Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela [część I]

17 lipca 2018

(t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 967)

Przepisy wchodzące w życie 1 września 2018 r. zaznaczono kursywą.

Art. 1. [Zakres podmiotowy ustawy]

1. […]

2. Ustawie podlegają również, w zakresie określonym ustawą:

1–1b. […]

2. nauczyciele zatrudnieni w:

a–b). […]

c) publicznych innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz niepublicznych innych formach wychowania przedszkolnego;

3–5. […]

komentarz

Zgodnie z art. 14c oraz art. 6 ust. 6 u.s.o. zajęcia w innych formach wychowania przedszkolnego prowadzą nauczyciele posiadający kwalifikacje wymagane od nauczycieli przedszkoli. W uzasadnionych przypadkach w innej formie wychowania przedszkolnego za zgodą kuratora oświaty może być zatrudniona osoba niebędąca nauczycielem do prowadzenia zajęć rozwijających zainteresowania. Dyrektor przedszkola musi jednak uznać jej przygotowanie za odpowiednie do prowadzenia takich zajęć. Inne formy wychowania przedszkolnego działają na podstawie r.r.i.f.w.p. Zgodnie z tymi przepisami nauczyciel prowadzący zajęcia w punkcie przedszkolnym lub zespole wychowania przedszkolnego realizuje program wychowania przedszkolnego. Wobec tego ustawodawca przyjął, że nauczyciele

– publicznych innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne

oraz

– niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego

objęci będą przepisami KN w takim samym zakresie, w jakim dotyczą one nauczycieli niepublicznych przedszkoli. Zmiana ta w szczególności umożliwi nauczycielom innych form wychowania przedszkolnego ubieganie się o kolejne stopnie awansu zawodowego, nagrody kuratora oraz nagrody ministra, medal Komisji Edukacji Narodowej oraz korzystanie z form doskonalenia, na które środki wyodrębnione są w budżetach wojewody i ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Nauczyciele ci będą podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej na takich samych zasadach jak inni nauczy ciele1.

1 września 2018 r. nastąpi istotna zmiana w zatrudnianiu nauczycieli publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek prowadzonych na podstawie zezwolenia przez osoby fizyczne i osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, a także nauczycieli niepublicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, placówek i szkół o uprawnieniach szkół publicznych. W tym dniu wchodzi w życie art. 10a KN, dodany przez art. 76 pkt 14 u.f.z.o., w myśl którego nauczyciele w wymienionych jednostkach mają być zatrudniani na podstawie umowy o pracę zgodnie z k.p. Dotyczyć to będzie nie tylko nauczycieli nowo zatrudnianych, ale również wykonujących pracę w tych szkołach i placówkach na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych przed 1 września 2018 r. Pracodawcy będą musieli dostosować podstawę świadczenia pracy do art. 10a KN, tj. zawrzeć umowę o pracę. W przypadku niedostosowania się przez pracodawcę do tego obowiązku nauczyciel będzie mógł w drodze powództwa przed sądem pracy dochodzić ustalenia istnienia stosunku pracy2.

Art. 6. [Obowiązki nauczyciela]

Nauczyciel obowiązany jest:

1–3. […]

3a) doskonalić się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły;

4–5. […]

komentarz

W art. 6 KN wymieniono obowiązki nauczyciela. Do istniejącego już katalogu dodano obowiązek doskonalenia zawodowego zgodnie z potrzebami szkoły. Nowy przepis zacznie obowiązywać od 1 września 2018 r. Przy czym przepisy KN nie zawierają szczegółowej regulacji określających sposób wykonywania tego obowiązku. W literaturze wskazuje się, że to rada pedagogiczna szkoły, działając w ramach swoich kompetencji stanowiących (art. 70 ust. 1 pkt 4 u.p.o.), będzie musiała podjąć uchwałę w sprawie organizacji doskonalenia nauczycieli uwzględniającą realizację obowiązku wprowadzonego w art. 6 pkt 3a KN przez wszystkich nauczycieli zatrudnionych w szkole3.

Zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 3 KN w ramach czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel zobligowany jest realizować zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Ten element czasu pracy nie podlega rejestracji (ewidencji) zgodnie z art. 42 ust. 7a KN4.

Wywiązanie się przez nauczyciela z obowiązku doskonalenia zawodowego będzie stanowić jedno z kryteriów oceny jego pracy, dokonywanej od 1 września 2018 r. na nowych zasadach wprowadzonych komentowaną nowelizacją5.

Oprócz obowiązków wymienionych w art. 6 KN nauczyciel, tak jak każdy inny pracownik, musi wykonywać zadania wymienione w art. 100 par. 1 i 2 k.p.

Art. 6a. [Ocena pracy nauczyciela]

1. Praca nauczyciela podlega ocenie. Oceny pracy nauczyciela dokonuje się:

1) po zakończeniu stażu na stopień nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego;

2) po zakończeniu dodatkowego stażu, o którym mowa w art. 9g ust. 8;

3) co 3 lata pracy w szkole od dnia uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego.

1a. W przypadku gdy termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, upływa w okresie odbywania przez nauczyciela kontraktowego lub nauczyciela mianowanego stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, oceny pracy dokonuje się po zakończeniu tego stażu.

1b. W razie usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy, trwającej dłużej niż 3 miesiące, termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, ulega przedłużeniu o czas tej nieobecności.

1c. W przypadku zmiany miejsca zatrudnienia nauczyciela ocena pracy jest dokonywana nie wcześniej niż po upływie roku od dnia podjęcia pracy w danej szkole, a termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, ulega odpowiednio przedłużeniu.

1d. Ocena pracy nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego może być także dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej, z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek:

1) nauczyciela;

2) organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty;

3) organu prowadzącego szkołę;

4) rady szkoły;

5) rady rodziców.

1e. Kryteria oceny pracy nauczyciela dotyczą stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy – Prawo oświatowe i obejmują wszystkie obszary działalności szkoły odpowiednio do posiadanego stopnia awansu zawodowego.

1f. Kryteria oceny pracy dyrektora szkoły dotyczą stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 7 oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych – także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy – Prawo oświatowe.

1g. Na ocenę pracy nauczyciela i dyrektora szkoły nie mogą mieć wpływu jego przekonania religijne i poglądy polityczne, a także odmowa wykonania przez niego polecenia służbowego, gdy odmowa taka wynikała z uzasadnionego przekonania, że wydane polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia albo dobrem publicznym.

2. Dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku, a w przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy oraz w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 – w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy.

2a. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, o którym mowa w art. 9c ust. 3.

2b. Do okresów, o których mowa w ust. 2 i 2a, nie wlicza się okresów usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy, trwającej dłużej niż 14 dni, oraz okresów ferii szkolnych wynikających z przepisów w sprawie organizacji roku szkolnego, a w przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne – okresów urlopu wypoczynkowego trwającego nieprzerwanie co najmniej 14 dni kalendarzowych.

3. (uchylony)

4. Ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym:

1) ocena wyróżniająca;

2) ocena bardzo dobra;

3) ocena dobra;

4) ocena negatywna.

5. Oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, który przy jej dokonywaniu:

1) zasięga opinii rady rodziców, z wyjątkiem szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców;

2) w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – zasięga opinii opiekuna stażu o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu;

3) może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego;

4) na wniosek nauczyciela zasięga, a z własnej inicjatywy może zasięgnąć opinii właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela, a w przypadku braku takiej możliwości – opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego, a w przypadku nauczyciela publicznego kolegium pracowników służb społecznych – opinii opiekuna naukowo-dydaktycznego.

5a. Rada rodziców przedstawia pisemną opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie pracy nauczyciela. Nieprzedstawienie opinii przez radę rodziców nie wstrzymuje dokonywania oceny pracy.

5b. W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba niebędąca nauczycielem, oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem zajmującym inne stanowisko kierownicze i sprawującym w tej szkole nadzór pedagogiczny, a w przypadku innych form wychowania przedszkolnego, przedszkoli, szkół i placówek, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 – nauczyciel upoważniony przez organ prowadzący.

5c. W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba niebędąca nauczycielem, oceny pracy nauczyciela zajmującego inne stanowisko kierownicze i sprawującego w tej szkole nadzór pedagogiczny dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – dyrektor szkoły w porozumieniu z kuratorem oświaty.

5d. W przypadku uzupełniania przez nauczyciela tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 22 ust. 1 oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, w porozumieniu z dyrektorem szkoły, w której nauczyciel uzupełnia obowiązkowy wymiar zajęć.

5e. W przypadku, o którym mowa w art. 22 ust. 3, oceny pracy nauczyciela po zakończeniu stażu na kolejny stopień awansu zawodowego dokonuje dyrektor szkoły wyznaczony przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z dyrektorami szkół, w których nauczyciel odbywał staż.

5f. Oceny pracy nauczyciela, któremu powierzono zadania doradcy metodycznego, dokonuje dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, po uzyskaniu oceny pracy dokonanej przez dyrektora właściwej placówki doskonalenia nauczycieli, w zakresie dotyczącym wykonywania zadań doradcy metodycznego.

6. Oceny pracy dyrektora szkoły, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy dokonuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny – oceny dokonuje ten organ. W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli oceny pracy dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej 6 miesięcy dokonuje kurator oświaty w porozumieniu z organem prowadzącym placówkę.

7. Organ, o którym mowa w ust. 6, dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole.

7a. Do oceny pracy, o której mowa w ust. 6, przepisy ust. 2–2b stosuje się odpowiednio.

8. Ocenę pracy ustala się po zapoznaniu nauczyciela z jej projektem oraz wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń.

8a. Nauczyciel, po ustaleniu oceny jego pracy, otrzymuje kartę oceny pracy zawierającą ocenę pracy, jej uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny.

8b. Przy dokonywaniu oceny pracy do doręczeń stosuje się odpowiednio przepisy art. 39, art. 42, art. 43, art. 44, art. 46 i art. 47 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257).

9. Od ustalonej oceny pracy, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, przysługuje:

1) nauczycielowi – prawo wniesienia odwołania, za pośrednictwem dyrektora szkoły, do organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – prawo wniesienia odwołania, za pośrednictwem dyrektora placówki, do kuratora oświaty;

2) dyrektorowi szkoły, nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczycielowi pełniącemu w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy, a także dyrektorowi placówki doskonalenia nauczycieli, nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, oraz nauczycielowi pełniącemu w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej 6 miesięcy – prawo złożenia wniosku o ponowne ustalenie oceny jego pracy do organu, który tę ocenę ustalił.

10. Odwołanie albo wniosek o ponowne ustalenie oceny pracy rozpatruje zespół oceniający powołany przez organ, o którym mowa w ust. 9.

