Jak dokonać korekty VAT w czasie od środków trwałych

doradca podatkowy, menedżer w Zespole Podatków Pośrednich Deloitte

Nowelizacja ustawy o VAT, która weszła w życie 1 grudnia 2008 r. wprowadziła pewne zmiany w przepisach art. 91 ust. 2–9, regulujących kwestie korekty VAT naliczonego. Przepisy te, w brzmieniu sprzed nowelizacji, nakazywały dokonywać korekty VAT naliczonego, który został odliczony w trzech sytuacjach:

● gdy towary lub usługi podlegające amortyzacji oraz grunty i prawa wieczystego użytkowania zaliczone do środków trwałych (o wartości co najmniej 15 tys. zł) były wykorzystywane zarówno do wykonywania czynności opodatkowanych, jak i czynności nieopodatkowanych lub zwolnionych. W tym przypadku korekta jest dokonywana co roku przez okres pięciu lub dziesięciu lat w odniesieniu do, odpowiednio, 1/5 lub 1/10 VAT naliczonego;

● gdy towary wspomniane powyżej zostaną sprzedane w trakcie wskazanego pięcio- lub dzięsięcioletniego okresu korekty;

● gdy towary lub usługi były wykorzystane do: działalności opodatkowanej i VAT został odliczony, a następnie wykorzystywano je (w całości lub częściowo) do działalności zwolnionej lub nieopodatkowanej i VAT nie został odliczony, a następnie wykorzystywano je (w całości lub częściowo) do działalności opodatkowanej. W tym przypadku korekta jest dokonywana jednorazowo.

Zmiany dotyczące pierwszej ze wspomnianych sytuacji dotyczą wydłużenia okresu, w którym jest dokonywana korekta w odniesieniu do prawa wieczystego użytkowania z pięciu do dziesięciu lat oraz określenia momentu dokonywania korekty w przypadku zakończenia działalności gospodarczej – w deklaracji za ostatni okres rozliczeniowy.

W odniesieniu do drugiej sytuacji ustawodawca dodał, iż korekta ta dotyczy również usług oraz towarów opodatkowywanych w związku z zaprzestaniem działalności – w tym przypadku uregulowano, iż korekty dokonuje się w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy w związku z zaprzestaniem działalności.

Trzecia z opisywanych sytuacji budziła w praktyce największe wątpliwości, gdyż przepisy odsyłały do odpowiedniego stosowania zasad dotyczących sytuacji opisanych w punktach 1 i 2. Zmiany w ustawie miały na celu wskazanie szczegółowych zasad korekty:

W przypadku gdy korekta dotyczy towarów i usług innych niż opisane w punkcie 1, które jednocześnie nie są zaliczane do środków trwałych, wówczas korekty należy dokonać:

– w rozliczeniu za okres, w którym nastąpiła zmiana ich przeznaczenia/sposobu wykorzystywania, gdy zmiana jest całkowita, tzn. nie są one już wykorzystywane do poprzedniego rodzaju działalności. Korekty nie dokonuje się, jeśli od rozpoczęcia użytkowania tych towarów lub usług upłynęło więcej niż 12 miesięcy.

– w rozliczeniu za pierwszy okres rozliczeniowy kolejnego roku podatkowego po zmianie, gdy zmiana przeznaczenia jest częściowa, tzn. w dalszym ciągu są one w pewnym zakresie wykorzystywane do poprzedniego rodzaju działalności; W przypadku gdy korekta dotyczy towarów i usług innych niż opisane w punkcie 1, które jednak są zaliczane do środków trwałych, wówczas korekty tej dokonuje się przez pięć lub dziesięć kolejnych lat w rozliczeniu za pierwszy okres rozliczeniowy kolejnego roku podatkowego.

W przypadku gdy korekta dotyczy innych towarów lub usług (w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, które nie zostały jeszcze zużyte/wykorzystane), wówczas korekty dokonuje się w rozliczeniu za okres, w którym nastąpiła zmiana sposobu ich wykorzystywania.