KPA przyjazny dla obywateli. A dla urzędników?

Nowela, którą przygotowało Ministerstwo Rozwoju wraz z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, przewiduje rewolucję w zakresie zasad ogólnych, które będą rządziły postępowaniem administracyjnym. Do najważniejszych należy zaliczyć zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Będzie się ją stosować, gdy po przeprowadzeniu wszystkich dostępnych dowodów w dalszym ciągu będą niejasności lub wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego. Poza tym urzędnicy będą teraz podejmować tylko takie działania, powodujące uciążliwość dla stron, które są konieczne i proporcjonalne do zamierzonego celu. W procedurze zaś strona nie będzie mogła użyć zażalenia. Zastąpić ma je ponaglenie. Będzie ono miało zastosowanie zarówno w przypadku przewlekłości, jak i bezczynności organu. Strona będzie mogła wnieść ponaglenie do urzędu albo od razu skargę do sądu administracyjnego. W praktyce skarga nie będzie zależna od wcześniejszego ponaglenia.

Nowymi rozwiązaniami mają być również mediacja, umowa administracyjna oraz milczące załatwienie sprawy. Dzięki tym narzędziom być może uda się uniknąć skierowania sprawy do sądu administracyjnego. Ma być więcej dialogu urząd - obywatel i nacisk na zrozumienie potrzeb tego ostatniego. Mimo tych pozornych udogodnień głosów sceptycznych nie brakuje.

DWUGŁOS O PROJEKCIE

@RY1@i02/2016/139/i02.2016.139.08800010b.801.jpg@RY2@

Wadim Tyszkiewicz prezydent Nowej Soli

Na podstawie opinii, które otrzymałem od prawników, negatywnie oceniam rozwiązania w projekcie nowelizacji k.p.a. przyjętym przez rząd. Pomysły te, a zwłaszcza: milczące załatwienie sprawy, milcząca zgoda, umowa administracyjna, nie zawsze będą działały na korzyść organu wydającego decyzję, reprezentującego samorząd, czyli ogół mieszkańców.

Ponadto organ niekoniecznie będzie mógł się też w tych przepisach do końca zorientować. Może być to niebezpieczne. Skrócenie terminu wydania decyzji do 14 dni oraz karanie urzędników za niedotrzymanie terminu może sparaliżować pracę samorządu. Projekt przewiduje wprowadzenie definicji pojęć, które są mocno niedookreślone, np. definicja umowy administracyjnej, która "może polegać na wzajemnych ustępstwach co do ustaleń stanu faktycznego lub prawnego". W praktyce pozwalać to może na umówienie się z obywatelem, że dany przepis w gminie nie obowiązuje lub będzie można dać do zrozumienia, że przymyka się oko na to, czy coś się wydarzyło, czy też nie, w zakresie stanu faktycznego. Uznaniowość może budzić niepokój z obu stron. To tylko pozorna troska o petenta, a skutki zapowiadanych eksperymentów są nieprzewidywalne.

@RY1@i02/2016/139/i02.2016.139.08800010b.802.jpg@RY2@

dr hab. Kazimierz Bandarzewski Katedra Prawa Samorządu Terytorialnego Uniwersytet Jagielloński

Projekt nowelizacji k.p.a. należy uznać za wyjątkowo potrzebny i zawierający trafne propozycje. Zdecydowaną większość zmian należy ocenić bardzo pozytywnie, aczkolwiek niektóre z nich wymagają jeszcze dodatkowego zastanowienia się nad ich celowością. Na uwagę zasługuje sprecyzowanie terminu załatwienia sprawy w postępowaniu uproszczonym (art. 35 par. 3a k.p.a.), co pośrednio definiuje termin niezwłocznego załatwienia sprawy.

Pozytywnie należy ocenić instytucję dobrowolnej mediacji (art. 96a-96l k.p.a.). Może budzić pewne wątpliwości jej cel określony jako "wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych" oraz "przyjęcie ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa". Wątpliwości dotyczące tego, czy to wyjaśnianie i ustalanie stanu faktycznego i prawnego sprawy ma polegać na ustaleniu stanu obiektywnego sprawy (zgodnie z art. 7 par. 1 k.p.a.), czy też stanu akceptowalnego dla stron lub ustaleniu stanu prawnego sprawy (czy w tym zakresie niezbędny jest udział strony?), czy też tylko wyjaśnieniu stanu prawnego (przepisów). Analogicznie budzi wątpliwość sformułowanie "przyjęcie ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa" i czy dotyczy to także spraw, w których organ administracyjny jest związany przepisami prawa.

PBS

C2-3