Do kiedy można odliczać VAT

Jednostki samorządu terytorialnego realizujące wieloletnie inwestycje w środki trwałe, decydując się na odliczenie kwot podatku naliczonego związanego z ich tworzeniem, w krótkim okresie po przeznaczeniu ww. inwestycji na utworzenie środków trwałych, z uwagi na zmianę koncepcji ich przeznaczenia i przekazania ich w całości na realizację czynności opodatkowanych, muszą zdecydować o sposobie dokonania korekty VAT naliczonego. Wieloletnia korekta może okazać się nieefektywna finansowo, powstaje zatem dylemat co do możliwości jednorazowej korekty poprzez korygowanie deklaracji podatkowych w okresie nieobjętym przedawnieniem.

Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w art. 86 ust. 10, 11, 12, 16 i 18 ustawy o VAT, może obniżyć kwotę podatku należnego poprzez korektę deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Jednak nie może tego dokonać później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia VAT należnego (art. 86 ust. 13 ustawy o VAT).

Stosownie do art. 91 ust. 2 omawianej ustawy w przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w art. 91 ust. 1 tej ustawy, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości w ciągu 10 lat, począwszy od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy 1/5, a w przypadku nieruchomości - 1/10, kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis art. 91 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Wieloletniej korekty dokonuje się w deklaracji za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty.

Kluczowe znaczenie dla sposobu korekty będzie miał sposób korzystania ze środków trwałych do momentu, w którym podatnik zdecyduje się na przeznaczenie ich na realizację wyłącznie czynności opodatkowanych, dających prawo obniżenia wartości VAT należnego o VAT naliczony.

W przypadku wykorzystywania środków trwałych do czynności niedających prawa zmniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a następnie podjęcia decyzji o przeznaczeniu tych środków wyłącznie do czynności opodatkowanych, czyli powstaniu prawa do odliczenia podatku, zastosowanie powinien znaleźć art. 91 ustawy o VAT. Oznacza to możliwość odliczenia 1/5 lub 1/10 wartości VAT naliczonego w roku zmiany przeznaczenia środka trwałego i w kolejnych latach (chyba że j.s.t. zdecyduje się wnieść infrastrukturę jako czynność opodatkowaną do spółki komunalnej). Jeśli podatnik od momentu oddania do użytkowania środka trwałego realizował w związku z wykorzystaniem tych środków obrót zwolniony lub niepodlegający opodatkowaniu, straci możliwość odliczenia podatku w odpowiedniej części za lata, w których czynności te występowały. Jeśli jednak można wykazać, iż dokonane zakupy inwestycyjne związane były wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną, gdyż podatnik nie realizował od roku 2008 żadnych czynności niepodlegających lub zwolnionych od opodatkowania (jak w opisanym przypadku) i podejmuje się realizacji czynności opodatkowanych obecnie, podatnik powinien dokonać korekty całości podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT. W opisanej sytuacji skoro podatnik nie realizował w tym budynku sprzedaży zwolnionej lub nieopodatkowanej, nie kwalifikował się do sytuacji objętej treścią art. 91 i na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT może złożyć korekty deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące lat 2008-2012, w których odliczy VAT naliczony, mając prawo do odliczenia całości podatku i uzyskania jednorazowego zwrotu podatku w momencie wystąpienia z wnioskiem zawartym w treści deklaracji.

Jacek Kalinowski

doradca podatkowy w Kancelarii P.J. Sowisło & Topolewski

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).