10a. Organ, o którym mowa w ust. 9, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny pracy, po rozpatrzeniu odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny pracy przez zespół oceniający:

1) podtrzymuje ocenę pracy dokonaną przez dyrektora szkoły lub organ, o którym mowa w ust. 6, albo

2) uchyla ocenę pracy dokonaną przez dyrektora szkoły lub organ, o którym mowa w ust. 6, oraz ustala nową ocenę pracy nauczyciela, albo

3) uchyla ocenę pracy dokonaną przez dyrektora szkoły lub organ, o którym mowa w ust. 6, oraz przekazuje sprawę do ponownego ustalenia oceny pracy, jeżeli ocena pracy została dokonana z naruszeniem prawa.

10b. Ocena pracy ustalona przez organ, o którym mowa w ust. 9, w wyniku odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny pracy jest sporządzana w formie pisemnej i zawiera uzasadnienie.

10c. Ocena pracy ustalona przez organ, o którym mowa w ust. 9, jest ostateczna.

11. (uchylony)

12. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych, zakładów poprawczych, schronisk dla nieletnich odpowiednio – minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe kryteria i tryb dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowy zakres informacji zawartych w karcie oceny pracy, skład i sposób powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowy tryb postępowania odwoławczego, mając na uwadze konieczność zapewnienia odpowiedniego poziomu wykonywania pracy przez nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego, a w przypadku nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze także wykonywania obowiązków związanych z zajmowanym stanowiskiem, zróżnicowania szczegółowych kryteriów oceny pracy dla poszczególnych stopni awansu zawodowego oraz uwzględnienia w szczegółowych kryteriach oceny pracy dokonywanej po zakończeniu stażu stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela.

13. (uchylony)

14. Dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej oraz zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240) albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, zrzeszających nauczycieli, które przedstawiły dyrektorowi szkoły informację, o której mowa w art. 251 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, ustala regulamin określający wskaźniki oceny pracy nauczycieli, odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz uwzględniające specyfikę pracy w danej szkole.

15. W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba niebędąca nauczycielem, regulamin, o którym mowa w ust. 14, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem zajmującym inne stanowisko kierownicze i sprawującym w tej szkole nadzór pedagogiczny, a w przypadku innych form wychowania przedszkolnego, przedszkoli, szkół i placówek, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 – nauczyciel upoważniony przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii, o których mowa w ust. 14.

16. Organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organami prowadzącymi szkoły, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny – ten organ, po zasięgnięciu opinii organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, oraz organizacji związkowych, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, w skład których wchodzą organizacje związkowe zrzeszające nauczycieli, ustala regulamin określający wskaźniki oceny pracy dyrektorów szkół, nauczycieli, którym czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły oraz nauczycieli pełniących w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy, odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 12, oraz uwzględniające specyfikę pracy w szkołach, w których dany organ sprawuje nadzór.

17. W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli regulamin określający wskaźniki oceny pracy dyrektorów placówek doskonalenia nauczycieli, nauczycieli, którym czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, oraz nauczycieli pełniących w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej 6 miesięcy, odnoszące się do spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 12, oraz uwzględniające specyfikę pracy w tych placówkach, ustala kurator oświaty w porozumieniu z organami prowadzącymi placówki doskonalenia nauczycieli, po zasięgnięciu opinii organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, oraz organizacji związkowych, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, w skład których wchodzą organizacje związkowe zrzeszające nauczycieli.

18. Jeżeli organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku placówek doskonalenia nauczycieli – kurator oświaty, nie uzyska porozumienia z organem prowadzącym szkołę albo placówkę doskonalenia nauczycieli w sprawie regulaminu, o którym mowa w ust. 16 i 17, regulamin ten ustala odpowiednio organ sprawujący nadzór pedagogiczny albo kurator oświaty.

komentarz

Ta część komentowanej nowelizacji na etapie projektu wzbudziła najwięcej kontrowersji wśród dyrektorów szkół, organizacji związkowych i samorządowców6. Od 1 września 2018 r. ocena pracy nauczyciela zastąpi ocenę dorobku zawodowego. Dotychczas funkcjonowały one oddzielnie. Różne były ich funkcje i procedura. I tak ocena dorobku zawodowego służyła przede wszystkim do awansu zawodowego. W literaturze wskazywano, że ustawodawca bardzo wyraźnie rozgraniczył oba postępowania oceniające, jednak o ile w przypadku oceny pracy (art. 6a KN) zasady i tryb jej dokonywania zostały wręcz drobiazgowo określone w samej ustawie oraz akcie wykonawczym, o tyle zasady oceny dorobku zawodowego (art. 9c ust. 6–11 KN) były zbyt ogólnie sformułowane, a ponadto brakowało upoważnienia do uregulowania bardziej szczegółowych spraw z tego zakresu w akcie wykonawczym7. Ocenę dorobku zawodowego zdefiniował Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1195/12. Jego zdaniem ocena ta stanowi analizę pracy nauczyciela, w której dokonywane jest zarówno przedstawienie całej jego działalności dydaktycznej, wykonywanej w okresie stażu zawodowego, jak i wartościowanie tej pracy w ujęciu merytorycznym. Czynność ta ma charakter wybitnie ocenny, a nie rozstrzygający. Nie przyznaje ona zatem ocenianemu żadnych uprawnień ani też nie nakłada na niego obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela stanowi tylko jedna z przesłanek wydania aktu przyznającego określone uprawnienia, tj. aktu nadania stopnia awansu zawodowego.

Częstotliwość oceniania

Po wejściu w życie nowelizacji nastąpi powiązanie ścieżki awansu zawodowego z oceną pracy nauczycieli oraz uzależnienie jej długości od jakości ich pracy. Dzięki temu w procesie awansu zawodowego premiowani mają być nauczyciele wyróżniający się wysokim poziomem wykonywanych obowiązków. Połączenie mechanizmów oceniania spowodowało konieczność zmiany częstotliwości dokonywania oceny. Terminy te zostały powiązane ze ścieżką awansu zawodowego. Dotychczasowe brzmienie art. 6a ust. 1 KN nie przewidywało przeprowadzania obligatoryjnej oceny w sztywno ustalonych okresach. Ocena pracy nauczyciela w trybie dotychczasowego art. 6a ust. 1 KN mogła być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od przeprowadzenia oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego, o której mowa w art. 9c ust. 6 KN. Wykonywano ją z inicjatywy dyrektora szkoły, a także na wniosek nauczyciela, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego szkołę, rady szkoły oraz rady rodziców8. Ocena ta według dotychczasowego stanu prawnego nie była także obowiązkowa. Od 1 września 2018 r. to się zmieni, ponieważ ocena pracy będzie obligatoryjna:

1) po zakończeniu stażu na stopień nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego;

2) po zakończeniu dodatkowego stażu, o którym mowa w art. 9g ust. 8 KN;

3) co trzy lata pracy w szkole od dnia uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego.

Aby zapobiec zbyt częstemu ocenianiu, które mogłoby się przerodzić wręcz w środek represyjny, w nowym ust. 1d art. 6a KN wprowadzono swego rodzaju okres ochronny, przed upływem którego niedopuszczalne będzie dokonanie ponownej oceny. Wynosił on będzie co najmniej rok od poprzedniej oceny lub oceny dorobku zawodowego nauczyciela dokonanej w ramach postępowania o uzyskanie stopnia awansu zawodowego9.
Zgodnie z art. 9g ust. 8 KN10 nauczyciel, który nie uzyskał akceptacji lub nie zdał egzaminu odpowiednio przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną, może ponownie złożyć wniosek o podjęcie odpowiednio postępowania egzaminacyjnego lub kwalifikacyjnego po odbyciu, na wniosek nauczyciela i za zgodą dyrektora szkoły, dodatkowego stażu w wymiarze 9 miesięcy, z tym że:

1) nauczyciel stażysta i nauczyciel kontraktowy mogą przystąpić ponownie do egzaminu przed komisją egzaminacyjną tylko jeden raz w danej szkole;

2) nauczyciel mianowany, w przypadku powtórnego nieuzyskania akceptacji, przed kolejnym ubieganiem się o uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej jest obowiązany do odbycia stażu w wymiarze określonym w art. 9c ust. 1 pkt 2, czyli dwa lata i 9 miesięcy.

W literaturze wskazuje się, że w praktyce mogą wystąpić problemy z ustaleniem terminu określonego w nowym brzmieniu art. 6a ust. 1 pkt 3 KN. W przepisie tym mówi się o trzech latach pracy w szkole od uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego. Komplikacje mogą wystąpić przy ustaleniu terminu dokonania oceny. Zdaniem K. Stradomskiego oczywiste jest, że liczy się on od wydania decyzji administracyjnej o nadaniu stopnia awansu zawodowego (zob. art. 9b ust. 4 KN). Nie jest natomiast jasne, kiedy on upływa. Na przykład, czy w ciągu trzech lat od tej daty należy wszcząć procedurę oceny pracy, czy też dokonana ma być ocena pracy, w przypadku gdy od oceny dokonanej przez dyrektora nie złożono odwołania? Czy może chodzi o ostateczną ocenę pracy w przypadku, gdy złożono odwołanie od oceny pracy, a zespół oceniający podtrzymał ocenę lub ustalił nową? Według tego autora dla zachowania terminu, o którym mowa w art. 6a ust. 1 pkt 3 KN, decydujące będzie dokonanie oceny pracy rozumiane według ust. 8a i 8b jako przekazanie lub doręczenie karty oceny pracy zawierającej ocenę pracy, jej uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny. K. Stradomski zaznacza, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni przechowywania pisma w placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu p.p. lub 14 dni przechowywania w urzędzie właściwej gminy (miasta) w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Oznacza to, że pierwszy dzień po upływie tych terminów będzie datą doręczenia oceny pracy w rozumieniu komentowanego przepisu KN11.
Ocena pracy będzie dokonywana po zakończeniu stażu na każdy kolejny stopień awansu zawodowego, a także co trzy lata pracy w szkole z zastrzeżeniem, że jeżeli termin dokonania oceny pracy upływać będzie w trakcie odbywania przez nauczyciela kontraktowego lub nauczyciela mianowanego stażu na kolejny stopień awansu, ocena pracy będzie dokonywana po zakończeniu tego stażu (art. 6a ust. 1a KN). Pozwoli to na uniknięcie kumulowania się terminów dokonywania tej oceny. Termin na dokonanie cyklicznej oceny pracy (co trzy lata) będzie wydłużała usprawiedliwiona, trwająca dłużej niż trzy miesiące nieobecność nauczyciela w pracy. Ocena pracy będzie mogła być dokonana nie wcześniej niż rok od podjęcia pracy w danej szkole (art. 6a ust. 1b KN). W nowym ust. 1c w art. 6a KN uregulowana została sytuacja nauczyciela zmieniającego miejsce pracy, któremu w nowej szkole upływa okres dokonania obligatoryjnej oceny pracy. Zgodnie z tym przepisem w takiej sytuacji ocena pracy zostanie dokonana w nowym miejscu pracy nie wcześniej niż po upływie roku od dnia podjęcia pracy w tej szkole12.

