Jak rozliczyć zakup środka trwałego z zastrzeżeniem własności

adwokat, doradca podatkowy, właściciel Kancelarii Doradztwa Podatkowego

Zabezpieczenie w postaci zastrzeżenia własności zbywanych towarów jest instytucją prawa cywilnego, według której, jeżeli strony tak się umówią, dopóki nabywca nie zapłaci za wydaną mu rzecz, jest ona własnością sprzedawcy. Oczywiście sprzedaż taka, pomimo iż przeniesienie własności następuje dopiero wraz z otrzymaną przez zbywcę zapłatą, winna być uznana za dostawę towarów i opodatkowana VAT już w odniesieniu do momentu wydania towarów (pomimo że przeniesienie własności nastąpi w późniejszym terminie).

Dzięki temu, że dostawa jest dokonana wraz z wydaniem towaru, zastrzeżenie własności w żaden negatywny sposób nie wpływa na prawo czy też termin odliczenia VAT naliczonego zawartego w jego cenie.

Istotne przy tym jest to, że nawet jeżeli taka rzecz ma być środkiem trwałym nabywcy, już w miesiącu (kwartale) otrzymania faktury lub w jednym z dwóch następnych miesięcy (kwartałów), na zasadach ogólnych, może on skorzystać z prawa do rozliczenia VAT naliczonego zawartego w cenie zakupionego towaru (oczywiście gdyby faktura była przekazana nabywcy przed wydaniem towaru, wówczas musiałby zbadać, w jakim momencie nastąpiło wydanie nabytej rzeczy).

Pamiętać trzeba, że w VAT dla wyznaczenia terminu rozliczenia podatku naliczonego żadnego znaczenia nie ma to, kiedy rzecz mająca być środkiem trwałym zostanie przyjęta do używania. Niestety, nabywcy takich towarów nie zawsze pamiętają o tym, że jeden z warunków, jaki musi być spełniony, aby rzecz była środkiem trwałym, jest taki, że stanowi ona własność podatnika (wyjątkiem jest tutaj sytuacja, w której mamy do czynienia z leasingiem finansowym, budynkiem na cudzym gruncie, inwestycją w obcym środku trwałym oraz przewłaszczeniem na zabezpieczenie). W konsekwencji dopóki nie zostanie dokonana zapłata, nabywca nie może przyjąć rzeczy do używania, a co za tym idzie, nie jest jego środkiem trwałym.

W praktyce dość często można spotkać się z błędnym – zbyt wczesnym, bo jeszcze przed uzyskaniem własności – zaliczaniem rzeczy zakupionych z zastrzeżeniem własności do środków trwałych.

Owszem, tego rodzaju błąd w podatku dochodowym nie wpływa wprost na termin rozliczenia VAT, ale moment przyjęcia środka trwałego do używania nie zawsze jest całkiem obojętny dla podatku od towarów i usług.

W art. 91 ustawy o VAT z momentem oddania do używania ustawodawca związał moment rozpoczęcia tzw. korekty w czasie (zarówno przy korekcie jednorazowej dla środków trwałych o wartości do 15 tys. zł, jak i w okresie pięciu lub dziesięciu lat dla tych środków trwałych, których wartość przekroczyła 15 tys. zł), oraz korektę związaną ze zmianą prawa do rozliczenia podatku naliczonego.

Pytanie tylko, co to znaczy oddanie do użytkowania na potrzeby VAT: faktyczne oddanie do użytkowania czy oddanie do użytkowania jako środki trwałe.

Prawodawca nie precyzuje tego, ale skoro w regulacjach art. 91 ust. 2 i następnych ustawy o VAT mowa jest o środkach trwałych, używa pojęcia właściwego dla podatku dochodowego, klasyfikacja dokonywana jest w kontekście i na podstawie regulacji ustaw o podatkach dochodowych, to nie powinno budzić wątpliwości to, że badając, kiedy nastąpiło oddanie do używania, podatnicy powinni uwzględniać oddanie towaru do używania jako środka trwałego, a nie faktyczne oddanie do używania. W konsekwencji, jeżeli miało miejsce zastrzeżenie własności zbywanej rzeczy, również na potrzeby VAT (a dokładniej art. 91 ustawy o VAT), podatnik uzna, iż rzecz została oddana do używania dopiero wówczas, gdy według przepisów dotyczących podatku dochodowego mogła być uznana za środek trwały.