Ochrona radnego wymaga uzasadnienia

W tegorocznych wyborach samorządowych co najmniej kilkadziesiąt tysięcy kandydatów będzie się ubiegać się o mandat radnego gminy. Wielu z nich na co dzień wykonuje swoje zwykłe obowiązki zawodowe. Jeśli zostaną wybrani, będzie im przysługiwać szczególna gwarancja zatrudnienia.

Zgodnie z art. 25 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.) w związku z wykonywaniem mandatu radny korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Rozwiązanie jego stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady gminy, której jest członkiem. Odmówi ona jej udzielenia, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu.

Decydujące fakty

Odmowa zgody na zwolnienie radnego musi jednak spełniać określone wymogi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że uchwała przyjęta w trybie art. 25 ustawy o samorządzie gminnym, na podstawie której organ odmawia pozwolenia na zmianę stosunku pracy z radnym, musi zawierać jasne i kompletne uzasadnienie (wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 410/06, Wokanda 2006, nr 11, s. 37).

Dlatego jej podjęcie wymaga przeanalizowania wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, które powinny być uwzględnione w jej uzasadnieniu (wyrok NSA z 18 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1747/08). Brak uzasadnienia wskazującego na motywy, jakimi kierowała się rada, uniemożliwia bowiem ocenę, czy wystąpiła sytuacja określona w art. 25, czy też nie (wyrok NSA z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1074/10).

W orzecznictwie wskazuje się też, że uzasadnienie wspomnianej uchwały powinno obejmować: elementy prawa, fakty i wnioskowanie. Najważniejsze jest wskazanie faktów, które rada gminy uznała za decydujące dla wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym lub jej odmowy, a także przyczyn, dla których inne okoliczności nie zostały uznane za istotne dla rozstrzygnięcia (wyrok WSA we Wrocławiu z 8 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 510/07).

Bezwzględny wymóg

Co istotne, dowolność podejmowania decyzji przez radę w omawianym zakresie nie jest nieograniczona. Podjęcie uchwały o odmowie wyrażenia zgody na zwolnienie w przypadkach, które nie są do pogodzenia z wartościami wypływającymi z Konstytucji RP (która nakłada na funkcjonariuszy publicznych obowiązek rzetelności i nienagannej postawy w życiu osobistym i zawodowym), stanowiłoby naruszenie prawa. Tak wynika z wyroku NSA z 3 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II OSK 336/12). Zatem granice odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie muszą być wyznaczone ochroną tych właśnie wartości.

Sędziowie wielokrotnie także zwracali uwagę na sam charakter prawny wspomnianego art. 25 ustawy o samorządzie gminnym. Obowiązuje on w sposób bezwzględny, zaś wszelkie działania prowadzące do jego złamania lub obejścia obarczone są wadą prawną. Wskazał to NSA w wyroku z 14 maja 2013 r. (sygn. akt II OSK 788/13). Zdaniem sądu nie powinno budzić wątpliwości, iż wymóg uzyskania uprzedniej zgody rady gminy odnosi się do zamierzonego definitywnego rozwiązania każdego stosunku pracy. Zgoda, o której mowa, nie może być przy tym domniemywana w sytuacji, gdy rada gminy - pomimo wniesionego przez pracodawcę wniosku - zachowuje milczenie.

Zgoda na rozwiązanie stosunku pracy radnego nie może być domniemywana

Łukasz Guza

 lukasz.guza@infor.pl