Niższa stawka nie musi objąć wszystkich produktów

Państwo członkowskie UE, które chce obniżyć stawkę VAT do kategorii usług lub towarów zawartej w załączniku nr III do dyrektywy 112, np. na artykuły spożywcze, może ograniczyć stosowanie tej obniżonej stawki do wybranych pozycji tej kategorii.

Spółka prowadzi sieć sklepów delikatesowych na terenie kraju, w których sprzedawane są głównie towary ogólnospożywcze, ale też alkohole, artykuły AGD, środki czystości i inne. Całość jej obrotu jest rejestrowana za pomocą kas fiskalnych (również w przypadku, gdy klient prosi o wystawienie faktury). Spółka prowadzi działalność detaliczną i nie sprzedaje towarów odbiorcom hurtowym. Dostawę towarów spożywczych, które z uwagi na klasyfikację PKWiU lub szczegółowe przepisy ustawy o VAT nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym stawek obniżonych, opodatkowuje stawką 22 proc. (obecnie 23 proc.). Towary spożywcze sprzedawane przez stronę skarżącą ze stawką podstawową VAT mogą być grupowane w następujących kategoriach: 1) wyroby ciastkarskie, słodycze, gumy do żucia i kremy jadalne, 2) wyroby piekarskie, chipsy i krakersy, 3) sosy, przyprawy, ocet, 4) warzywa i owoce, 5) aromaty spożywcze, drożdże.

Spółka twierdziła, że przepisy krajowe określające zakres stosowania obniżonej stawki VAT na towary spożywcze mogą być niezgodne z przepisami dyrektywy. W związku z tym chciała stawką 7 proc. (obecnie 8 proc.) opodatkować wszystkie towary opisane we wniosku, stosując bezpośrednio przepisy dyrektywy. W jej ocenie przepisy unijne nie pozwalają państwom członkowskim, które zdecydowały o zastosowaniu obniżonej stawki VAT na środki spożywcze, aby czyniło to w sposób selektywny, a więc opodatkowało niektóre produkty spożywcze stawką podstawową, a niektóre obniżoną.

Sąd uznał stanowisko spółki za błędne. Wskazał, że opodatkowanie VAT opiera się na zasadzie powszechności. Wyjątkiem od tej zasady są zwolnienia podatkowe oraz obniżone stawki podatku. Możliwość zastosowania jednej lub dwóch obniżonych stawek VAT jest opcją, z której państwa mogą skorzystać. Zasadą jest jednak opodatkowanie według stawki podstawowej. Oznacza to - wyjaśnił sąd - że ustawodawca unijny nie wymaga pełnej harmonizacji przepisów wewnętrznych państw członkowskich (mogą one różnić się w poszczególnych państwach). Co więcej, dopuszczalna jest sytuacja, gdy ten sam towar w poszczególnych krajach będzie opodatkowany różnymi stawkami.

Sąd stwierdził też, że z art. 98 dyrektywy 112 o VAT wynika, że państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone. Mają one zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III. Zgodnie z art. 98 ust. 3 dyrektywy przy stosowaniu stawek obniżonych przewidzianych w ust. 1 do poszczególnych kategorii towarów państwa członkowskie mogą stosować nomenklaturę scaloną, aby precyzyjnie określić zakres danej kategorii. Z kolei z pkt 1 załącznika nr III wynika, że stawki obniżone, o których mowa w art. 98 dyrektywy, mogą być stosowane m.in. do środków spożywczych (łącznie z napojami, ale z wyłączeniem napojów alkoholowych) przeznaczonych do spożycia przez ludzi i zwierzęta, żywych zwierząt, nasion, roślin oraz składników zwykle przeznaczonych do produkcji środków spożywczych, produktów zwykle przeznaczonych do użytku jako dodatek lub substytut środków spożywczych. Państwa członkowskie - uznał sąd - mają zatem swobodę w stosowaniu obniżonych stawek VAT, ale stawki obniżone mogą dotyczyć jedynie towarów i usług wskazanych w dyrektywie, w tym - środków spożywczych. W efekcie, dyrektywa nie pozwala, aby w przypadku gdy państwo decyduje się na wprowadzenie stawek obniżonych, stawki te musiały dotyczyć całej kategorii określonej w załączniku III, w tym całej kategorii środków spożywczych. Dopuszczalne jest różnicowanie stawek. Stanowisko to potwierdza również orzecznictwo TSUE (wyroki w sprawach: C-384/01 Komisja przeciwko Francji, C-442/05 Finanzamt oraz C-94/09 Komisja przeciwko Francji).

Oprac. Łukasz Zalewski

z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1497/12, nieprawomocny.

KOMENTARZ EKSPERTA

Orzeczenie sądu wpisuje się w linię orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości UE. Stosownie do art. 98 Dyrektywy 112 państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III. Z pkt 1 załącznika nr III do Dyrektywy 112 wynika, że stawki obniżone mogą być stosowane m.in. do środków spożywczych. Państwa członkowskie mają zatem swobodę w zastosowaniu obniżonych stawek, przy czym stawki obniżone mogą dotyczyć jedynie towarów i usług wskazanych w dyrektywie, w tym - środków spożywczych. Jak słusznie zauważył sąd, z treści przepisu Dyrektywy 112 nie wynika, aby w przypadku gdy państwo decyduje się na wprowadzenie stawek obniżonych, stawki te musiały dotyczyć całej kategorii określonej w załączniku III, w tym całej kategorii środków spożywczych. Literalna wykładnia powyższego przepisu nie daje więc podstaw do przyjęcia, że obniżone stawki podatkowe muszą dotyczyć wszystkich środków spożywczych.

@RY1@i02/2013/029/i02.2013.029.071000300.802.jpg@RY2@

Piotr Augustyniak, doradca podatkowy K & L Gates