Budynki mają być bardziej energooszczędne

Z początkiem tego roku weszły w życie zmiany w rozporządzeniu ministra infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie jako akt wykonawczy, wydany na podstawie ustawy - Prawo budowlane, określa kompleksowo wymagania techniczne wznoszonych budynków.

Zmiany w rozporządzeniu wprowadzają do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz.U. UE L 153 z 18.06.2010 r.).

Ustalenie wymagań

W art. 4 dyrektywy mowa jest o podjęciu przez państwa członkowskie niezbędnych środków dla ustalenia minimalnych wymagań dotyczących charakterystyki energetycznej budynków lub ich modułów w celu osiągnięcia optymalnych poziomów pod względem kosztów.

Ustalając wymagania, państwa członkowskie mogą dokonać zróżnicowania pomiędzy budynkami nowymi i istniejącymi oraz pomiędzy ich kategoriami.

Wymagania te mają uwzględniać warunki klimatyczne. Chodzi o to, żeby uniknąć ewentualnych negatywnych efektów, takich jak np. nieodpowiednia wentylacja. Ponadto należy brać pod uwagę warunki lokalne i projektowaną funkcję oraz wiek budynku.

Państwo członkowskie nie ma obowiązku określania minimalnych wymagań charakterystyki energetycznej, które nie są opłacalne ekonomicznie w trakcie szacunkowego ekonomicznego cyklu życia.

Minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej podlegają przeglądowi w regularnych odstępach czasu, nie dłuższych niż pięć lat, a także - w razie potrzeby - są uaktualniane w celu uwzględnienia postępu technicznego w sektorze budowlanym.

Nowe i już istniejące

Przy okazji warto też wskazać na dalsze przepisy dyrektywy. Regulacje te zobowiązują państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków, aby nowe budynki spełniały minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej określone zgodnie ze wspomnianym art. 4.

W przypadku budynków nowych państwa członkowskie przyczynią się do tego, aby przed rozpoczęciem budowy zostały rozważone i wzięte pod uwagę - na ile są dostępne - techniczne, środowiskowe i ekonomiczne możliwości realizacji wysoko efektywnych systemów alternatywnych. Zaliczono do nich m.in. zdecentralizowane systemy dostawy energii ze źródeł odnawialnych; kogenerację (równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej w jednym procesie); ogrzewanie lub chłodzenie lokalne oraz blokowe, szczególnie jeżeli opiera się ono całkowicie lub częściowo na energii ze źródeł odnawialnych; a także pompy cieplne.

Ponadto państwa członkowskie mają podejmować niezbędne działania, aby przy wykonywaniu ważniejszych renowacji charakterystyka energetyczna budynków już istniejących lub części poddawanych renowacji została poprawiona i spełniała minimalne wymagania określone w art. 4, na ile jest to możliwe pod względem technicznym, funkcjonalnym i ekonomicznym. Dodatkowo lub alternatywnie wymagania można stosować do elementów budynków poddawanych renowacji.

Optymalne rozwiązania

Zatem chodzi o to, żeby osiągnąć optymalne rozwiązania - poziomy - dotyczące kosztów eksploatacji wspomnianych obiektów. Sposoby wyliczania tych optymalnych poziomów oraz charakterystyki energetycznej są uregulowane we wspomnianej dyrektywie. Należy pamiętać, że zarówno jej celem, jak i naszych nowych przepisów jest także regulowanie popytu na energię, co ma w ogólnym rozrachunku prowadzić do poprawy bilansu energetycznego w Unii Europejskiej.

Zasadniczym zadaniem zmian dokonanych w naszych przepisach jest poprawa efektywności energetycznej budynków poprzez zmniejszenie ich zapotrzebowania na ciepło. Zgodnie bowiem z unijną dyrektywą z początkiem tego roku zmieniły się liczne przepisy wspomnianego na wstępie rozporządzenia ministra infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Konkretnie dokonano zmian w następujących regulacjach rozporządzenia: par. 148, par. 151 ust. 1, par. 154, par. 328, par. 329. Oprócz tego zmiany nastąpiły w załącznikach nr 1 i 2 do tego rozporządzenia. Stanowią one uzupełnienie istniejących przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących wyposażenia technicznego budynków oraz ochrony cieplnej i energooszczędności. Regulacje te powinny być stosowane przy projektowaniu budynków, ich budowie, przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania.

Nowe możliwości

Nowe unormowania obowiązują również przedsiębiorców przystępujących do budowy czy modernizacji budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Powstaje zatem pytanie, jaki będzie praktyczny wpływ tych unormowań? Otóż należy się spodziewać, że nowe przepisy mogą zwiększyć koszty tego rodzaju inwestycji budowlanych realizowanych przez przedsiębiorców. Jednocześnie efektem przeprowadzenia budowy zgodnie z przyszłymi wymogami będzie obniżenie późniejszych kosztów utrzymania budynków poprzez zmniejszenie zużycia energii. Czyli mówiąc w pewnym uproszczeniu: koszty budowy mogą być wyższe, ale w zamian za to tańsze będzie utrzymanie takiego obiektu.

