Samorząd z koleżeńską twarzą

Rozpoczął się ostatni rok bieżącej kadencji, w której pełni pan funkcję prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych. Czego można spodziewać się w najbliższych miesiącach?

W 2016 r. kontynuowane będą i rozwijane działania, których celem jest likwidacja barier dostępu do pomocy prawnej i promowanie korzystania z usług radców prawnych. Na potrzebę takich działań wskazują radcowie w kierowanej do mnie korespondencji oraz w rozmowach, które odbywam w trakcie wizyt i spotkań w siedzibie Krajowej Rady i w izbach okręgowych. Zagadnienie to było również żywo dyskutowane podczas spotkania z 30-osobową grupą najmłodszych stażem radców ze wszystkich izb okręgowych. Działania promujące zawód i korzystanie z pomocy prawnej określono podczas tego spotkania jako najważniejszy instrument wsparcia, jakiego samorząd może i powinien udzielić radcom wchodzącym do zawodu. Chciałbym, żeby w budżecie KRRP na 2016 r. zwiększone zostały - w stosunku do lat ubiegłych - środki przeznaczone na ten cel. Nawiązaliśmy także kilka nowych kontaktów z dużymi krajowymi korporacjami biznesowymi. Staramy się, aby dostrzegając w tym również swoje interesy, finansowo wsparli działania samorządu.

W doniesieniach prasowych po tym spotkaniu można było znaleźć także formułowany przez młodych radców postulat silniejszego wykorzystywania nowych technologii informatycznych - w komunikacji wewnątrz korporacji radcowskiej oraz w doskonaleniu zawodowym.

W tej dziedzinie dużo w trakcie bieżącej kadencji uczyniono, i działania te będą nasilane. W drugiej połowie 2015 roku rozpoczął się nowy etap funkcjonowania strony internetowej Krajowej Rady, który polega na intensyfikacji procesu dostarczania jak najbardziej aktualnych informacji - z dbałością o taki ich dobór, który pozwala na jak najpełniejsze odzwierciedlenie życia samorządu w szerokim otoczeniu społecznym. "Odwiedzalność" naszej strony bardzo wzrosła, a do tego uruchomiliśmy profile na Facebooku oraz na Twitterze - obydwa kanały szybko się rozwijają. Coraz większą popularnością cieszy się także rozsyłany przez nas biuletyn informacyjny zawierający również interesujący przegląd informacji prasowych związanych ze sprawami bliskimi radcom.

W dziedzinie e-learningu też staramy się być aktywni. Na naszej platformie pojawiają się nowe szkolenia - ostatnio z prawa karnego i etyki zawodowej. Na pewno trzeba jednak doskonalić naszą formułę e-learningu i wprowadzać nowe tematy - także w tematach niszowych, rzadko poruszanych w tradycyjnych szkoleniach stacjonarnych.

Sprostaniu wyzwaniom nowoczesności służy wchodząca w życie w drugiej połowie roku "wielka elektronizacja procesu cywilnego". Resort sprawiedliwości, sądy i samorządy prawnicze mają w tej sprawie jeszcze wspólnie trochę do zrobienia. Wyrażam nadzieję, że zdążymy. Chodzi np. o rychłe wdrożenie procesu konsultacji, choćby założeń rozporządzenia wykonawczego ministra sprawiedliwości określającego funkcjonalność i warunki techniczno-organizacyjne systemu teleinformatycznego, dzięki któremu prawnicze samorządy mają zapewnić instytucjom wymiaru sprawiedliwości dostęp do list adwokatów i radców prawnych.

Radców jest coraz więcej. Środowisko się powiększa, chyba coraz trudniej budować więzi między członkami samorządu?

