Mały przedsiębiorca może wybrać sposób rozliczenia VAT

Drobni przedsiębiorcy najczęściej mogą skorzystać ze zwolnienia VAT, co oznacza, że nie mają obowiązku wystawiania faktur, rozliczania VAT, a tym samym składania deklaracji VAT.

Ze zwolnienia podmiotowego mogą skorzystać podatnicy rozpoczynający działalność w trakcie roku podatkowego, jeśli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży nie przekroczy w proporcji do okresu prowadzonej działalności kwoty limitu 50 tys. zł. Prawo do zwolnienia z rozliczenia VAT traci się jednak, jeśli w trakcie roku zostanie przekroczony limit proporcjonalny (50 tys. zł x liczba dni od podjęcia działalności do końca roku / 365). Zwolnienie traci moc z momentem przekroczenia limitu.

Dla podatników kontynuujących działalność warunkiem jest nieprzekroczenie w poprzednim roku podatkowym limitu sprzedaży 50 tys. zł. Przy czym do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Obowiązek rozliczenia VAT powstaje nie tylko po przekroczeniu limitu wartości sprzedaży - podatnicy mogą sami zrezygnować ze zwolnienia, jeżeli zawiadomią o tym naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca, w którym rezygnują ze zwolnienia podmiotowego.

Po utracie lub rezygnacji ze zwolnienia z VAT podatnik musi dokonać kilku obowiązków, żeby móc prowadzić działalność gospodarczą jako podatnik czynny VAT. Pierwszym obowiązkiem jest złożenie zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, zakreślając cel rejestracyjny. Podatnik, który wykonuje czynności wyłącznie zwolnione przedmiotowe z VAT, nie ma obowiązku, ale może dokonać tej rejestracji. Urząd skarbowy potwierdza rejestrację podatnika na druku VAT-5.

Podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny ma obowiązek umieszczać numer identyfikacji podatkowej na fakturach oraz w ofertach. Od dnia złożenia deklaracji VAT-R podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupów, od podatku należnego od sprzedaży.

Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegną zmianie, podatnik ma obowiązek zgłosić zmianę do naczelnika urzędu skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Na wniosek zainteresowanego naczelnik urzędu skarbowego jest obowiązany potwierdzić, czy podatnik jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny lub zwolniony. Przy czym istotne jest to, że zainteresowanym może być zarówno sam podatnik, jak i osoba trzecia mająca interes prawny w złożeniu wniosku.

Po dokonaniu rejestracji drobni przedsiębiorcy mający status małego podatnika mogą wybrać metodę rozliczenia VAT. Przedsiębiorcą mającym status małego podatnika w przepisach podatkowych jest podmiot, u którego wartość sprzedaży wraz z należnym VAT nie przekracza równowartości 1,2 mln euro (dla 2009 r. kwota ta wynosi 4 053 000 zł, a dla 2010 r. wynosi 5 067 000 zł).

VAT rozliczany jest w okresach miesięcznych (fakultatywnie kwartalnie). Mali podatnicy, którzy z założenia traktowani są w sposób preferencyjny, nie muszą rozliczać się na zasadach ogólnych, ale mogą rozliczać VAT na zasadzie kasowej, tj. rozliczać VAT dopiero, kiedy otrzymają zapłatę. Mały podatnik ma również obowiązek wystawiania faktury VAT MP. Wybór metody kasowej skutkuje jednak tym, że wtedy podatnicy muszą składać kwartalne deklaracje (VAT-7K).

Przy wyborze metody kasowej obowiązek podatkowy powstaje w chwili otrzymania zapłaty. Obowiązek podatkowy nie może jednak powstać później aniżeli 90 dni od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Mali podatnicy rozliczający VAT według zasad ogólnych mogą wybrać rozliczanie kwartalne po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa. Natomiast podatnik, który w trakcie roku rozpoczyna wykonywanie czynności opodatkowanych, zawiadomienia dokonuje w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczął wykonywanie tych czynności.

Do indywidualnej decyzji każdego drobnego przedsiębiorcy zależy, czy kasowa metoda rozliczenia będzie dla niego korzystna. Zaletą jest możliwość składania deklaracji kwartalnych, ale z drugiej strony mali podatnicy rozliczający się tą metodą nie mogą odliczyć podatku z faktur, które nie zostały przez nich zapłacone.

Podatnik czynny VAT ma przy tym obowiązek dla celów rozliczenia prowadzić pełną ewidencję zakupu i sprzedaży VAT, gdzie m.in. wykazuje odrębnie kwoty podatku naliczonego i należnego. Dopiero na podstawie zapisów z tych ewidencji podatnik wypełnia deklaracje miesięczne VAT-7 lub kwartalne VAT-7K.

● złożenie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R,

● umieszczanie NIP na fakturach oraz w ofertach,

● rozliczanie VAT,

● składanie deklaracji VAT,

● prowadzenie ewidencji zakupu i sprzedaży,

● odliczenie podatku naliczonego przy zakupach od podatku należnego przy sprzedaży,

● korzystanie ze zwrotu VAT.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 15 ust. 1, art. 43 ust. 1 i art. 82 ust. 3, art. 96; art. 99, art. 103 ust. 2d, art. 113 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).