Przedsiębiorcy, którzy zamierzają w tym roku realizować budowę, powinni pamiętać o możliwościach oraz wymogach przewidzianych w nowych regulacjach. Otóż przepisy te umożliwią zastosowanie wentylacji hybrydowej, wykorzystującej warunki atmosferyczne otoczenia budynku. Jednocześnie uściślono wymogi dotyczące stosowania klasycznej wentylacji w budynkach. Co do zasady, od 1 stycznia 2014 r. konieczne jest stosowanie wentylacji hybrydowej lub grawitacyjnej, z wyjątkiem budynków wysokich i wysokościowych lub takich, w których za pomocą wentylacji grawitacyjnej nie można zapewnić odpowiedniej jakości środowiska wewnętrznego. Dodatkowo w obowiązujących unormowaniach wskazano na konieczność montowania, w odniesieniu do każdej wentylacji, regulatorów wydajności. Zmniejszono wydajność klimatyzatorów, dla których konieczne jest stosowanie urządzeń do odzyskiwania ciepła z powietrza wywianego (od 500 m³ na godz.). Przy czym w przypadku wentylacji technologicznych będzie trzeba kierować się uwarunkowaniami technologicznymi oraz rachunkiem ekonomicznym.

W nowych regulacjach sprecyzowano moc właściwą wentylatorów stosowanych w instalacjach i klimatyzacjach. Warto jednak pamiętać, że wymogi te będą stopniowo zwiększane. Związane jest to z założeniem dyrektywy, aby do 2020 roku zwiększyć efektywność energetyczną budynków o 20 proc. Wymagania rozróżnione są odrębnie dla budynków projektowanych oraz dla podlegających przebudowie, co pozwoli na zróżnicowanie tych odmiennych sytuacji.

Ochrona cieplna

Zmieniły się również wymagania dotyczące energooszczędności i ochrony cieplnej budynku. Określony został obowiązek spełnienia warunku dotyczącego nieprzekroczenia dopuszczalnej wartości wskaźnika EP (jest to wskaźnik określający roczne obliczeniowe zapotrzebowanie budynku na odnawialną energię pierwotną). Konieczne jest także jednoczesne zapewnienie wymaganej izolacyjności cieplnej poszczególnych przegród zewnętrznych budynku oraz przewodów i komponentów w instalacjach.

Warto jednocześnie rozróżnić przypadki, w jakich muszą być już stosowane nowe regulacje, a w jakich przepisy sprzed zmian. Otóż zmienione przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2014 r., znajdą zastosowanie do wszystkich przedsięwzięć budowlanych. Wyjątkiem będą tylko sytuacje, gdy: złożony został wcześniej wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego; zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania robót budowlanych, w przypadku gdy nie jest wymagane pozwolenie na budowę; została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub odrębna decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego. W tych bowiem przypadkach stosowane mogą być przepisy obowiązujące w poprzednim stanie prawnym.

Opracowanie planów

Konieczne są środki prowadzące do zwiększenia liczby budynków, które nie tylko spełniają minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej, ale są zarazem jeszcze bardziej efektywne energetycznie i ograniczają przy tym zarówno zużycie energii, jak i emisje dwutlenku węgla. W tym celu państwa członkowskie powinny opracować plany krajowe mające na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz regularnie przedstawiać te plany komisji - zalecono w unijnych regulacjach.

Uzupełnienie istniejących przepisów

Nowe zmiany dokonane w rozporządzeniu stanowią uzupełnienie istniejących przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących wyposażenia technicznego budynków oraz ochrony cieplnej i energooszczędności. Regulacje te powinny być stosowane przy projektowaniu budynków, ich budowie, przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania.

40 proc. łącznego zużycia energii

Budynki odpowiadają za 40 proc. łącznego zużycia energii w Unii. Zwrócono na to uwagę we wstępie do dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Jednocześnie podkreślono, że takich budynków jest coraz więcej, co prowadzi do wzrostu zużycia energii. Dlatego tak ważne jest ograniczenie zużycia energii oraz wykorzystywanie jej ze źródeł odnawialnych. Spowoduje to ograniczenie uzależnienia energetycznego Unii oraz emisji gazów cieplarnianych. Podjęte działania służące ograniczeniu zużycia energii, pozwoliłyby Unii m.in. na realizację postanowień protokołu z Kioto do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Mniejsze zużycie energii oraz zwiększone wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych mają również duże znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa jej dostaw, wspierania rozwoju technicznego, a także dla tworzenia możliwości zatrudnienia i rozwoju regionalnego, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Władze unijne zwracają uwagę na konieczność poprawy efektywności energetycznej w UE, tak aby osiągnąć cel, jakim jest obniżenie do 2020 roku zużycia energii o 20 proc.

Zróżnicowanie krajowe i regionalne

Jak wynika z unijnej dyrektywy, charakterystyka energetyczna budynków powinna być obliczana na podstawie metodologii, która może być zróżnicowana na poziomie krajowym i regionalnym. Oprócz charakterystyki cieplnej, metodologia ta obejmuje inne czynniki odgrywające coraz ważniejszą rolę, takie jak rodzaj instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych, stosowanie energii ze źródeł odnawialnych, elementy pasywnego ogrzewania i chłodzenia, zacienienie, jakość powietrza wewnątrz budynku, odpowiednie światło naturalne oraz projekt budynku. Podstawą metodologii stosowanej do obliczenia charakterystyki energetycznej powinien być nie tylko sezon grzewczy. Otóż powinna ona obejmować całoroczną charakterystykę energetyczną budynku. Metodologia ta musi jednak uwzględniać aktualne normy europejskie.

@RY1@i02/2014/040/i02.2014.040.12600080h.802.jpg@RY2@

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl