Tegoroczne protesty wyborcze znów rozrzucone po różnych sądach

Sądy okręgowe po poprzednich wyborach samorządowych zostały zasypane blisko dwoma tysiącami protestów wyborczych. Tymczasem właściwości terytorialne tych sądów nie pokrywają się z podziałem administracyjnym, a tym samym wyborczym. W przypadku dużej liczby protestów ta niezgodność może mieć kluczowe znaczenie. Nieprawidłowości zgłoszone do dwóch różnych sądów nie sumują się bowiem, a tym samym mogą nie mieć wpływu na wynik wyborów. A mogłyby mieć. Choć niektóre przepisy dotyczące protestów zostały po niedawnej nowelizacji kodeksu wyborczego poprawione, to akurat tym się nie zajęto. W tym roku niestety będzie więc tak samo jak przed czterema laty.

Warto się jednak zastanowić, co można zrobić, żeby taka sytuacja w przyszłości nie miała miejsca. Propozycje ekspertów są różne, wszyscy jednak zastanawiają się nad jednym – czy protestami nie powinny się zająć sądy administracyjne. – Sądy powszechne rozstrzygają przede wszystkim sprawy z zakresu prawa prywatnego, natomiast sądy administracyjne z zakresu prawa publicznego. Wybory dotyczą prawa publicznego, więc jak najbardziej odpowiada to właściwości sądów administracyjnych – mówi nam dr hab. Jacek Zaleśny, konstytucjonalista z UW. – Nie widzę przeciwwskazań, aby kompetencję tę nadać wojewódzkim sądom administracyjnym. Ich zasięg jest zgodny z administracyjnymi granicami województw – potwierdza prof. Marek Chmaj, konstytucjonalista, choć zauważa, że sądy okręgowe pod względem struktury organizacyjnej i kadrowej są zdecydowanie lepiej przygotowane do okresowego napływu protestów.

Nieco inaczej widzi to zajmujący się od dziesięcioleci prawem samorządowym prof. Hubert Izdebski. – Obecnie najłatwiej byłoby w odpowiednie uprawnienia wyposażyć sądy apelacyjne. Gdy właściwość sądów okręgowych nie pokrywa się z granicami powiatów, to sąd apelacyjny powinien wyznaczyć jeden z tych sądów okręgowych do rozpatrzenia protestów z całego powiatu. Oczywiście wymaga to ustawowego rozstrzygnięcia – mówi.

Profesor zwraca uwagę również na to, że sądy administracyjne nie mają możliwości przeprowadzania postępowania dowodowego z zeznań biegłych czy świadków, co przy rozstrzyganiu protestów jest niezbędne. Ale zaraz dodaje, że już się mówi o tym, by wyposażyć je w takie możliwości. A jeśli do tego dojdzie, to można by się zastanowić nad przyznaniem im kompetencji do rozstrzygania protestów wyborczych. ©℗ C2–3