Podmiot inicjujący

Ocena pracy nauczyciela będzie dokonywana z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek:

– nauczyciela;

– organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty;

– organu prowadzącego szkołę;

– rady szkoły;

– rady rodziców.

W tym zakresie nie nastąpiła zmiana w porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym. NSZZ „Solidarność” proponowało odebrać inicjatywę radzie rodziców i radzie szkoły. Wskazywano bowiem, że dotychczasowe rozwiązanie się nie sprawdziło. Rady szkoły lub rady rodziców jako całość rzadko występowały o dokonanie oceny pracy nauczyciela, natomiast niekiedy kilkoro rodziców podszywających się pod radę szkoły albo radę rodziców występowało o dokonanie takich ocen, np. z subiektywnym przekonaniem o niesprawiedliwym potraktowaniu ich dzieci, co wiązało się z obowiązkiem wszczęcia procedury oceniania nauczyciela przez dyrektora szkoły bez możliwości wstępnego sprawdzenia, czy rzeczywiście taka potrzeba występowała13. Minister edukacji narodowej nie zgodził się z tymi uwagami i w odpowiedzi na nie wyjaśnił, że w każdym przypadku dokonanie oceny pracy nauczyciela będzie należeć wyłącznie do dyrektora szkoły. Istotne jest natomiast pozostawienie radzie rodziców i radzie szkoły możliwości wystąpienia do dyrektora szkoły z wnioskiem o dokonanie oceny pracy nauczyciela. Zdaniem ministra w celu zapewnienia wysokiej jakości pracy szkoły istotne bowiem jest zapewnienie w procedurze dokonywania oceny pracy nauczycieli udziału rodziców uczniów, którzy powinni mieć możliwość wystąpienia do dyrektora szkoły o zweryfikowanie pracy nauczyciela w przypadku, gdy w ich opinii praca ta nie jest świadczona na odpowiednim poziomie14.

Rada pedagogiczna nie jest organem uprawnionym do składania wniosków o dokonanie oceny pracy nauczyciela. Jeżeli jednak w danej szkole nie została powołana rada szkoły, jej zadania zgodnie z art. 82 ust. 2 u.p.o. wykonuje rada pedagogiczna. Dotyczy to w tym przypadku również prawa wnioskowania o dokonanie oceny pracy nauczyciela15.

Wniosek o dokonanie oceny będzie musiała złożyć osoba działająca z upoważnienia lub organ rady szkoły albo rady rodziców posiadająca odpowiednie umocowanie. Będzie ono wynikać w obu przypadkach z regulaminu zgodnie z odpowiednio art. 81 ust. 9 i art. 83 ust. 4 pkt 1 u.p.o. Rada pedagogiczna będzie mogła ten wniosek złożyć, jeśli decyzję taką podjęta zostanie w formie uchwały zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków (art. 73 ust. 1 u.p.o.). Ustawodawca identycznie traktuje sytuacje, kiedy to dyrektor dokonuje oceny pracy z własnej inicjatywy, jak kiedy dzieje się to na wniosek wymienionych podmiotów. Procedura dokonania oceny będzie jednolita we wszystkich przypadkach16.

Zgodnie z art. 6a ust. 2 KN17 dyrektor powiadamia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny pracy w przypadku, gdy odbywać się będzie to z jego inicjatywy lub będzie to ocena cykliczna (będzie musiał się nią legitymować nauczyciel kontraktowy, mianowany i dyplomowany co najmniej co trzy lata).

Czas na ocenę

Dyrektor szkoły będzie musiał dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż trzy miesiące od dnia złożenia wniosku, a w przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy oraz w przypadku cyklicznej oceny – w okresie nie dłuższym niż trzy miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy. Długość tego okresu nie zmieniła się w stosunku do dotychczasowego stanu prawnego, dlatego dotychczasowe orzecznictwo pozostaje aktualne. Warto więc wskazać, że NSA w wyroku z 26 października 2017 r., sygn. akt I OSK 978/17, uznał, że przekroczenie przez organ prowadzący szkołę terminu na dokonanie oceny pracy nie stanowi naruszenia procedury oceny pracy dyrektora. Termin ten ma pełnić rolę środka dyscyplinującego i tym samym zapewnić sprawność działania organu dokonującego oceny pracy. Zdaniem NSA samo naruszenie terminu oceny pracy dyrektora automatycznie nie stwarza żadnych konsekwencji, chociażby w postaci obowiązku powtórzenia całej procedury, o której mowa w art. 6a KN. Nie bez znaczenia pozostają tu ustalenia faktyczne danej sprawy, tj. przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie owego terminu. Na pewno nie sposób byłoby uznać za naganne ewentualnego przekroczenia tego terminu, które wynikałoby z opóźnień w realizacji określonych (obligatoryjnych) etapów procedury oceny pracy nauczyciela (dyrektora), spowodowanych okresami usprawiedliwionej nieobecności w pracy osoby ocenianej.
Zgodnie z ust. 2a art. 6a KN w przypadku zakończenia stażu lub dodatkowego stażu dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, o którym mowa w art. 9c ust. 3 KN (czyli sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego). W literaturze wskazuje się, że przepis ten jest wadliwie skonstruowany. W przypadku bowiem zakończenia dodatkowego stażu nie składa się sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego. Zatem w tej sytuacji dyrektor szkoły będzie obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia zakończenia dodatkowego stażu18.
Okres na dokonanie oceny zostanie wydłużony o czas sytuacji wymienionych w ust. 2b art.6a KN. Do tego okresu nie będzie zatem wliczony czas:

– usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy trwającej dłużej niż 14 dni;

– ferii szkolnych (w placówkach feryjnych);

– urlopu wypoczynkowego trwającego co najmniej 14 dni kalendarzowych (w placówkach nieferyjnych).

Kto ocenia

Oceny pracy nauczyciela, tak jak dotychczas, dokonywać będzie dyrektor szkoły. Przed komentowaną nowelizacją dyrektor szkoły mógł zasięgać opinii tylko samorządu uczniowskiego. Natomiast po 1 września 2018 r. lista organów opiniodawczych będzie szersza. [ramka 1]. Wśród nich jest m.in. rada rodziców. Organ ten będzie miał obowiązek przedstawić pisemną opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o przeprowadzanej ocenie pracy nauczyciela. Jej nieprzedstawienie nie wstrzyma jednak dokonywania oceny.
Związek Nauczycielstwa Polskiego w uwagach do projektu u.f.z.o.19 wskazywał, że społeczne organy szkoły, jakimi są rada rodziców i samorząd uczniowski, nie powinny uczestniczyć w procesie oceny pracy nauczyciela. Zdaniem ZNP ocena pracy nauczyciela jest sprofesjonalizowaną procedurą analizy poziomu realizacji zawodowych obowiązków określonych dla tej grupy zawodowej w ustawie, nie może więc zależeć od opinii wyrażanych poza obowiązującymi przy ocenie kryteriami merytorycznymi. Minister edukacji narodowej20 nie zgodził się z tym poglądem i zauważył, że projektowane przepisy nie dokonują zmian w zakresie zasięgania opinii samorządu uczniowskiego w procedurze dokonywania oceny pracy nauczycieli. Zdaniem ministra – zgodnie z dotychczasowym art. 6a ust. 5 KN – oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, który przy jej dokonywaniu może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego. Analogiczne rozwiązanie zostało utrzymane w projektowanych przepisach. Natomiast obligatoryjne zasięganie opinii rady rodziców przewidziane jest w dotychczasowej procedurze dokonywania oceny dorobku zawodowego nauczyciela, która zostanie włączona do oceny pracy nauczyciela. Według ministra w celu zapewnienia wysokiej jakości pracy szkoły istotne jest, aby w procedurze dokonywania oceny pracy nauczycieli możliwość wypowiedzenia się mieli również uczniowie i ich rodzice. Praca nauczyciela ma bowiem bezpośredni wpływ na uczniów i ich rodziców, którzy powinni mieć możliwość wypowiedzenia się zarówno na temat pozytywnych, jak i negatywnych aspektów pracy nauczyciela z ich punktu widzenia.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 u.p.o. nadzoru pedagogicznego nie może sprawować dyrektor szkoły niebędący nauczycielem (art. 62 ust. 2 u.p.o.). Dlatego w ust. 5a, ust. 5b i ust.5f określono, jaki podmiot w tej sytuacji dokona oceny pracy nauczyciela. [ramka 2]

Zgodnie z art. 6a ust. 5d KN w przypadku uzupełniania przez nauczyciela tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 22 ust. 1 KN21 oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, w porozumieniu z dyrektorem szkoły, w której nauczyciel uzupełnia obowiązkowy wymiar zajęć. Nauczyciel może jednak uzupełniać tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć na podstawie art. 225 ust. 1, 2, 5 i 11 u.p.w.22 W tym przypadku nie stosuje się art. 6a ust. 5d KN, ponieważ przepis ten wyraźnie mówi o uzupełnianiu przez nauczyciela tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 22 ust. 1 KN. Zatem w sytuacji gdy nauczyciel uzupełnia tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć na podstawie art. 225 ust. 1, 2, 5 i 11 u.p.w., ocena pracy jego pracy odbywać się będzie na ogólnych zasadach, a więc oceny będzie dokonywał dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, bez porozumiewania się z dyrektorem szkoły, w której nauczyciel uzupełnia obowiązkowy wymiar zajęć23.
Zgodnie z art.6a ust. 5e KN w przypadku, o którym mowa w art. 22 ust. 3 KN, oceny pracy nauczyciela po zakończeniu stażu na kolejny stopień awansu zawodowego dokonuje dyrektor szkoły wyznaczony przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z dyrektorami szkół, w których nauczyciel odbywał staż. W myśl 22 ust. 3 KN do nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, który w żadnej z tych placówek nie jest zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć łącznie, jednak wymiar jego zajęć stanowi co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć dla danego stanowiska, nie ma zastosowania art. 91b ust. 1 KN. Z art. 91b KN wynika, że jeśli do nauczyciela ma zastosowanie art. 6a KN, to bez względu na wymiar zatrudnienia takiej osoby. W literaturze wskazuje się, że w stosunku do nauczyciela, o którym mowa w art. 22 ust. 3 KN, organ sprawujący nadzór pedagogiczny wyznacza dyrektora szkoły, który wykonuje czynności związane z odbywaniem stażu przez nauczyciela, w tym powołuje opiekuna stażu, dokonuje oceny dorobku zawodowego nauczyciela (po 1 września 2018 r. – dokonuje oceny pracy nauczyciela po zakończeniu stażu) oraz wskazuje nauczycielowi właściwego dyrektora szkoły lub właściwy organ do złożenia wniosku odpowiednio o postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne (art. 22 ust. 4 KN)24.
W nowym brzmieniu ust. 6 i 7 art. 6a KN określono podmiot, który będzie dokonywał oceny pracy kadry kierowniczej w szkole. Z regulacji tych wynika, że oceny pracy:

– dyrektora szkoły,

– nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły,

– nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej sześć miesięcy,

dokonywać będzie organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny – oceny dokona ten organ.

Przy czym wskazany podmiot dokona tej oceny po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole.

W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli oceny pracy dyrektora tej placówki, w tym także nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej sześć miesięcy, dokonywać będzie kurator oświaty w porozumieniu z organem prowadzącym placówkę.

Do oceny pracy dyrektora stosować się będzie ust. 2–2b art. 6a KN (art. 6a ust. 7a KN). Oznacza to, że dyrektor będzie musiał być poinformowany o rozpoczęciu oceny pracy, jeśli odbywać się ona będzie z inicjatywy organu lub na wniosek uprawnionych podmiotów.

Ramka 1

Opiniowanie z rożnych stron

Ocena pracy nauczyciela należeć będzie do dyrektora szkoły, który przy jej dokonywaniu:

• zasięga opinii rady rodziców (z wyjątkiem szkół, w których nie tworzy się tego organu);

• w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – zasięga opinii opiekuna stażu o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu;

• może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego;

• z własnej inicjatywy może, a na wniosek nauczyciela musi zasięgnąć opinii właściwego doradcy metodycznego na temat pracy ocenianego. W przypadku braku takiej możliwości zasięga opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego. ©℗

Ramka 2

Kto ocenia, gdy dyrektor szkoły nie jest nauczycielem

W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba niebędąca nauczycielem, oceny pracy:

• nauczyciela – dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem zajmującym inne stanowisko kierownicze i sprawującym w tej szkole nadzór pedagogiczny, a w przypadku innych form wychowania przedszkolnego, przedszkoli, szkół i placówek, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 KN – nauczyciel upoważniony przez organ prowadzący;

• nauczyciela zajmującego inne stanowisko kierownicze i sprawującego w tej szkole nadzór pedagogiczny – dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – dyrektor szkoły w porozumieniu z kuratorem oświaty;

• nauczyciela, któremu powierzono zadania doradcy metodycznego – dokonuje dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, po uzyskaniu oceny pracy dokonanej przez dyrektora właściwej placówki doskonalenia nauczycieli, w zakresie dotyczącym wykonywania zadań doradcy metodycznego. ©℗

Kryteria

Zgodnie z nowym ust. 1e art. 6a KN kryteria oceny pracy nauczyciela dotyczą stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 u.p.o. i obejmują wszystkie obszary działalności szkoły odpowiednio do posiadanego stopnia awansu zawodowego25. W myśl art. 42 ust. 2 KN w ramach czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz;

2) inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów;

3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Zgodnie natomiast z art. 5 u.p.o. nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską, z poszanowaniem godności osobistej ucznia.

Kryteria oceny pracy dyrektora szkoły dotyczą stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 7 oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 u.p.o., a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 u.p.o. (ust. 1f art. 6a KN). Artykuł 7 ust. 1 KN wskazuje, że szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, przewodniczącym rady pedagogicznej. Dyrektor sprawuje opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole. Odpowiada on w szczególności za:

1) dydaktyczny i wychowawczy poziom szkoły;

2) realizację zadań zgodnie z uchwałami rady pedagogicznej i rady szkoły, podjętymi w ramach ich kompetencji stanowiących, oraz zarządzeniami organów nadzorujących szkołę;

3) tworzenie warunków do rozwijania samorządnej i samodzielnej pracy uczniów i wychowanków;

4) zapewnienie pomocy nauczycielom w realizacji ich zadań i ich doskonaleniu zawodowym;

5) zapewnienie w miarę możliwości odpowiednich warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych;

6) zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę.

Komentowane ust. 1e i ust. 1f art. 6a KN określają ogólne kryteria oceny pracy nauczyciela i dyrektora szkoły. Natomiast szczegółowe wymagania (obszary objęte kontrolą) zawarte są w r.s.s.k. Z kolei dyrektorzy szkół będą ustalali w drodze regulaminu wskaźniki oceny pracy nauczycieli odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego określonych w r.s.s.k. oraz uwzględniające specyfikę pracy w danej szkole.
W r.s.s.k. kryteria są ułożone stopniowo. Polega to na tym, że liczba kryteriów, jakie w procedurze oceny pracy dyrektor będzie brał pod uwagę, rośnie na kolejnych stopniach awansu zawodowego. Oznacza to np., że kryterium oceny nauczyciela dyplomowanego obejmują wymagania dla tego stopnia, a także dla nauczyciela mianowanego, kontraktowego i stażysty. Przy czym kryteria oceny pracy nauczyciela stażysty (kontraktowego i mianowanego), dokonywanej po zakończeniu stażu na wyższy stopień awansu zawodowego, obejmować także będzie poziom realizacji planu rozwoju zawodowego (par. 2 ust. 2 i 3, par. 3 ust. 2, par. 4 ust. 3 r.s.s.k.). W par. 12 r.s.s.k. określa się kryteria oceny pracy dyrektora szkoły. Kryteria określone w ust. 1 tego przepisu dotyczą wszystkich dyrektorów szkół, a więc zarówno tych, którzy realizują zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze (bezpośrednio z uczniami lub na ich rzecz), jak i tych, którzy takich zajęć nie realizują, a wynikają ze sprawowanej funkcji kierowniczej. Dyrektorzy realizujący powyższe zajęcia muszą spełnić również wymagania, które odnoszą się do nauczycieli mianowanych i dyplomowanych, w zależności od posiadanego stopnia awansu zawodowego26.
Zgodnie z nowym ust. 1g art. 6a KN na ocenę pracy nauczyciela i dyrektora szkoły nie będą mogły mieć wpływu jego przekonania religijne i poglądy polityczne, a także odmowa wykonania przez niego polecenia służbowego, gdy odmowa taka wynikała z uzasadnionego przekonania, że wydane polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia albo dobrem publicznym.

Regulamin określi wskaźniki

Nowy ust. 14 art. 6a KN wskazuje, że dyrektor szkoły ustala regulamin określający wskaźniki oceny pracy nauczycieli odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz uwzględniające specyfikę pracy w danej szkole.

Regulamin podlega zaopiniowaniu przez radę pedagogiczną oraz zakładowe organizacje związkowe będące:

– jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu u.r.d.s., tj. organizacje zakładowe i międzyzakładowe związku zawodowego reprezentatywnego w rozumieniu u.r.d.s. NSZZ „Solidarność” albo

– jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu u.r.d.s. zrzeszających nauczycieli, tj. oddziały: Związku Nauczycielstwa Polskiego, jako organizacji członkowskiej reprezentatywnego w rozumieniu u.r.d.s., Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych oraz organizacje zakładowe i międzyzakładowe związków zawodowych zrzeszających nauczycieli wchodzących w skład reprezentatywnego w rozumieniu u.r.d.s. Forum Związków Zawodowych.

Warunkiem realizacji tego uprawnienia będzie to, że organizacja przedstawi dyrektorowi szkoły informację, o której mowa w art. 251 ust. 2 u.z.z. Chodzi o kwartalną informację o liczbie członków organizacji w ogóle, w tym o liczbie członków pracujących zrzeszonych u pracodawcy, do którego ta informacja jest kierowana27.

W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba niebędąca nauczycielem, regulamin ustali dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem zajmującym inne stanowisko kierownicze i sprawującym w tej szkole nadzór pedagogiczny. W przypadku innych form wychowania przedszkolnego, przedszkoli, szkół i placówek, niepublicznych i prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 KN, regulamin określi nauczyciel upoważniony przez organ prowadzący po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i ww. organizacji związkowych.
Regulamin odnoszący się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy, określający wskaźniki oceny pracy:

– dyrektorów szkół,

– nauczycieli, którym czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz

– nauczycieli pełniących w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej sześciu miesięcy;

ustali organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Regulamin będzie w tym przypadku musiał być skonsultowany z organami prowadzącymi szkoły. A gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny, to regulamin wyda po zasięgnięciu opinii organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli. Organ, wprowadzając regulamin, ma uwzględnić specyfikę pracy w szkołach, w których sprawuje nadzór.

W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli regulamin określający wskaźniki oceny pracy:

– dyrektorów placówek doskonalenia nauczycieli,

– nauczycieli, którym czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli oraz

– nauczycieli pełniących w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej sześciu miesięcy

odnoszące się do spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy oraz uwzględniające specyfikę pracy w tych placówkach ustali kurator oświaty. Dokument ten będzie wydawany w porozumieniu z organami prowadzącymi placówki doskonalenia nauczycieli po zasięgnięciu opinii organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli.

W myśl nowego ust. 18 art. 6a KN w razie zaistnienia sporu co do treści regulaminu, czyli jeżeli organ sprawujący nadzór pedagogiczny (a w przypadku placówek doskonalenia nauczycieli kurator oświaty) nie uzyska porozumienia z organem prowadzącym szkołę albo placówkę doskonalenia nauczycieli w sprawie regulaminu dotyczącego dyrektora szkoły i placówki doskonalenia nauczycieli, regulamin ten ustali odpowiednio organ sprawujący nadzór pedagogiczny albo kurator oświaty. Przepis wskazuje jasno, że w razie braku porozumienia organ prowadzący nie ma głosu decydującego ani blokującego. Wyłączną kompetencję do ustalenia regulaminu ma organ sprawujący nadzór pedagogiczny albo kurator oświaty i nie musi przy tym brać pod uwagę stanowiska organu prowadzącego wyrażonego w trakcie uzgodnień28.
MEN wyjaśniało, że z uwagi na miejsce wykonywania pracy, a co za tym idzie, specyfikę tego miejsca, konieczne jest, aby dyrektor szkoły ustalał w drodze regulaminu wskaźniki oceny pracy nauczycieli. Zdaniem ministerstwa wskaźniki te są niezmiernie istotne z punktu widzenia danej szkoły. Większość kryteriów określonych w rozporządzeniu może mieć różne znaczenie w poszczególnych szkołach, przede wszystkim można wskazać tu na kryterium dbałości o bezpieczeństwo uczniów, którego spełnianie muszą cechować inne znamiona (wskaźniki) przy pracy z uczniami w szkole podstawowej, a zupełnie inne w szkole dla młodzieży starszej albo w szkole dla dorosłych. Podobnie będzie w przypadku kryterium dotyczącego organizowania pracy z uczniem z poszanowaniem różnorodności uczniów – w szkołach ogólnodostępnych i specjalnych. Ta różna specyfika szkół pozwoli dyrektorom na opracowanie wskaźników w sposób pozwalający na gradację w regulaminach wagi poszczególnych kryteriów i uwypuklenie tych, które z punktu widzenia specyfiki ich szkoły są najistotniejsze. Podkreślić trzeba, że regulaminy nie będą opracowywane autonomicznie przez dyrektora szkoły, ponieważ art. 6a ust. 14 KN obliguje dyrektora do zasięgnięcia opinii rady pedagogicznej oraz zakładowych organizacji związkowych29. Wyjaśnienia te są odpowiedzią na zarzuty Rządowego Centrum Legislacji, które wskazywało, że projektowana treść art. 6a ust. 14–17 KN budzi wiele zastrzeżeń.