Przedstawiciele młodszych pokoleń radców - co wydaje mi się bardzo budujące - podkreślają potrzebę korzystania przez nich z umiejętności i doświadczenia naszych seniorów. Chęć dzielenia się takimi doświadczeniami z młodszymi pokoleniami środowiska zawodowego deklarowali z kolei właśnie przedstawiciele radcowskich klubów seniora. Refleksje z tych spotkań i rozmów najlepiej wskazują na potrzebę opracowania i realizacji przez samorząd spójnej polityki międzypokoleniowej wykorzystującej już istniejącą aktywność poszczególnych izb, a także wielu koleżanek i kolegów. Projekt takiego programu przedstawiony zostanie Krajowej Radzie na posiedzeniu w czerwcu 2016 r.

Muszę jednak wyraźnie powiedzieć, że w dziedzinie integracji radców prawnych i aplikantów radcowskich dzieje się naprawdę dużo. Wydarzenia sportowe, kulturalne, turystyczne - to ważny element programów działania nie tylko Krajowej Rady, lecz także Izb okręgowych. Integracji służą również szkolenia wyjazdowe i różnego rodzaju imprezy okolicznościowe.

Od 1 stycznia obowiązują rozporządzenia ministra sprawiedliwości regulujące kwestie wynagradzania radców prawnych z tytułu zastępstwa procesowego. Jak pan ocenia te regulacje?

Można dyskutować o tym, na ile spełniają one wszystkie oczekiwania środowiska, w szczególności jeśli chodzi o tzw. stawki urzędowe. Chcę jednak podkreślić, że zmiany tych przepisów są rezultatem uwzględnienia postulatów, wręcz nalegań kierownictwa KRRP. Byliśmy w tej sprawie bardzo aktywni, przedstawiając wiele opracowań i konkretnych propozycji kierowanych do ministra sprawiedliwości. Stawki nie zmieniały się od lat, a właśnie za sprawą inicjatywnej i konstruktywnej roli naszego samorządu (choć nie brakowało krytyki ze strony licznych kontestatorów) udało się, po blisko 14 latach, doprowadzić do wydania nowych regulacji, a tym samym zrealizować jedną z najważniejszych zjazdowych zapowiedzi, której zamierzałem poświęcić się w trakcie mojej kadencji.

A jak pan ocenia wejście w życie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej i edukacji prawnej?

Niektóre rozwiązania tej ustawy nie są satysfakcjonujące, a przy okazji jej wprowadzania powstał bałagan, ale nasze środowisko zrobiło wszystko, co było można, aby ustawowe rozwiązania zadziałały w praktyce. Nieodpłatna pomoc prawna miała być - w początkowych założeniach - dostępna dla ubogich. Ostatecznie będą mogli z niej korzystać niemal wszyscy potrzebujący. Może się to okazać problemem albo sukcesem - choćby na niwie podnoszenia świadomości prawnej.

Zainteresowanie możliwością świadczenia w tej formie pomocy prawnej zadeklarowało dobrowolnie około 3 tys. radców prawnych w całym kraju, czyli 1/10 obecnie wykonujących zawód. W większości są to radcy spoza dużych aglomeracji.

Pozytywne jest to, że wprowadzono ustawą system świadczenia takiej pomocy, czego potrzebę - a wręcz konieczność - samorząd radcowski postulował od dawna. Stworzono także możliwość zarobkowania licznym przedstawicielom naszego środowiska, a to stanowi instrument aktywujący popyt na pomoc prawną, na czym głównie koncentrowało się moje wystąpienie na Zjeździe Krajowej Izby Radców Prawnych w listopadzie 2013 r. Nie straciło ono na aktualności.

Na stronie internetowej samorządu radcowskiego można znaleźć informacje o ubezpieczeniu pomocy prawnej. O co chodzi w tym rozwiązaniu?

