Jak interpretować przepisy o VAT w odniesieniu do rozliczeń zarządców sądowych

Zagadnienie dotyczące zasad rozliczania VAT przez zarządców sądowych z tytułu działań podejmowanych przez nich w związku z zarządzaniem określonym majątkiem wywołuje pewne kontrowersje, a to za sprawą szczególnych regulacji cywilnoprawnych dotyczących instytucji zarządcy wyznaczanego przez sąd i ich wpływu na sferę opodatkowania VAT.

Przykładem rozstrzygnięcia dotyczącego tej tematyki jest opisany poniżej wyrok WSA w Lublinie z 18 lutego 2011 r. (sygn. I SA/Lu 682/10), wydany w efekcie skargi spółki będącej zarządcą sądowym nieruchomości na interpretację indywidualną wydaną w imieniu ministra finansów.

W przytoczonym orzeczeniu sąd potwierdził zasadność stanowiska prezentowanego przez organ podatkowy, zgodnie z którym spółka, która wyrokiem sądu została ustanowiona zarządcą sądowym nieruchomości, jest z tytułu podejmowanych w tym zakresie działań podatnikiem VAT. Ponadto sąd wskazał, iż obrotem spółki w tej sytuacji będzie nie tylko uzyskiwane przez nią wynagrodzenie należne z tytułu zarządu nieruchomością, lecz również kwoty uzyskiwane przez nią w związku z wydzierżawianiem nieruchomości. Oznacza to, że to w deklaracjach zarządcy sądowego (a nie w deklaracji właścicieli nieruchomości) powinien zostać wykazany obrót z tytułu czynszu dzierżawnego pobieranego w związku z dzierżawą zarządzanej nieruchomości i to spółka powinna dokumentować te transakcje fakturami VAT.

Jak z powyższego wynika, zasady rozliczeń dla celów VAT zarządcy sądowego odbiegają od zasad rozliczeń zarządcy ustanowionego wolą właścicieli danego majątku. W tym drugim przypadku bowiem zarządca, działając w imieniu właścicieli, powinien wykazywać w swoich deklaracjach VAT obrót jedynie w wysokości należnego mu wynagrodzenia z tytułu zarządu, natomiast nadal to właściciele majątku pozostają sprzedającymi, którzy w swoich deklaracjach VAT powinni wykazywać obrót z tytułu np. dzierżawy majątku zarządzanego przez zarządcę.

Tę różnicę w traktowaniu zarządców sądowych organy podatkowe, jak i sądy administracyjne wywodzą z szczególnych regulacji zawartych w art. 203 k.c. oraz art. 931 do art. 941 k.p.c., z których wynika m.in., iż zarządca sądowy nie jest przedstawicielem współwłaścicieli, lecz działa w imieniu własnym na podstawie umocowania sądowego. Z tego względu dla potrzeb VAT jest uznawany za podatnika odrębnego od właścicieli majątku, dokonującego czynności opodatkowanych we własnym imieniu, co skutkuje powstaniem po jego stronie obowiązku podatkowego w tym podatku.

Biorąc pod uwagę istniejące orzeczenia sądów administracyjnych oraz interpretacje organów podatkowych wydaje się, iż spółka otrzymująca faktury od zarządcy sądowego z tytułu dzierżawy nieruchomości powinna mieć prawo do odliczenia VAT naliczonego (o ile oczywiście będzie to miało związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych).

Należy też zwrócić uwagę, iż cytowane orzeczenie WSA w Lublinie jest nieprawomocne, a zatem należy spodziewać się rozstrzygnięcia NSA w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę interesujące argumenty podnoszone przez spółkę w skardze do WSA (w szczególności wskazujące na znaczne problemy w praktycznym stosowaniu takiej interpretacji przepisów o VAT w odniesieniu do rozliczeń zarządców sądowych), można spodziewać się, że również orzeczenie NSA może odnosić się do wielu wątków związanych z zasadami rozliczeń zarządców sądowych i może mieć istotny wpływ na linię orzeczniczą dotyczącą tego zagadnienia.

@RY1@i02/2012/060/i02.2012.060.071000500.802.jpg@RY2@

Maciej Janicki, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego Deloitte w Szczecinie

Maciej Janicki

starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego Deloitte w Szczecinie

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 1, art. 15, art. 86 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).