Niejasne są zarówno zakres, jak i znaczenie regulaminu w procesie dokonywania oceny pracy i tym samym jego wpływ na zróżnicowanie sytuacji nauczycieli ocenianych w poszczególnych szkołach i wyniki tej oceny. Należy bowiem zauważyć, że nie wiadomo, co należy rozumieć przez przewidziane w projekcie ustawy wskaźniki oceny pracy nauczyciela (co miałoby je stanowić), do jakich poziomów spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy określonych w przepisach wykonawczych miałyby się one odnosić. Ponadto RCL zauważyło, że kryterium „specyfiki pracy w danej szkole”, które ma być uwzględniane przy ustalaniu tych wskaźników, ma ogólnikowy charakter – niepozwalający na ocenę jego wpływu na ustalane wskaźniki. Inny zarzut RCL dotyczył tego, że niezrozumiały jest nakaz uwzględnienia przy ustalaniu regulaminu „zasad” określonych w przepisach wykonawczych (o jakie zasady miałoby chodzić).

Trafne są także spostrzeżenia prezesa Prokuratorii Generalnej RP30, który w uwagach do projektu u.f.z.o. wskazał, że mimo konieczności uwzględnienia specyfiki danej szkoły w procesie oceny, wskaźniki realizacji określonych w rozporządzeniu kryteriów powinny być określone na poziomie ustawowym i doprecyzowane w ramach rozporządzeniu. Brak takiej regulacji może rodzić wątpliwości co do równego traktowania nauczycieli w poszczególnych szkołach, nawet tych, w których specyfika pracy nie różni się istotnie, tj. jednego typu, prowadzonych przez ten sam organ prowadzący. Taki sam pogląd w literaturze zgłosił K. Stradomski, który stwierdził, że jednoznacznie negatywnie należy ocenić samą zasadę konstruowania regulaminów, o których mowa w art. 6a ust. 13–18 KN na poziomie szkoły. Według tego autora tworzenie przez każdego dyrektora szkoły (placówki) osobnego regulaminu dokonywania oceny pracy nauczycieli może spowodować istnienie odmiennych rozwiązań, nawet w szkołach prowadzonych przez ten sam podmiot, które nie będą miały nic wspólnego z porównywalnością wymagań na poszczególne oceny. K. Stradomski zarzucił także brak w przepisach KN jakichkolwiek wytycznych dotyczących sposobu budowania wskaźników oceny pracy nauczycieli, odnoszących się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów31.

Wystawienie noty

Rozszerzeniu ulega skala oceny pracy z dotychczasowej trzystopniowej na czterostopniową. [tabela]

Tabela

Zmiana skali ocen ©℗

Do 31 sierpnia

Od 1 września

• ocena wyróżniająca

• ocena dobra

• ocena negatywna

• ocena wyróżniająca

• ocena bardzo dobra

• ocena dobra

• ocena negatywna

Przepisy art. 6a KN dotyczące procedury wystawiania oceny pracy nauczyciela uszczegółowione zostały w r.s.s.k. Akt ten powiela niektóre rozwiązania w r.s.k.d.o., które straci moc prawną 1 września 2018 r.

Nowością jest regulacja par. 6 r.s.s.k., która przewiduje, że ocenę pracy nauczyciela wyznaczać się będzie po ustaleniu poziomu spełniania wszystkich kryteriów oceny pracy, określonych dla danego stopnia awansu zawodowego, z zastosowaniem wskaźników oceny pracy zawartych w regulaminie, o którym mowa w art. 6a ust. 14 KN. W przypadku ustalenia poziomu spełniania kryteriów oceny pracy na poziomie:

1) 95 proc. i powyżej – nauczyciel otrzyma ocenę wyróżniającą;

2) 80 proc. i powyżej – nauczyciel otrzyma ocenę bardzo dobrą;

3) 55 proc. i powyżej – nauczyciel otrzyma ocenę dobrą;

4) poniżej 55 proc. – nauczyciel otrzyma ocenę negatywną.

W przypadku dokonywania oceny pracy z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek organu sprawującego nadzór pedagogiczny (organu prowadzącego szkołę, rady szkoły lub rady rodziców) dyrektor szkoły niezwłocznie będzie musiał pisemnie powiadomić nauczyciela o wszczęciu procedury dokonywania oceny jego pracy. W r.s.s.k. doprecyzowano, że opinie wyrażane na temat pracy nauczyciela będą musiały być pisemne. Chodzi o opinię:

– opiekuna stażu o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu (art. 6a ust. 5 pkt 2 KN),

– samorządu uczniowskiego (art. 6a ust. 5 pkt 3 KN),

– doradcy metodycznego,

– innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego, opiekuna naukowo-dydaktycznego (art. 6a ust. 5 pkt 4 KN).

Podmioty te będą także musiały uzasadnić swoją opinię. Dotychczasowe przepisy r.s.k.d.o. nie zawierały takiego obowiązku.

Na wniosek nauczyciela przy zapoznawaniu go z projektem oceny pracy i wysłuchaniu jego uwag oraz zastrzeżeń będzie mógł być obecny wskazany przez niego przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej. Uwagi i zastrzeżenia do projektu oceny pracy nauczyciel będzie mógł również zgłosić w formie pisemnej. Będzie on miał na to pięć dni roboczych od dnia zapoznania z projektem oceny. Takie uprawnienie przysługiwało nauczycielowi także na mocy r.s.k.d.o. Z tym że w par. 10 r.s.s.k. przewidziano dłuższy termin na sformułowanie uwag i zastrzeżeń. Dotychczas były to trzy dni (kalendarzowe) od momentu zapoznania się z projektem oceny pracy.
Ocena pracy nauczyciela, tak jak dotychczas, będzie miała charakter opisowy. Oznacza to, że będzie musiała zawierać uzasadnienie. W nim trzeba będzie opisać przebieg oceny, wskazać narzędzia użyte w ramach nadzoru, przede wszystkim zaś określić użyte kryteria i wskaźniki, a następnie wyznaczyć sposób ich zastosowania32. Bez zmian pozostanie obowiązek wpisania oceny do karty oceny pracy. W stosunku do przepisów r.s.k.d.o. nie zmieni się także treść tego dokumentu. Zgodnie z par. 2 ust. 2 r.s.s.k. karta ta zawierać będzie:

1) imię (imiona) i nazwisko nauczyciela;

2) datę i miejsce urodzenia;

3) miejsce zatrudnienia i zajmowane stanowisko;

4) staż pracy pedagogicznej;

5) stopień awansu zawodowego;

6) wykształcenie;

7) datę dokonania ostatniej oceny pracy;

8) stwierdzenie uogólniające, o którym mowa w art. 6a ust. 4 KN (czyli wystawiona ocena);

9) uzasadnienie oceny pracy obejmujące odniesienie się do poziomu spełnienia przez nauczyciela poszczególnych kryteriów;

10) datę dokonania oceny pracy;

11) podpis osoby dokonującej oceny pracy;

12) pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania.

Kopię karty oceny pracy włączać się będzie do akt osobowych nauczyciela. Oryginał otrzyma zaś oceniany nauczyciel.

Nauczycielowi dyplomowanemu, legitymującemu się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole od dnia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, który otrzyma wyróżniającą oceną pracy, będzie przysługiwał dodatek za wyróżniającą pracę. Jest to nowy składnik wynagrodzenia nauczyciela, przewidziany przez u.f.z.o. Natomiast w przypadku uzyskania następnej oceny pracy na niższym poziomie nauczyciel ten utraci prawo do tego dodatku. Kolejna korzyść polega na skróceniu podstawowej ścieżki kariery zawodowej. Nauczyciel kontraktowy (mianowany), legitymujący się wyróżniającą oceną pracy, będzie mógł bowiem rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Ten przywilej jest istotny z tego powodu, że u.f.z.o. rozciągnęła w czasie okresy pracy w szkole niezbędne do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego. I tak: z dwóch do trzech lat wydłuży się okres pracy niezbędny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego oraz z jednego roku do czterech lat przedłuży się okres zatrudnienia konieczny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego. Uzyskanie co najmniej dobrej oceny pracy będzie warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego (art. 9b ust. 1 KN). Taka też ocena będzie przesłanką kontynuowania stażu przez nauczyciela kontraktowego (mianowanego) w przypadku zmiany miejsca zatrudnienia.
Uzyskanie negatywnej oceny pracy w trybie określonym w art. 6a KN (tak jak dotychczas) stanowić będzie podstawę rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania bądź umowy o pracę na czas nieokreślony z końcem miesiąca, w którym upływa trzymiesięczne wypowiedzenie, licząc od otrzymania przez nauczyciela negatywnej oceny pracy (art. 23 ust. 1 pkt 5, art. 23 ust. 2 pkt 5 oraz art. 27 ust. 3 KN). Mimo że od ustalonej oceny pracy nauczyciel nie może odwoływać się do sądu pracy, ocena ta będzie mogła zostać poddana kontroli sądu, jeżeli jest przyczyną rozwiązania stosunku pracy. Taki pogląd prezentowany jest w literaturze33 i ma on swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 710/99, wyraźnie stwierdził, że sąd pracy, rozpatrujący powództwo o przywrócenie do pracy, kontroluje prawidłowość i rzetelność negatywnej oceny pracy nauczyciela zatrudnionego na czas nieokreślony jako przesłanki rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 6a i 27 ust. 3 KN. Przy czym SN w wyroku z 14 stycznia 2013 r., sygn. akt I PK 160/12, podkreślił, że kontrola rzetelności oceny pracy nauczyciela nie może się ograniczać jedynie do odniesienia treści oceny do kryteriów zawartych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego oraz do kryteriów przyjętych w procedurach wewnątrzszkolnych. Inaczej mówiąc, kontrola rzetelności oceny pracy nauczyciela powinna obejmować nie tylko formalną zgodność tej oceny z kryteriami oceniania nauczycieli, lecz także zbadanie przez sąd pracy prawdziwości (zgodności z prawdą, zasadności) zarzutów stawianych nauczycielowi w negatywnej opinii o jego pracy.
Tak jak w r.s.k.d.o. w par. 12 ust. 4 r.s.s.k. uregulowano, że ocenę pracy dyrektora szkoły ustalać się będzie z uwzględnieniem ocen cząstkowych wystawionych przez organ prowadzący szkołę i organ nadzoru pedagogicznego w zakresie obszarów działalności dyrektora szkoły podlegających nadzorowi każdego z nich. I tak organ nadzoru pedagogicznego oceniać będzie samodzielnie pracę dyrektora szkoły w zakresie:

1) sprawowania nadzoru pedagogicznego;

2) wdrażania działań zapewniających podnoszenie jakości pracy szkoły;

3) tworzenia warunków do respektowania praw dziecka i praw ucznia, w tym praw ucznia niepełnosprawnego, upowszechniania wiedzy o tych prawach, podejmowania działań mających na celu wspieranie rozwoju uczniów, w tym uczniów niepełnosprawnych, oraz tworzenia warunków do aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu szkoły i środowiska poza szkolnego.

Jeśli dyrektor szkoły realizuje zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, organ nadzoru pedagogicznego oceniać będzie jego pracę w zależności od posiadanego przez dyrektora stopnia awansu zawodowego w zakresie:

1) gdy jest nauczycielem mianowanym:

a) podejmowania innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych, programowych lub metodycznych w prowadzeniu zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych;

b) pobudzania inicjatyw uczniów przez inspirowanie ich do działań w szkole i środowisku pozaszkolnym oraz sprawowanie opieki nad uczniami podejmującymi te inicjatywy;

c) prowadzenia oraz omawiania zajęć otwartych dla nauczycieli lub rodziców;

d) wykorzystywania wiedzy i umiejętności nabytych w wyniku doskonalenia zawodowego do doskonalenia własnej pracy oraz pracy szkoły;

2) gdy jest nauczycielem dyplomowanym:

a) ewaluacji własnej pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz wykorzystywania jej wyników do doskonalenia własnej pracy i pracy szkoły;

b) efektywnego realizowania zadań na rzecz ucznia we współpracy z podmiotami zewnętrznymi;

c) dwóch z poniższych kryteriów, wskazanych przez nauczyciela:

– opracowywania i wdrażania innowacyjnych programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych lub innych programów wynikających ze specyfiki szkoły lub zajmowanego stanowiska, z uwzględnieniem potrzeb uczniów,

– upowszechniania dobrych praktyk edukacyjnych, w szczególności przygotowania autorskiej publikacji z zakresu oświaty,

– przeprowadzenia ewaluacji działań wynikających z pełnionej funkcji lub zadań związanych z oświatą realizowanych poza szkołą oraz wykorzystywanie jej wyników do podnoszenia jakości pracy szkoły,

– współpracy z Centralną Komisją Egzaminacyjną lub okręgową komisją egzaminacyjną, w szczególności w charakterze egzaminatora, autora zadań lub recenzenta, placówkami doskonalenia nauczycieli lub szkołami wyższymi w zakresie opieki nad studentami odbywającymi praktyki pedagogiczne.

W przypadku nierealizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych organ nadzoru pedagogicznego oceniać będzie dyrektora w zakresie pobudzania inicjatyw uczniów przez inspirowanie ich do działań w szkole i środowisku pozaszkolnym oraz sprawowanie opieki nad uczniami podejmującymi te inicjatywy. Z tym zastrzeżeniem, że kryterium to nie dotyczy nauczyciela zatrudnionego w poradni psychologiczno-pedagogicznej, bibliotece pedagogicznej lub placówce doskonalenia nauczycieli.

Natomiast organ nadzoru pedagogicznego samodzielnie dokonywać będzie oceny pracy dyrektora szkoły w zakresie prawidłowości:

1) dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę środkami pochodzącymi z innych źródeł;

2) wykonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników szkoły, w tym dokonywania oceny ich pracy.

Wspólnej ocenie obu organów podlegać będzie:

1) organizowanie pracy szkoły zgodnie z przepisami prawa;

2) planowanie i organizowanie pracy rady pedagogicznej, realizowanie zadań zgodnie z uchwałami stanowiącymi rady pedagogicznej i rady szkoły, o ile organy te działają, a także zgodnie z rozstrzygnięciami organu sprawującego nadzór pedagogiczny i organu prowadzącego szkołę;

3) współdziałanie z innymi organami szkoły oraz zapewnienie efektywnego przepływu informacji pomiędzy tymi organami;

4) prawidłowość prowadzenia i przechowywania dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej lub innej dokumentacji dotyczącej realizowania zadań statutowych szkoły;

5) tworzenie warunków do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz zapewnienie uczniom i nauczycielom bezpieczeństwa w czasie zajęć organizowanych przez szkołę;

6) zapewnienie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz realizacja zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;

7) podejmowanie działań wychowawczych i profilaktycznych w szkole oraz tworzenie warunków do działań prozdrowotnych;

8) wspieranie nauczycieli w rozwoju i doskonaleniu zawodowym;

9) doskonalenie własnych kompetencji kierowniczych;

10) współpraca ze środowiskiem lokalnym i partnerami społecznymi.

Przepisy u.f.z.o. zawierają przepisy przejściowe, regulujące tryb postępowania w sprawach oceny pracy rozpoczętych i niezakończonych przed 1 września 2018 r. oraz sposób wdrożenia nowej oceny pracy. Zgodnie z art. 122 u.f.z.o. do postępowań w sprawie dokonania oceny pracy nauczyciela wszczętych i niezakończonych przed 1 września 2018 r. będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że stare przepisy w sprawie oceny pracy będą miały zastosowanie w tych wszystkich przypadkach, gdy nauczyciel lub inny uprawniony podmiot złoży wniosek o dokonanie oceny przed 1 września 2018 r. Ocena pracy nauczyciela kontraktowego i nauczyciela mianowanego będzie dokonywana po raz pierwszy na nowych zasadach do 31 sierpnia 2021 r., a jeżeli nauczyciel w tym okresie rozpocznie staż na kolejny stopień awansu zawodowego – dopiero po zakończeniu tego stażu. Nieco wcześniej, bo do 30 czerwca 2020 r., ma być dokonana pierwsza nowa ocena pracy nauczycieli dyplomowanych, którzy 1 września 2018 r. będą legitymować się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole od dnia uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego34.

Postępowanie odwoławcze

W ust. 9 art. 6a KN określono, że nauczycielowi od ustalonej oceny pracy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia przysługiwać będzie prawo wniesienia odwołania do organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą. Nauczyciel odwołanie będzie mógł wnieść za pośrednictwem dyrektora szkoły. Takie samo prawo będzie przysługiwało nauczycielowi placówek doskonalenia nauczycieli. Tryb wnoszenia odwołania będzie analogiczny. Zakwestionować wydaną opinię będzie mógł także oceniany dyrektor szkoły. Bez zmian pozostawiono prawo wniesienia przez dyrektora szkoły wniosku o ponowne ustalenie oceny. Wniosek ten będzie mógł on złożyć bezpośrednio do organu, który tę ocenę ustalił. W zmienionym ust. 9 art. 6a KN doprecyzowano, że prawo wniesienia wniosku przysługuje także ocenianemu:

– nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły;

– nauczycielowi pełniącemu w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej sześciu miesięcy;

– dyrektorowi placówki doskonalenia nauczycieli;

– nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli,

– nauczycielowi pełniącemu w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej sześciu miesięcy.

Dyrektor szkoły będzie musiał przekazać odwołanie od oceny pracy nauczyciela do organu sprawującego nadzór pedagogiczny w terminie pięciu dni roboczych od dnia jego otrzymania. Dyrektor szkoły dołącza pisemne odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz regulamin, o którym mowa w art. 6a ust. 14 KN. Odwołanie od oceny pracy nauczyciela rozpatrywać będzie – tak jak dotychczas – zespół oceniający powołany przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny (a w przypadku nauczyciela placówki doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty). W skład jego wejdą:

1) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny (a w przypadku nauczyciela placówki doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty), jako przewodniczący zespołu;

2) przedstawiciel rady pedagogicznej szkoły;

3) przedstawiciel rady rodziców;

4) właściwy nauczyciel – doradca metodyczny lub nauczyciel – konsultant;

5) przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez nauczyciela.

Nie powołuje się do zespołu oceniającego przedstawiciela rady rodziców, gdy w danej szkole ten organ nie został utworzony. Skład zespołu oceniającego będzie się różnił od przedstawionego powyżej, gdy odwołującym się będzie nauczyciel konsultant, nauczyciel doradca metodyczny, nauczyciel publicznego kolegium pracowników służb społecznych35.

Wniosek dyrektora szkoły o ponowne ustalenie oceny pracy będzie rozpatrywać powołany przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny zespół oceniający w składzie:

1) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, jako przewodniczący zespołu;

2) przedstawiciel organu prowadzącego;

3) przedstawiciel rodziców wchodzący w skład rady szkoły, a w szkole, w której rada szkoły nie została powołana – przedstawiciel rady rodziców;

4) nauczyciel – doradca metodyczny lub nauczyciel – konsultant – powołany na wniosek ocenianego dyrektora szkoły;

5) przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez ocenianego dyrektora szkoły – powołany na jego wniosek.

Nie powołuje się do zespołu oceniającego przedstawiciela rady rodziców, gdy w danej szkole ten organ nie został utworzony. W przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny, w skład zespołu oceniającego wchodzi dwóch przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny, z których jednego wyznacza się na przewodniczącego zespołu. W skład zespołu oceniającego nie będą mogły wchodzić osoby uczestniczące w dokonywaniu oceny pracy, od której dyrektor szkoły się odwołuje. Skład zespołu oceniającego będzie się różnił od przedstawionego powyżej, gdy składającym wniosek będzie dyrektor:

– kolegium pracowników służb społecznych,

– placówki doskonalenia nauczy cieli36.

Zespół oceniający rozpatrywać będzie odwołanie od oceny pracy (wniosek o ponowne ustalenie oceny) po uprzednim wysłuchaniu nauczyciela (dyrektora szkoły), który je wniósł (par. 10 ust. 7 r.s.s.k.). Organ powołujący zespół nie później niż pięć dni roboczych przed terminem posiedzenia zespołu oceniającego, na którym nauczyciel (dyrektor szkoły) ma zostać wysłuchany, zawiadomi go o posiedzeniu. Niestawienie się nauczyciela (dyrektora szkoły) nie wstrzyma rozpatrywania odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny i wydania rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie będzie musiało zapaść w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania albo wniosku o ponowne ustalenie oceny pracy (art. 6a ust. 10a KN). Zgodnie z par. 10 ust. 8 r.s.s.k. rozstrzygnięcia zespołu oceniającego będą podejmowane zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym w obecności co najmniej 2/3 członków zespołu. W przypadku równej liczby głosów decydować będzie głos przewodniczącego zespołu. Zespół oceniający sporządzać będzie pisemne uzasadnienie rozstrzygnięcia. Podpisywać je będzie przewodniczący zespołu.
Zespół oceniający będzie mógł ocenę pracy ustaloną przez dyrektora szkoły:

– podtrzymać;

– uchylić i przekazać sprawę do ponownego ustalenia (jeżeli została dokonana z naruszeniem prawa);

– uchylić oraz ustalić nową.

Nowa ocena będzie sporządzana w formie pisemnej i będzie musiała zawierać uzasadnienie. Będzie ostateczna, czyli nie będzie od niej przysługiwało odwołanie.

Nowa ocena pracy przygotowywana będzie w tej samej formie, w której przygotowuje ją dyrektor szkoły, tj. na karcie oceny pracy. Będzie ona w istocie rozstrzygnięciem co do istoty sprawy w trybie odwoławczym, a więc konsumować będzie niejako ocenę pierwotną ze wszystkimi jej elementami37. Takie same formy rozstrzygnięcia będą mogły zapaść w przypadku rozpoznania wniosku dyrektora szkoły o ponowne ustalenie oceny pracy (porównaj art. 6a ust. 10a–10c KN).

W literaturze wskazuje się, że uchylenie oceny i nakazanie jej ponownego ustalenia byłoby oparte na naruszeniu prawa rozumianym np. jako:

– popełnienie błędów w procedurze dokonania oceny (przekroczenie terminu trzymiesięcznego lub 21-dniowego, niezasięgnięcie opinii właściwego organu itd.);

– niewzięcie pod uwagę wszystkich kryteriów oceny pracy określonych w r.s.s.k.;

– brak uzasadnienia oceny;

– inne naruszenie przepisów o dokonywaniu oceny pracy (kwestie nieodnoszące się do merytorycznych aspektów pracy nauczyciela)38.

Art. 9a. [Stopnie awansu zawodowego nauczycieli]

1–4. […]

5. Nauczyciele akademiccy, posiadający stopień naukowy oraz legitymujący się co najmniej 5-letnim okresem pracy w szkole wyższej, z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole uzyskują stopień nauczyciela mianowanego.

komentarz

Komentowany przepis umożliwi nauczycielom akademickim posiadającym stopień naukowy oraz legitymującym się co najmniej pięcioletnim okresem pracy w szkole wyższej uzyskanie z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole. Jednocześnie zgodnie z przepisem przejściowym, czyli art. 124 u.f.z.o., nauczyciele zatrudnieni 1 września 2018 r. w szkole posiadający stopień naukowy oraz legitymujący się co najmniej pięcioletnim okresem pracy w szkole wyższej uzyskają z tym dniem z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego, chyba że już uzyskali ten stopień na podstawie przepisów dotychczasowych. Zmiana ta ma ułatwić pozyskiwanie do pracy w szkole nauczycieli akademickich, legitymujących się nierzadko wysokim poziomem kwalifikacji i kompetencji oraz znaczącym dorobkiem zawodowym.

Art. 9b. [Wymagania do awansu zawodowego]

1. Warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1–3, zakończonego co najmniej dobrą oceną pracy, oraz:

1) w przypadku nauczyciela stażysty – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną;

2) w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną;

3) w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.

2–3a. […]

4. Nauczycielom spełniającym warunki, o których mowa w ust. 1, oraz nauczycielom zatrudnionym w trybie art. 9a ust. 3, 4 lub 5, w drodze decyzji administracyjnej, stopień awansu zawodowego nadaje:

1) stopień nauczyciela kontraktowego – dyrektor szkoły;

2) stopień nauczyciela mianowanego – organ prowadzący szkołę;

3) stopień nauczyciela dyplomowanego – organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli, z wyjątkiem placówek doskonalenia nauczycieli, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. b, ust. 6, ust. 7 pkt 2 i ust. 14 ustawy – Prawo oświatowe – kurator oświaty;

4) odpowiedni stopień nauczycielom, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 1b oraz art. 9e ust. 3 – właściwy minister.

5. Akt nadania stopnia awansu zawodowego zawiera w szczególności: nazwę komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej, numer i datę wydania zaświadczenia o uzyskaniu akceptacji lub zdaniu egzaminu, stopień awansu zawodowego, a także informację o poziomie wykształcenia nauczyciela. W przypadku uzyskania stopnia awansu zawodowego z mocy prawa albo w sposób określony w art. 9a ust. 3, 4 lub 5 akt nadania stopnia awansu zawodowego nie zawiera odpowiednio nazwy komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej, numeru i daty wydania zaświadczenia o akceptacji lub zdaniu egzaminu.

6. […]

7. Organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w ust. 4 pkt 1–3 oraz ust. 6, są odpowiednio:

1) w stosunku do dyrektora szkoły – organ prowadzący szkołę, a w przypadku, gdy dyrektor szkoły jest jednocześnie osobą prowadzącą szkołę – organ sprawujący nadzór pedagogiczny;

2) w stosunku do organu prowadzącego szkołę – organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli, z wyjątkiem placówek doskonalenia nauczycieli, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. b, ust. 6, ust. 7 pkt 2 i ust. 14 ustawy – Prawo oświatowe – kurator oświaty;

3) w stosunku do organu sprawującego nadzór pedagogiczny – właściwy minister;

4) w stosunku do kuratora oświaty – minister właściwy do spraw oświaty i wychowania.

komentarz

Komentowany ust. 1 art. 9b KN określa warunki, które muszą być spełnione łącznie, aby nadać nauczycielowi kolejny stopień awansu zawodowego. Pierwszym warunkiem jest posiadanie wymaganych kwalifikacji. Nic pod tym względem się nie zmieni po 1 września 2018 r. Artykuł 9a ust. 1 KN jednoznacznie bowiem wskazuje, że nauczyciel ubiegający się o awans musi spełniać ogólne wymagania kwalifikacyjne określone w art. 9 ust. 1 pkt 1 KN, jak też wymogi szczegółowe zawarte w aktach wykonawczych wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 KN. Chodzi tu o r.s.k.w.n. Zatem nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych nauczyciel posiadający co prawda wyższe wykształcenie z przygotowaniem pedagogicznym, ale nauczający przedmiotu lub prowadzący zajęcia niezgodnie z kierunkiem ukończonych studiów. Analogiczna sytuacja wystąpi w przypadku, gdyby nauczyciel posiadający kwalifikacje do nauczania w szkołach ogólnodostępnych był zatrudniony w szkole specjalnej, ale nieposiadającym przygotowania wymaganego od nauczycieli tych szkół39. Drugim warunkiem jest odbycie stażu zakończonego co najmniej dobrą oceną pracy. Do 1 września 2018 r. przepis ten określał, że konieczne było odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego. W związku z tym, że ocena dorobku zawodowego została zastąpiona oceną pracy nauczyciela, konieczna była zmiana treści ust. 1 art. 9b KN40. Art. 125, 127 i 129 u.f.z.o. (przepisach przejściowych) zakładają, że po 1 września 2018 r. nauczyciele będą nadal uzyskiwać ocenę dorobku zawodowego za okres stażu, jeśli staż na kolejny stopień awansu zawodowego został rozpoczęty i niezakończony przed 1 września 2018 r., a także w przypadku gdy zakończyli staż na kolejny stopień awansu zawodowego przed 1 września 2018 r., lecz do tego dnia nie otrzymali oceny dorobku zawodowego za okres stażu. Dodatkowo w przypadku nauczyciela kontraktowego i nauczyciela mianowanego, którzy do 1 września 2018 r. w trakcie odbywania stażu na kolejny stopień awansu zawodowego zmienili miejsce zatrudnienia i za okres dotychczas odbytego stażu otrzymali pozytywną ocenę dorobku zawodowego, ocena ta jest uwzględniana do oceny pracy dokonywanej po zakończeniu całego stażu. Z powyższych regulacji wynika, że staż zakończony zostanie oceną pracy (odbywany będzie według nowych zasad), jeśli rozpocznie się nie wcześniej niż 1 września 2018 r. lub będzie kontynuowany w nowym miejscu pracy po tej dacie, jeśli nauczyciel przed tym dniem zmienił miejsce zatrudnienia i za ten okres uzyskał pozytywną ocenę dorobku zawodowego41. Zastrzeżenie z art. 9e ust. 1–3 KN (o którym mowa w art. 9b ust. 1 KN) dotyczy sytuacji, kiedy nauczyciel nie ma obowiązku odbywania stażu, a wymienione okresy są równoważne z odbywaniem stażu. Trzecim warunkiem awansu od 1 września 2018 r. będzie w przypadku nauczyciela:

– stażysty – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną;

– kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną;

– mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.

Od 1 września 2018 r. nastąpi istotna zmiana w odniesieniu do nauczycieli stażystów ubiegających się o stopień nauczyciela kontraktowego. Będą oni musieli zdać egzamin przed komisją egzaminacyjną, podobnie jak nauczyciele kontraktowi ubiegający się o stopień nauczyciela mianowanego42.

Nauczycielom spełniającym ww. warunki oraz nauczycielom akademickim, o których mowa w art. 9a ust. 3 lub 4 KN, nadaje się stopień awansu zawodowego w drodze decyzji administracyjnej. Komentowany przepis w ust. 4 wskazuje podmioty uprawnione do nadania poszczególnych stopni awansu zawodowego. I tak:

1) stopień nauczyciela kontraktowego nadaje dyrektor szkoły;

2) stopień nauczyciela mianowanego nadaje organ prowadzący szkołę (kompetencje organu prowadzącego wykonują odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa, na podstawie art. 91d pkt 3 KN);

3) stopień nauczyciela dyplomowanego nadaje organ sprawujący nadzór pedagogiczny;

4) wszystkie stopnie awansu zawodowego nauczycielom zatrudnionym w urzędach organów administracji rządowej, kuratoriach oświaty, specjalistycznej jednostce nadzoru, CKE oraz okręgowych komisjach egzaminacyjnych, organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad zakładami poprawczymi, schroniskami dla nieletnich oraz szkołami przy zakładach karnych, publicznych szkołach i szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP oraz urlopowanym lub zwolnionym z obowiązku świadczenia pracy na podstawie u.z.z. nadaje właściwy minister;

5) począwszy od 1 września 2018 r. stopień nauczyciela dyplomowanego w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli nadaje kurator oświaty. Wyjątek stanowią nauczyciele placówek doskonalenia nauczycieli:

a) o zasięgu ogólnokrajowym (art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. b u.p.o.),

b) szkół artystycznych (art. 8 ust. 6 u.p.o.),

c) przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych (art. 8 ust. 7 pkt 2 u.p.o.),

d) przedmiotów zawodowych o zasięgu ogólnokrajowym w zakresie nauczania w zawodach, dla których zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, o której mowa w art. 46 ust. 1 u.p.o., ministrem właściwym jest minister właściwy do spraw zdrowia (art. 8 ust. 14 u.p.o.)43.

