Powstanie elektroniczny zbiór orzeczeń dyscyplinarnych

Samorządy zawodowe i Ministerstwo Sprawiedliwości reformują sądownictwo dyscyplinarne. Usprawnienie postępowania oraz zwiększenie jego szybkości to cele reformy. W resorcie sprawiedliwości przygotowywany jest projekt, którego głównym założeniem jest profesjonalizacja rzeczników dyscyplinarnych. Z podobną propozycją wystąpił samorząd radców prawnych, który nową ustawą o radcach prawnych chce wprowadzić etatowego rzecznika dyscyplinarnego.

Zgodnie z propozycją Ministerstwa Sprawiedliwości rzecznicy dyscyplinarni mają być wybierani i opłacani przez korporacje. Dodatkowo wprowadzony ma zostać zakaz podejmowania innej pracy podczas pełnienia funkcji rzecznika.

- Profesjonalizacja zawodu rzecznika dyscyplinarnego ma polegać na stworzeniu instytucji w pełni oddanej swoim zadaniom. Pieniądze na opłacenie tej funkcji pochodziłyby z wydatków samorządu, czyli ze składek adwokatów - twierdzi Adam Bodnar, członek Zespołu do opracowania Koncepcji Ustroju Nowej Adwokatury.

Swój pomysł na zmianę statusu rzecznika ma samorząd radców prawnych, który chce wprowadzić etatowego rzecznika dyscyplinarnego. Byłby to radca prawny wybierany na trzyletnią kadencję, nieodwoływalny w jej trakcie.

- Takie rozwiązanie oznacza dążenie do pełnej profesjonalizacji. Społeczne wykonywanie tej funkcji musi ulec zmianie i przyjąć formę zinstytucjonalizowaną - podkreśla prezes Krajowej Rady Radców Prawnych, Maciej Bobrowicz.

Dodatkowo radcy prawni zwracają uwagę na brak instrumentów prawnych pozwalających rzecznikom dyscyplinarnym skutecznie prowadzić dochodzenie.

- Nie mają oni wpływu na uchylanie się świadków od składania wyjaśnień czy stawiennictwa. Także konieczność zwracania się do różnych organów o udzielenie informacji o przewinieniu ma negatywny wpływ na szybkość postępowania - dodaje Maciej Bobrowicz.

Zaostrzenie kar dyscyplinarnych i nowe skonstruowanie ich katalogu to kolejne założenia projektu ministerstwa.

- Zaostrzenie kar ma polegać na zwiększeniu ich katalogu. Ma nastąpić typizacja przewinień etycznych szczególnie rażących. Ale w tej kwestii nie ma jeszcze ostatecznych rezultatów prac zespołu - dodaje Adam Bodnar.

Nadal trwają dyskusje nad udziałem w postępowaniu dyscyplinarnym czynnika spoza samorządu zawodowego. Są dwie koncepcje z tym związane. Jedna zakłada, że odwołanie od wyroku sądu dyscyplinarnego I instancji rozpatrywane byłoby przez sądy powszechne. A druga koncepcja, że rozprawa w II instancji odbywałaby się przed sądami dyscyplinarnymi, lecz z udziałem sędziego z sądu powszechnego, a więc czynnika niezależnego od samorządu zawodowego. Podobne rozwiązanie znalazło zastosowanie w samorządzie zawodowym lekarzy.

Równolegle do prac ministerialnego zespołu toczą się prace w samorządach adwokackim i radcowskim. Usprawnienie postępowań dyscyplinarnych jest jednym z głównych postulatów prac prowadzonych przez samorząd adwokatów.

- W styczniu miało miejsce zebranie rzeczników oraz sędziów dyscyplinarnych izb adwokackich i Naczelnej Rady Adwokackiej, którego przedmiotem była wymiana doświadczeń między izbami w celu wzmocnienia jakości orzekania oraz przyśpieszenia toku postępowania - mówi Joanna Agacka-Indecka, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.

Radcowie prawni chcą zreformować swoje wewnętrzne postępowania dyscyplinarne. Twierdzą, że skarg od klientów przybywa i przez to niewydolność obecnego systemu staje się bardziej widoczna. Proponują m.in. wprowadzenie kary pieniężnej za przewinienia dyscyplinarne.

- Prace nad reformą sądownictwa dyscyplinarnego w korporacji radcowskiej są częścią projektu nowej ustawy o radcach. Do jego przygotowania zobowiązał władze samorządu ubiegłoroczny zjazd - mówi Krzysztof Mering, dyrektor Biura Prasowego KRRP.

Duża zmiana dotyczyłaby struktury sądownictwa dyscyplinarnego.

- W I instancji sąd miałby charakter wyłącznie samorządowy. Sąd odwoławczy byłby sądem samorządowym z udziałem przedstawiciela ministra sprawiedliwości. Byłoby to rozwiązanie zgodne z zasadą jawności i stanowiło element kontroli społecznej tego procesu - dodaje Krzysztof Mering.

Radcowie prawni chcą również zwiększyć jawność postępowań dyscyplinarnych.

- Dziś nie mamy do czynienia z powszechną jawnością postępowań dyscyplinarnych. Jako samorząd dostrzegamy potrzebę jej zwiększenia, co w naturalny sposób doprowadzi do większej jawności wyroków wydawanych przez sądy dyscyplinarne - wyjaśnia Dariusz Sałajewski, wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych.

Warto przypomnieć, że 17 lutego 2009 r. Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną dotyczącą jawności postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata.

W roku 2006 wobec adwokatów wszczęto 502 postępowania dyscyplinarne, w 2007 roku było ich 402, a w ubiegłym roku toczyłY się 543 postępowania przed sądami dyscyplinarnymi. Jeżeli chodzi o radców prawnych, to w roku 2006 takich spraw było 259, a w 2007 - 287. W opinii środowisk prawniczych tendencja będzie się utrzymywała. Dlatego trzeba usprawnić postępowanie dyscyplinarne i zwiększyć jego szybkość. Cele te zostaną osiągnięte dzięki sprawnej wymianie informacji na temat przebiegu rozpraw oraz samych orzeczeń między izbami a Naczelną Radą Adwokacką. Ułatwieniem tej wymiany będzie informatyzacja samorządu zawodowego adwokatów.

- Planujemy uruchomić w tym roku Centralny System Informatyczny NRA, który będzie opierał się na wewnątrzśrodowiskowym zbiorze orzeczeń dyscyplinarnych. Moduły tego systemu będą znajdować się w izbach w całej Polsce - wyjaśnia Joanna Agacka-Indecka.

Inne postulaty, które mają zreformować sądownictwo dyscyplinarne prawników, to: stworzenie siedzib dla sądów dyscyplinarnych odrębnych od siedzib rad adwokackich, powołanie instytucji rzecznika ochrony interesów klientów, informowanie opinii publicznej o wykluczeniu z zawodu czy zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków.