Co zmieniło się w VAT w tym roku

prawnik, doradca podatkowy w CMS Cameron McKenna

W ciągu kilku miesięcy polscy podatnicy zostali zasypani bardzo dużą liczbą zmian przepisów dotyczących VAT. Od 1 stycznia 2011 r. weszło w życie sześć ustaw nowelizujących, a to jeszcze nie wszystko, gdyż do tego katalogu należy dodać akty wykonawcze do tej ustawy. Ustawodawca nie poprzestał jednak na wspomnianych nowelizacjach, ponieważ już od 1 lipca 2011 r. ma wejść w życie kolejna ustawa nowelizująca ustawę o VAT. Warto zatem przyjrzeć się, co ważnego wprowadziła chociaż ostatnia ze wspomnianych nowelizacji.

Do najbardziej istotnych zmian wprowadzonych 1 kwietnia 2011 r. należy zaliczyć przepisy uznające wszelkie nieodpłatne przekazania przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa bez wynagrodzenia (niezależnie od tego, czy są one realizowane na cele związane, czy niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem) za podlegające opodatkowaniu, jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych towarów. Zmiana ta jest niekorzystna dla podatników, choć na jej korzyść wpływa to, że ogranicza ona wątpliwości interpretacyjne dotyczące nieodpłatnej dostawy towarów.

Wprowadzono również przepisy restrykcyjne w zakresie opodatkowania dostaw złomu oraz przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Zgodnie z nowymi przepisami w przypadku gdy sprzedawca i nabywca tych towarów są podatnikami VAT, obowiązek podatkowy rozliczenia podatku z tytułu ich dostawy będzie spoczywał na nabywcy, zaś podstawą opodatkowania będzie kwota, którą nabywca będzie zobowiązany zapłacić.

Ważna zmiana została wprowadzona także w odniesieniu do ustalania miejsca świadczenia usług lub dostawy towarów, w przypadku gdy świadczącym dokonującym dostawy na terytorium kraju jest podmiot nieposiadający siedziby, stałego miejsca zamieszkania ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Nowe przepisy wprowadzają zasadę, że w tego rodzaju transakcjach zawsze podatek rozlicza nabywca usługi lub towaru (wyjątkiem od tej zasady byłyby usługi związane z nieruchomościami świadczone przez podmiot, który zarejestrował się dla VAT w Polsce).

Nowelizacja dała także prawo do odliczenia podatku naliczonego w przypadku importu usług, w związku z którym zapłata należności jest dokonywana bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium tzw. raju podatkowego.

Wiele wprowadzonych zmian jest korzystnych dla podatników, gdyż mają charakter doprecyzowujący i wyjaśniający pewne kwestie, które dotychczas budziły wątpliwości. Ponadto wprowadzone nowelizacje zbliżają polskie prawo podatkowe w zakresie VAT do prawa unijnego. Szkoda tylko, że proces nowelizacji omawianych przepisów przebiega w tak bardzo chaotyczny i niejednolity sposób.

Oprac. EM

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).