Akt nadania stopnia awansu zawodowego ma formę decyzji administracyjnej, a zatem powinien odpowiadać ogólnym wymogom określonym w art. 107 par. 1 k.p.a. Artykuł 9b ust. 5 KN określa ponadto inne składniki, które powinien zawierać akt nadania stopnia awansu. W treści tego przepisu nie nastąpiły istotne zmiany. W nowym brzmieniu uwzględniono jedynie nowy ust. 5 art. 9a KN, który dotyczy nabycia z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego przez nauczyciela akademickiego posiadającego stopień naukowy oraz legitymującego się co najmniej pięcioletnim okresem pracy w szkole wyższej, który zatrudnia się w szkole44. W przypadku uzyskania stopnia awansu zawodowego z mocy prawa akt jego nadania nie zawiera nazwy komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej, numeru i daty wydania zaświadczenia o akceptacji lub zdaniu egzaminu45. Wzory aktów nadania poszczególnych stopni określają załączniki nr 3-6 do r.s.u.s.a.z.n.
Artykuł 9b ust. 7 KN określa w sposób szczególny – wobec art. 17 k.p.a. – właściwość instancyjną do wykonywania kompetencji organu wyższego stopnia w stosunku do decyzji w sprawach nadawania stopni awansu zawodowego wydanych przez organy pierwszej instancji. Organy wymienione w art. 9b ust. 7 KN rozpatrują odwołania od decyzji o nadaniu i odmowie nadania stopnia awansu zawodowego (art. 127 par. 2 k.p.a.), jak również sprawy o stwierdzenie nieważności tych decyzji (art. 157 par. 1 k.p.a.). Przy czym postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może się toczyć na wniosek stron (w tym przypadku nauczyciela i organu, który wydał decyzję), jak również organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję. Ponadto należy wskazać, że w razie odwołania nauczyciela od decyzji wydanej w sprawie awansu zawodowego, jeśli postępowanie toczyło się według przepisów dotychczasowych (zgodnie z regulacjami przejściowymi u.f.z.o.), postępowanie odwoławcze także będzie się wg nich toczyło46.

Art. 9c. [Staż. Ocena dorobku zawodowego. Opiekun stażu]

1.Staż, z zastrzeżeniem ust. 2, trwa w przypadku ubiegania się o awans na stopień:

1) nauczyciela kontraktowego – rok i 9 miesięcy;

2) nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego - 2 lata i 9 miesięcy.

2-4. […]

5. Zadaniem opiekuna stażu, o którym mowa w ust. 4, jest udzielanie nauczycielowi pomocy, w szczególności w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela, oraz opracowanie opinii o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu.

6-11. (uchylone)

komentarz

Od 1 września 2018 r. przedłużeniu ulegnie okres stażu, który odbywa nauczyciel stażysta na stopień nauczyciela kontraktowego. Dotychczas staż ten trwał 9 miesięcy, natomiast nowelizacja KN zawarta w u.f.z.o. przedłużyła ten okres o rok, zatem staż na stopień nauczyciela kontraktowego będzie trwać rok i 9 miesięcy47. Bez zmian pozostawiono okres stażu w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego. Wynosi on dwa lata i dziewięć miesięcy. Dłuższy czas trwania pierwszego stażu podejmowanego przez nauczyciela rozpoczynającego pracę pozwoli mu na zaadaptowanie się w zawodzie i rozpoznanie predyspozycji do wykonywania tego zawodu48. Ponadto wskazać należy, że w stosunku do nauczycieli stażystów u.f.z.o. zastąpiła dotychczasową rozmowę przeprowadzaną z nauczycielem ubiegającym się o stopień nauczyciela kontraktowego przez komisję kwalifikacyjną (w skład której wchodzą osoby z danej szkoły) egzaminem przeprowadzanym przez komisję egzaminacyjną, w skład której będą wchodziły również osoby spoza szkoły, tj. przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, przedstawiciel organu prowadzącego szkołę oraz ekspert z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
Nauczyciel kontraktowy lub nauczyciel mianowany posiadający co najmniej stopień naukowy doktora może ubiegać się o uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego po odbyciu stażu trwającego rok i 9 miesięcy. Dyrektor szkoły może nauczycielowi kontraktowemu, który uzyskał awans z mocy prawa i ubiega się o uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego, skrócić staż do roku i dziewięciu miesięcy (art. 9c ust. 2 KN). W okresie stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora szkoły uwzględniający wymagania określone w r.s.u.s.a.z.n. Po zakończeniu stażu nauczyciel składa dyrektorowi szkoły sprawozdanie z realizacji tego planu (art. 9c ust. 3 KN). Nauczycielowi mianowanemu, ubiegającemu się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego, za spełnienie odpowiednich wymagań, określonych w r.s.u.s.a.z.n., uznaje się także jego odpowiedni dorobek zawodowy ze szczególnym uwzględnieniem okresu od dnia uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego (art. 9c ust. 3a KN). Nauczycielowi stażyście i nauczycielowi kontraktowemu odbywającemu staż dyrektor szkoły przydziela spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych opiekuna (art. 9c ust. 4 KN). Po 1 września 2018 r., jeśli staż będzie realizowany na podstawie znowelizowanych przepisów KN, opiekun stażu będzie obowiązany przygotować opinię o dorobku zawodowym nauczyciela za ten okres. Ani przepisy KN w brzmieniu nadanym u.f.z.o., ani r.s.s.k., nie określają terminu na przedstawienie opinii, z czego wynika, że opinię opiekun stażu przedstawia niezwłocznie. Nie ma przeszkód, aby termin ten wyznaczył dyrektor49. ©℗

Przypisy

[1] Z uzasadnienia do projektu u.f.z.o.

[2] A. Barański, [w:] A. Barański, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska, „Karta Nauczyciela. Komentarz”, LEX 2018, wersja elektroniczna, komentarz do art. 1 KN, teza 3.

[3] Ibidem, komentarz do art. 6 KN.

[4] K. Stradomski, [w:] K. Lisowski, K. Stradomski, „Karta Nauczyciela. Komentarz”, Legalis 2018, wersja elektroniczna, komentarz do art. 6 KN, teza 5.

[5] A. Barański, op. cit., komentarz do art. 6 KN.

[6] Porównaj: A. Radwan, „Gminy zmuszą dyrektorów do zaniżania not”, Tygodnik Gazeta Prawna 2017 r., nr 48 z 8 grudnia 2017 r., s. C7–9.

[7] A. Barański, [w:] A. Barański, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska, „Karta Nauczyciela. Komentarz”, LEX 2016, wersja elektroniczna, komentarz do art. 6a KN.

[8] J. Jakubowski, M. Zając-Rzosińska, „Karta Nauczyciela. Komentarz”, LEX 2014, komentarz do art. 6a KN, teza 1.

[9] A. Barański, op. cit., LEX 2018, komentarz do art. 6a KN, teza 2.

[10] W brzmieniu obowiązującym od 1 września 2018 r.

[11] K. Stradomski, op. cit., komentarz do art. 6a KN, teza II.2.

[12] A. Barański, op. cit., teza 14.

[13] Uwagi do projektu u.f.z.o. zgłoszone pismem z 30 czerwca 2017 r. przez Krajową Sekcję Oświaty i Wychowania NSZZ Solidarność (znak: KSOiW/109/2017), s. 4, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[14] Pismo minister edukacji narodowej z 28 lipca 2017 r., znak: DSWM-WA.350.89.2017.RK, s. 2, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[15] A. Barański, op. cit., teza 1.

[16] K. Stradomski, op. cit., teza 4.

[17] W brzmieniu obowiązującym od 1 września 2018 r. Dotychczasowe przepisy KN nie przewidywały wprost takiego obowiązku.

[18] K. Stradomski, op. cit., teza IV. 13.

[19] Uwagi do projektu u.f.z.o. zgłoszone pismem przez ZNP z 28 czerwca 2017r., znak: ZPE – 022/48/EK/17, s.12, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[20] Pismo ministra edukacji narodowej z 28 lipca 2017 r., znak: DSWM-WA.350.89.2017.RK., s. 3 i 4, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[21] Zgodnie z art. 22 ust. 1 KN organ prowadzący szkołę może nałożyć na nauczyciela obowiązek podjęcia pracy w innej szkole lub szkołach i na tym samym lub – za jego zgodą – na innym stanowisku, w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w wymiarze nie większym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

[22] Zgodnie z art. 225 ust. 1, 2, 5 i 11 u.p.w. w okresie przejściowym, tj. w roku szkolnym 2017/2018 lub 2018/2019, nauczycielowi gimnazjum oraz nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której są prowadzone klasy dotychczasowego gimnazjum (dotyczy szkół prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego), jeśli jest zatrudniony na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony, dyrektor szkoły może zaproponować ograniczenie zatrudnienia do 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć lub niższego, uzasadnionego względami organizacyjnymi gimnazjum.

[23] K. Stradomski, op. cit., teza 6.

[24] Ibidem, teza 6.

[25] Odnośnie do treści art. 6 KN zobacz komentarz do tego przepisu.

[26] Kryteria oceny pracy dyrektora szkoły wymienione zos taną w dalszej części komentarza, poświęconej ocenom cząstkowym wystawianym przez poszczególne organy.

[27] K. Stradomski, op. cit., teza 17.

[28] Ibidem

[29] Pismo MEN z 22 sierpnia 2017 r., znak: DSWM-WA.350.89.2017.AWŁ, s. 2 i 3, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[30] Pismo prezesa Prokuratorii Generalnej RP z 21 sierpnia 2017 r., znak: KR-51-759/17/TGL, s. 5, dostęp: www.rcl.gov.pl.

[31] K. Stradomski, op. cit., teza 17.

[32] Ibidem, teza 18.

[33] A. Barański, op. cit., teza 10.

[34] Ibidem, teza 14.

[35] Zobacz par. 10 ust. 3, 4 i 6 r.s.s.k.

[36] Zobacz par. 13 ust. 3 i 4 r.s.s.k.

[37] A. Barański, op. cit., teza 9.

[38] K. Stradomski, op. cit., teza 21.

[39] A. Barański, op. cit., komentarz do art. 9b KN, teza 1.

[40] Zobacz komentarz do art. 6a KN (art. 76 pkt 3 u.f.z.o.).

[41] K. Stradomski, op. cit., komentarz do art. 9b KN, teza 4.

[42] A. Barański, op. cit., teza 3.

[43] K. Stradomski, op. cit., teza 7.

[44] Zobacz komentarz do art. 9a KN (art. 76 pkt 4 u.f.z.o.).

[45] J. Jakubowski, M. Zając-Rzosińska, op. cit., komentarz do art. 9b KN, teza 6.

[46] K. Stradomski, op. cit., teza 21.

[47] A. Barański, op. cit., komentarz do art. 9c KN, teza 1.

[48] Z uzasadnienia projektu u.f.z.o.

[49] K. Stradomski, op. cit., komentarz do art. 9c KN, teza 13.

Autopromocja

NIS2 w Polsce. Jak przygotować firmę na nowe wymogi cyberbezpieczeństwa Praktyczny przewodnik wdrożenia NIS2 Sprawdź

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.

DGP

Zgłoś błąd