Podpisaliśmy porozumienie z PZU Pomoc w sprawie obsługi ubezpieczeń pomocy prawnej. Ubezpieczeni w tym zakresie będą mogli swobodnie wybierać radcę prawnego w celu skorzystania z pomocy, za którą zapłaci ubezpieczyciel. Kancelarie radcowskie, które na zasadzie dobrowolności zadeklarują przystąpienie do obsługi systemu, będą się rozliczać za świadczoną ubezpieczonym pomoc prawną bezpośrednio z ubezpieczycielem, a w informacji o wykonywaniu zawodu radcowie prawni będą mogli wskazywać, iż obsługę taką wykonują. Ubezpieczyciel będzie publikować listy współpracujących z nim kancelarii w poszczególnych rejonach czy miejscowościach. To ważne również z punktu widzenia promocji przedstawicieli naszego zawodu, zachęcania do korzystania z pomocy prawnej i wizerunku naszego zawodu.

A w jaki sposób samorząd przygotuje się do XI Zwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych?

Na marcowym posiedzeniu Krajowa Rada zajmie się przygotowaniami do zjazdu, w szczególności propozycjami co do jego porządku i sposobem przygotowania projektów przedłożeń. Chciałbym, aby projekt wytycznych działania samorządu i jego organów na następną kadencję był tworzony inaczej niż dotychczas, to jest z zaangażowaniem jak najszerszych gremiów naszego środowiska - przy udziale wszystkich chętnych do uczestniczenia w jego stworzeniu.

Jedną z kwestii, w których podejmowaniu to właśnie zjazd jest właściwym i w pełni uprawnionym organem samorządu, jest wypowiadanie się o statusie zawodu i ustroju samorządu oraz ewentualnej potrzebie ustawowego korygowania tej materii. Okres poprzedzający zjazd jest doskonałą okazją, aby wykorzystując ustawowe i regulaminowe instrumenty działalności samorządu i jego organów, przeprowadzić odpowiedzialną debatę na ten temat.

W trwającej kadencji samorządu, w latach 2013-2015, w ustawie o radcach prawnych miały miejsce łącznie 53 zmiany zawarte w pięciu ustawach nowelizujących. Zdecydowana większość z tych zmian jest następstwem inicjatywy Krajowej Rady, niekiedy wręcz konkretnych projektów zapisów opracowanych przez nasze agendy legislacyjne.

Na pańskim biurku widzę m.in. Słownik języka polskiego. Przydaje się w refleksji nad tym, co dzieje się teraz wokół nas?

Bardzo lubię posiłkować się w mojej pracy dobrym słownikiem. Akurat zastanawiałem się nad słowami takimi, jak "zmiana", "naprawa", "poprawa". Często mówi się o naprawie, myśląc o takiej potrzebie w stosunku do Rzeczypospolitej. Tytuł taki nosiła już rozprawa Frycza-Modrzewskiego z epoki Odrodzenia. Jedno ze współczesnych słownikowych znaczeń słowa "naprawa" to przywrócenie właściwości użytkowych urządzenia w wyniku regeneracji lub wymiany niektórych jego części...

Sprawne państwo to równoczesne funkcjonowanie wielu instytucji, co obejmuje też wymiar sprawiedliwości. Chcąc go naprawiać - a potrzeba takiej naprawy rzeczywiście istnieje - możemy to według słownika robić na dwa sposoby. Stosujmy je roztropnie, bez pochopnych wymian, ale też nie unikając ich tam, gdzie szkoda już czasu na retusze. Tam, gdzie to możliwe, starajmy się tylko o poprawę. O tej słowniki wypowiadają się następująco: "poprawa" to ulepszenie, ale też usunięcie błędu. Dotyczy to również samorządu, który z jednej strony jest instytucją publiczną, z drugiej czymś w rodzaju związku zawodowego, który nie może zapominać o sytuacji jego członków. Jeżeli nie zapomina, ma koleżeńską twarz.

Życzę wszystkim jak najmniej błędów przy podejmowaniu wszelkich działań naprawczych i... dobrych owoców tych działań.

@RY1@i02/2016/016/i02.2016.016.07000120f.803.jpg@RY2@

fot. Jacek Barcz/mat prasowe

Rozmawiał Benedykt Stach

@RY1@i02/2016/016/i02.2016.016.07000120f.804.jpg@RY2@