Jak poprawnie rozliczać usługi budowlane i remontowe

Czy trzeba rozliczać VAT przy budowie własnego domu

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.815.jpg@RY2@

Przekazując materiały budowlane na cele osobiste, a także wykonując w ramach firmy usługi dla siebie, przedsiębiorca powinien odpowiednio rozliczyć podatek od towarów i usług.

Zgodnie z przepisami o VAT dostawą towarów jest również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa. A w szczególności przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym m.in. byłych pracowników czy wspólników. Podobnie opodatkowane VAT jest odpłatne świadczenie usług. Uznaje się za nie również użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż jego działalność gospodarcza, w tym w szczególności do celów osobistych własnych lub pracowników, w tym m.in. byłych pracowników, wspólników.

Taki obowiązek rozliczenia VAT powstanie, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów.

W przypadku dostawy towarów na cele osobiste przedsiębiorcy podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, koszt wytworzenia określony w momencie dostawy tych towarów. Natomiast w przypadku usług realizowanych na cele osobiste podstawą opodatkowania jest koszt świadczenia tych usług poniesiony przez przedsiębiorcę.

Przy nieodpłatnej dostawie materiałów budowlanych oraz nieodpłatnych usługach budowlanych, wykonywanych na cele budowy własnego domu, przedsiębiorca musi wystawić fakturę wewnętrzną. Za dany okres rozliczeniowy podatnik może wystawić jedną fakturę dokumentującą te czynności dokonane w tym okresie.

Podstawa prawna

Art. 7 ust 2 i art. 8 ust. 2, art. 29 ust. 10, ust. 12, art. 106 ust. 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Czy VAT rozlicza się z dniem wystawienia faktury

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.816.jpg@RY2@

Jeżeli dostawa towaru powinna być potwierdzone fakturą, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru. Jednocześnie w przypadku usług budowlano-montażowych obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania usług.

Podstawa prawna

Art. 19 ust. 4, art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Czy materiały budowlane są objęte niższym VAT

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.817.jpg@RY2@

Materiały budowlane nie są objęte niższą stawką VAT. Należy więc zastosować podstawową, 23-proc. stawkę podatku. Materiały budowlane nie znajdują się obecnie w załączniku nr 3 do ustawy o VAT zawierającym wykaz towarów objętych niższą stawką. Inaczej będzie jednak przy udokumentowaniu usług budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego. W takim przypadku możliwe jest zastosowanie obniżonej stawki 8-proc. Stawka taka ma zastosowanie do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Są to obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w dziale 12 (np. biurowce). Są to również obiekty sklasyfikowane w PKOB w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 12 i 12a, art. 146a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Czy jest niższy VAT przy budowie dużych domów

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.818.jpg@RY2@

Do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym, w ramach którego dostawa budynku mieszkalnego korzysta z ulgowego opodatkowania VAT, nie zalicza się budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 metrów kwadratowych, a także lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 metrów kwadratowych. W takim przypadku niższą stawkę podatku (8-proc.), można zastosować tylko w pewnej części. Mianowicie 8-proc. VAT stosuje się do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej się do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym, w całkowitej powierzchni użytkowej.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 12b-12c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Czy można wystawić fakturę przed końcem prac

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.819.jpg@RY2@

W przypadku gdy umowa między przedsiębiorcą a klientem zakładała całościowy odbiór usługi, a nie częściowy, to wystawienie faktury po odbiorze prac, ale przed ostatecznym zakończeniem robót nie było prawidłowe. Organy podatkowe przyjmują często pogląd, że termin wykonania usługi, który wpływa na powstanie obowiązku podatkowego w VAT dla przedsiębiorcy, staje się ostateczny, jeśli zostały wykonane wszystkie zobowiązania wynikające z zawartej umowy, tj. usługa powinna być kompletna i zamknięta. Tym samym najważniejsze jest, aby zrealizowane były wszystkie elementy składowe usługi, które wynikają z umowy zawartej między stronami.

W przypadku przedsiębiorcy faktura nie może zostać anulowana, ponieważ klient ją otrzymał, a zatem została wprowadzona do obrotu prawnego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok z 12 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1483/09) anulować fakturę można jedynie w sytuacji, gdy nie została ona doręczona odbiorcy, a zatem nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Tym samym konieczne jest skorygowanie faktury oraz okresowej deklaracji VAT. Do korekty deklaracji należy dołączyć uzasadnienie przyczyn korekty.

Podstawa prawna

Art. 106 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Par. 14 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360)

Art. 81 ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 749)

Czy po wykonaniu usługi częściowej powstaje przychód

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.820.jpg@RY2@

W przypadku umów o roboty budowlane za częściowe wykonanie usługi można uznać dzień odebrania przez klienta danego etapu robót budowlanych. Przepisy ustawy o PIT określają, że za przychód z działalności uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług, opodatkowanych VAT, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny VAT. Powstaje on w dniu wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca wystawił fakturę, to w tym dniu powstał też dla niego przychód z tytułu częściowego wykonania prac, nawet jeśli klient mu jeszcze nie zapłacił.

Podstawa prawna

Art. 14 ust. 1, 1c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.)

Czy umeblowanie domu objęte jest 8-proc. VAT

@RY1@i02/2012/135/i02.2012.135.18300110e.821.jpg@RY2@

Mimo że do robót budowlano-montażowych w obiektach mieszkalnych stosuje się preferencyjną stawkę VAT, to jednak nie można sztucznie łączyć usługi remontu budynku z usługą wyposażenia go w meble. Takie usługi można wykonać oddzielnie, nawet jeśli są wykonywane w ramach jednej umowy.

Podobny problem rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I FSK 919/11). Sąd nie przyznał racji przedsiębiorcy, który wykonał remont domu studenckiego i wyposażył jego pokoje w meble oraz sprzęt AGD, a także wykonał prace związane z instalacją elektryczną i sanitarną, a całość chciał opodatkować obniżoną stawką VAT. W ocenie NSA nie jest to usługa kompleksowa, którą można opodatkować niższą stawką VAT tak jak usługę budowlaną.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 12 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl