie takiej zgody niż budynki mieszkalne.

Jak zaskarżyć

Skargi na decyzję dyrektora o odmowie zezwolenia rozpoznaje prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, a na wydaną przez niego odmowę zezwolenia skargi wnosi się do wojewódzkich sądów administracyjnych. W niedawnym rozstrzygnięciu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2710/13 WSA w Warszawie odmówił uwzględnienia skargi, bo uznał, że nie można zabudować działki leżącej nad Wisłą, czyli w strefie bezpośredniego zagrożenia powodzią, i uzasadnił to potencjalnym zagrożeniem życia i zdrowia ludzi w razie zalania.

Odmowy nie są regułą

W woj. pomorskim do tamtejszego RZGW w 2013 r. wpłynęły 173 wnioski, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej wydał 105 zgód i tylko 14 decyzji odmownych. Pozostałe sprawy umorzył lub ich nie załatwił.

Wstępna ocena ryzyka

Prawo wodne oraz przepisy niektórych innych ustaw oraz unijna dyrektywa powodziowa wymagają sporządzenia map zagrożenia i ryzyka powodziowego. Ochrona przed powodzią jest zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej, które współpracują z użytkownikami wód i uwzględniają przy tym mapy zagrożenia powodziowego, mapy ryzyka powodziowego i plany zarządzania ryzykiem powodziowym.

Dla obszarów dorzeczy posługujemy się na razie wstępną oceną ryzyka powodziowego, która zawiera m.in. mapy obszarów dorzeczy, opis powodzi historycznych, które spowodowały znaczące negatywne skutki i istnieje prawdopodobieństwo, że podobne zjawiska wystąpią, a także ocenę potencjalnych negatywnych skutków powodzi, jakie mogą wystąpić w przyszłości - dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Ocenę tę przygotował Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej i podlega ona przeglądowi co 6 lat, a w miarę potrzeby aktualizacji.

We wstępnej ocenie wskazano przede wszystkim obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi. Dla nich sporządza się mapy zagrożenia powodziowego, które wskazują obszary: na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest niskie (raz na 500 lat). Wskazuje się w nich obszary szczególnego zagrożenia powodzią i narażone na powódź np. w razie przelania wody przez koronę wału przeciwpowodziowego. Na mapach przedstawia się także zasięg powodzi, wysokość wody a w uzasadnionych przypadkach również prędkość jej przepływu lub natężenie przepływu. - Obszary wyznaczone we wstępnej ocenie ryzyka powodziowego, nazywanej popularnie WOPR, nie stanowią podstawy do planowania przestrzennego. Nie wskazują też precyzyjnie obszarów zagrożonych powodzią, a jedynie wstępnie identyfikują je - tłumaczy adwokat dr Sebastian Koczur prowadzący własną kancelarię. - Natomiast wyznaczone obszary przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego umożliwią prowadzenie polityki przestrzennej na obszarach zagrożenia powodziowego, bo zostaną uwzględnione w koncepcji zagospodarowania przestrzennego kraju, planach zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy.

Definicje

● - określone we wstępnej ocenie ryzyka powodziowego obszary, na których istnieje znaczące ryzyko powodzi lub prawdopodobne jest wystawienie znaczącego ryzyka powodzi.

● - na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie wynosi raz na 100 lat, lub wysokie i (raz na 10 lat), a także obszary miedzy linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem.

● - kombinacja prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalnosći gospodarczej.

Będą zmiany

Wstępna ocena ryzyka powodziowego jest dokumentem wymaganym przez tzw. dyrektywę powodziową czyli Dyrektywę 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim.

Przewidziany w dyrektywie proces planowania odbywa się w trzech etapach:

● do grudnia 2011 r.- wstępna ocena ryzyka powodziowego (omówiliśmy ją w tekście);

● do grudnia 2013 r. mapy zagrożenia i mapy ryzyka powodziowego wskazujące obszary na których prawdopodobieństwo powodzi jest niskie, średnie lub wysokie. Mapy zostały już opublikowane na portalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej i do końca roku dostaną je jednostki administracji publicznej (czytaj rozmowę na str.2);

● do grudnia 2015 r. plany zarządzania ryzykiem powodziowym (potem przeglądy tych dokumentów mają następować w cyklu 6 - letnim);

Na podstawie map zagrożenia i map ryzyka powodziowego trzeba będzie zweryfikować plany zagospodarowania przestrzennego (nie jest pewne czy obowiązek ten pojawi się w polskim prawie w ciągu 18 czy 30 miesięcy).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

O mapach ryzyka powodziowego piszemy też - s. 2