Poradnia prawna

● Komu przysługuje prawo do patentu wykonanego w ramach obowiązków pracowniczych

● Na jakie ulgi w opłatach związanych ze sprawami prowadzonymi przed urzędem patentowym może liczyć przedsiębiorca

● Czy radca prawny pozostający ze mną w stałej współpracy może mnie reprezentować w sprawach przed Urzędem Patentowym RP, czy muszę jednak poszukać do obsługi tych spraw rzecznika patentowego?

Wszystko zależy od tego, czego sprawa dotyczy. Co do zasady w postępowaniu przed UPRP w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń (postępowaniu zgłoszeniowym, w tym odwoławczym) oraz utrzymywaniem ochrony wynalazków, produktów leczniczych oraz produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (wnoszenie opłat) pełnomocnikiem strony może być rzecznik patentowy lub osoba świadcząca usługi transgraniczne w rozumieniu ustawy z 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (t.j. Dz.U. 2011 r. nr 155, poz. 925 ze zm.). Ostatnia nowelizacja wprowadziła pewne modyfikacje w odniesieniu do spraw dotyczących znaków towarowych.

Po zmianach, które weszły w życie 30 listopada 2015 r., pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed UPRP w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony znaków towarowych może być nie tylko rzecznik patentowy lub osoba świadcząca usługi transgraniczne w rozumieniu ustawy o rzecznikach patentowych, lecz także adwokat i radca prawny. Pamiętać także należy, że pełnomocnikiem osoby fizycznej, z wyjątkiem osób niemających miejsca zamieszkania na terenie RP, może być również współuprawniony, a także rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Ograniczenia, o których mowa powyżej, nie mają zastosowania do postępowań spornych, tj. tych, w których dochodzi m.in. do unieważniania praw wyłącznych.

Podstawa prawna

Art. 2361 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.).

● Mój pracownik, w ramach umowy o pracę, dokonał wynalazku. Komu przysługuje prawo do patentu?

Na warunkach określonych w ustawie twórcy wynalazku przysługuje prawo do: uzyskania patentu; wynagrodzenia oraz wymieniania go jako twórcy w opisach, rejestrach oraz w innych dokumentach i publikacjach. Jeżeli kilka osób uczestniczyło w dokonaniu wynalazku, to przysługują im te prawa wspólnie.

Jednak w razie dokonania wynalazku w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy prawo do uzyskania patentu, w tym prawo do korzystania z wynalazku, przysługuje pracodawcy, chyba że strony umowy, tj. pracownik i pracodawca, ustaliły inaczej. W takiej sytuacji o ochronę patentową będzie mógł ubiegać się pracodawca, a nie twórca. Natomiast temu ostatniemu może przysługiwać - jeżeli strony nie umówiły się co do tych kwestii inaczej - prawo do dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z wynalazku.

Podstawa prawna

Art. 11 i 22 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.).

● Jesteśmy spółką z dużym potencjałem i ze świadomością potrzeby ochrony własności intelektualnej oraz ochrony własnej marki. Obecnie nie mamy środków wystarczających na pełne pokrycie kosztów uzyskania ochrony przed Urzędem Patentowym RP. Czy możemy liczyć na ulgi w opłatach?

W postępowaniach przed UPRP istnieje możliwość skorzystania z ulg, które zwalniają z opłat lub odraczają te opłaty i są elementem systemu zachęt finansowych dla przedsiębiorców. Dotyczy to postępowań, jakie mogą się toczyć w związku z zamiarem uzyskania praw wyłącznych, jak również w okresie późniejszym - w związku z utrzymywaniem udzielonej ochrony wynikającej z wydanych decyzji. W przypadku gdy zgłaszający wykaże, że nie jest w stanie ponieść opłaty w pełnej wysokości za zgłoszenie wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, urząd patentowy na wniosek zgłaszającego zwalnia go częściowo od tej opłaty; z tym zastrzeżeniem, że pozostała część opłaty nie może być niższa niż 20 proc. opłaty należnej.

Podobne zasady mają zastosowanie także do opłat okresowych, wnoszonych już po udzieleniu prawa za ochronę wynalazku lub wzoru użytkowego, a także w odniesieniu do opłaty jednorazowej za ochronę wynalazku stanowiącego przedmiot patentu dodatkowego.

Nie dotyczy to opłat za okresy przekraczające 10 lat od zgłoszenia, jak również, niestety, opłat wnoszonych za ochronę wzorów przemysłowych czy znaków towarowych.

Podobnie w postępowaniu spornym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść w pełnej wysokości opłaty od wniosku o wydanie decyzji w tym postępowaniu oraz od wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, UPRP zwalnia go częściowo lub całkowicie od tej opłaty.

W przypadkach wyżej opisanych urząd może, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, wezwać zgłaszającego lub wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym lub stanie rodzinnym i majątkowym osób pozostających ze zgłaszającym lub wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Postanowienie w przedmiocie całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłaty jest decyzją uznaniową organu.

Innym instrumentem zachęty finansowej dla podejmowania kroków w celu uzyskania ochrony dla swoich rozwiązań innowacyjnych jest możliwość uzyskania odroczenia terminu do wniesienia opłaty za ochronę któregokolwiek z chronionych dóbr niematerialnych. Prolongata niestety nie jest zbyt długa, wynosi maksymalnie 6 miesięcy. Warunkiem uzyskania takiego odroczenia jest złożenie wniosku wraz z uzasadnieniem przed upływem terminu wyznaczonego do uiszczenia takiej opłaty, dla której termin płatności ma być odroczony.

Podstawa prawna

Art. 226 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.).

Oprac. dr Katarzyna Mełgieś

radca prawny, partner w Mielke Mełgieś Piwowar Adwokaci i Radcowie Prawni Sp.p.